Acta Iuris Stetinensis

Previously: Zeszyty Naukowe. Roczniki Prawnicze


ISSN: 2083-4373    eISSN: 2545-3181    OAI    DOI: 10.18276/ais.2025.56-03
CC BY-SA   Open Access   DOAJ  ERIH PLUS  DOAJ

Issue archive / 5/2025 (56)
Czynności dotyczące środków pieniężnych będących przedmiotem blokady rachunku bankowego w postępowaniu karnym
(Procedural Measures Concerning Frozen Bank Account Funds in Criminal Proceedings)

Authors: Jacek Duda ORCID
Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie
Keywords: account freeze funds in a bank account material evidence security on property
Whole issue publication date:2025
Page range:24 (41-64)
Cited-by (Crossref) ?:
Downloads ?: 433

Abstract

The purpose of the study was to analyze, using doctrinal methods, the legal framework for procedural actions related to monetary assets subject to bank account freezes during criminal proceedings. The author analyzed the procedure for freezing funds in accounts separately under the provisions of Banking Law, the Act on Credit Unions, the Act on Counteracting Money Laundering and Financing of Terrorism, the Act on the Supervision of the Capital Market and Tax Ordinance Act, addressing procedural doubts common to these three frameworks. Subsequently, the author evaluated the possibility of issuing rulings on material evidence and security of property in relation to funds subject to account freezes. It was noted that funds accumulated in an account cannot be considered as material evidence, and Article 236b of the Code of Criminal Procedure (CCP), which is intended to allow this, is flawed. Furthermore, the author argued that the procedural safeguards of criminal proceedings oppose such a solution. Consequently, funds subject to an account freeze can only derve as a means of security on property. However, due to the defective nature of Article 291 § 1 and 2 of the CCP, applying this measure to account holders who are neither suspects nor defendants is significantly hindered. Therefore, this regulation requires amendment by specifying the possibility of securing assets based on the potential for ordering the forfeiture of financial benefits derived from a crime or the return of such benefits to the rightful party.
Download file

Article file

Bibliography

1.1. M. Abramek, Postępowanie sprawdzające jako mechanizm selekcyjny w procesie karnym, „Przegląd Sądowy” 2019, nr 6;
2.2. S. Babiarz, B. Dauter, W. Gurba, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, A. Olesińska, J. Rudowski, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2024;
3.3. A. Behan, Waluty wirtualne jako przedmiot przestępstwa, Kraków 2022;
4.4. M. Budyn-Kulik, P. Kozłowska – Kalisz, M. Kulik, M. Mozgawa, Kodeks karny. Komentarz aktualizowany, LEX 2025;
5.5. A. Bulsiewicz, D. Kala, Zabezpieczenie majątkowe jako środek służący wykonalności przyszłego orzeczenia w przedmiocie procesu, „Gdańskie Studia Prawnicze” 2003, nr 2;
6.6. K. Chałubek, Specyfika czynności sprawdzających, „Prokuratura i Prawo” 2012, nr 9;
7.7. T. Czech, Wpis na rachunek płatniczy, „Monitor Prawa Bankowego” 2019, nr 10;
8.8. M. Czepukojć, Problematyka środków pieniężnych zgromadzonych na koncie bankowym w kontekście przedmiotu przestępstwa z art. 299 k.k. Glosa do uchwały SN z dnia 24 czerwca 2015 r., I KZP 5/15, „Glosa” 2017, nr 1;
9.9. K. Dudka (red.), Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Warszawa 2023;
10.10. J. Duży, Glosa do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2021 r., sygn. I KZP 1/21, „Prokuratura i Prawo” 2022, nr 4;
11.11. M. Dyl, M. Królikowski (red.), Ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, Warszawa 2024
12.12. K. Feldo, Niewspółmierność środków zabezpieczających stosowanych przez organy władzy publicznej względem podatników, „Doradca podatkowy” 2023, nr 12;
13.13. T. Grzegorczyk, D. Świecki (red.), System prawa karnego procesowego. Tom IX. Środki przymusu, Warszawa 2021
14.14. P. Hofmański (red.), System prawa karnego procesowego. Tom VIII. Dowody. Część 3, Warszawa 2019;
15.15. P. Hofmański, S. Waltoś, Proces karny. Zarys systemu, Warszawa 2023;
16.16. J. Karnat, Blokada środków na rachunku bankowym w związku z podejrzeniem wykorzystania działalności banku do gromadzenia środków związanych z przestępstwem innym niż pranie pieniędzy albo finansowanie terroryzmu w praktyce prokuratorskiej, „Prokuratura i Prawo” 2016, nr 6;
17.17. G. Kasicki, Środki pieniężne zgromadzone na rachunku bankowym jako dowody rzeczowe. Glosa do uchwały Sądu Najwyższego z 9.11.2021, I KZP 3/21, Przegląd Sądowy 2022, nr 11 – 12;
18.18. R. Kmieciak, A. Staszak, Czynności niecierpiące zwłoki w toku śledztwa, „Prokuratura i Prawo” 2019, nr 1;
19.19. M. Królikowski, J. Oleksiuk, Gwarancyjne aspekty procesowych środków pozbawiających władztwa nad wartościami majątkowymi zapisanymi na rachunku, „Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych” 2024, z. 1-2;
20.20. J. Kudrelek, Postępowanie zabezpieczające w procesie karnym, „Prokuratura i Prawo” 2013, nr 6;
21.21. M. Kurowski, Glosa do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2021 r., sygn.. I KZP 1/21, „Prokuratura i Prawo” 2022, nr 2;
22.22. J. Majewski (red.), Kodeks karny. Komentarz, Warszawa 2024;
23.23. A. Mariański (red.), Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2023;
24.24. A. Mikos – Sitek, A. Nowak – Far, P. Zapadka (red.), Prawo obrotu pieniężnego. Komentarz, Warszawa 2023;
25.25. Z. Młynarczyk, Czynności sprawdzające w ujęciu kodeksu postępowania karnego, „Prokuratura i Prawo” 1995, nr 5;
26.26. A. Ochnio, Blokada rachunku i wstrzymanie transakcji jako środki przymusu w procesie karnym, Warszawa 2015;
27.27. A. Ochnio, Przepadek narzędzi przestępstwa prania pieniędzy w świetle ewaluacji Moneyval, „Państwo i Prawo” 2019, nr 9;
28.28. M. Olechowski, Normatywne podstawy przymusowego umarzania zobowiązań pieniężnych, „Państwo i Prawo” 2004, nr 5;
29.29. K. Osajda (red.) System prawa prywatnego. Prawo zobowiązań. Część ogólna. Tom 5, Warszawa 2020;
30.30. K. Patora, Ograniczenia możliwości zastosowania znamienia pochodzenia „korzyści związanych z popełnieniem czynu zabronionego” z art. 299 § 1 kodeksu karnego, „Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego” 2019, nr 1;
31.31. J. Raglewski, Materialnoprawna regulacja przepadku w polskim prawie karnym, Kraków 2005;
32.32. G. Sikorski, Prawo bankowe. Komentarz, Warszawa 2015;
33.33. D. Świecki (red.), Kodeks postępowania karnego. Komentarz. Tom I. Art. 1 – 424, Warszawa 2024;
34.34. P. Starzyński, Postępowanie zabezpieczające w polskim procesie karnym, Warszawa 2007;
35.35. P. Tuleja (red.), Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Warszawa 2023;
36.36. P. Wiliński, Proces karny w świetle konstytucji, Warszawa 2011;
37.37. K. Wojtyczek, Zasada proporcjonalności jako granica prawa karania, „Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych” 1999, z. 2;
38.38. W. Wróbel, A. Zoll (red.), Kodeks karny. Część ogólna. Tom I. Komentarz do art. 1 – 52, Warszawa 2016;
39.39. J. Zagrodnik (red.), Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Warszawa 2024.