Acta Iuris Stetinensis

Previously: Zeszyty Naukowe. Roczniki Prawnicze


ISSN: 2083-4373     eISSN: 2545-3181    OAI    DOI: 10.18276/ais.2025.56-08
CC BY-SA   Open Access   DOAJ  ERIH PLUS  DOAJ

Issue archive / 5/2025 (56)
Rozszerzenie przyczyn wyłączenia sędziego z mocy prawa jako wzmocnienie gwarancjami bezstronności sądu w polskim procesie karnym
(Expanding the grounds for excluding a judge by operation of law as a way to strengthen the guarantee of court impartiality in the Polish criminal process)

Authors: Ryszard Stefański ORCID
Wydział Prawa i Administracji Uczelni Łazarskiego
Keywords: absolute grounds for exclusion guarantees of impartiality de lege ferenda postulates exclusively by the judge exclusively by operation of law
Whole issue publication date:2025
Page range:22 (185-206)
Cited-by (Crossref) ?:
Downloads ?: 71

Abstract

The purpose of this article is to identify other reasons for legally disqualifying a judge, beyond those specified in Article 40 § 1 of the Code of Criminal Procedure. The research thesis is the claim that it is necessary to enhance the guarantees of court impartiality by expanding the list of circumstances that legally disqualify a judge from participating in a case. The discussion utilizes the dogmatic legal method and the case law analysis method. The analysis conducted showed that a judge should be excluded by operation of law from participating in a case in which he or she: applied or extended pre-trial detention in preparatory proceedings, referred the case to the prosecutor for the purpose of supplementing the investigation or inquiry, ruled in a case from which materials were excluded for separate proceedings in relation to persons collaborating in committing a crime - as regards this case, ruled in an appellate court panel that reversed the judgment and referred the case for re-examination - as regards its re-examination both in the court of second and first instance, ruled in a case to which proceedings for compensation for an unjust conviction or a clearly unjust pre-trial detention or arrest are related.
Download file

Article file

Bibliography

1.Chojniak Ł., Odszkodowanie za niesłuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie oraz za niesłuszne oskarżenie, Warszawa 2013.
2.Cora Ł.. Glosa do postanowienie SN z dnia 18 września 2013 r., V KZ 55/13, Gd. Stud. Praw. – Prz. Orz. 2015, nr 2.
3.Cora S., Glosa do uchwały SN z dnia 20 czerwca 1991 r., I KZP 10/91, PS 1992, nr 11-12.
4.Doda Z. , Zażalenie w procesie karnym, Warszawa 1985.
5.P. Czarnecki, A. Ważny [w:] Kodeks postępowania karnego, Komentarz, red. A. Sakowicz, Warszawa 2023.
6.Eichstaedt K. Z. , Glosa do uchwały SN z dnia 26 kwietnia 2007 r., I KZP 9/07, OSP 2008, nr 12.
7.Drewicz M., Skazanie bez rozprawy (art. 335 k.p.k.) i dobrowolne poddanie się odpowiedzialności (art. 387 k.p.k.) a przestępstwa o strukturze wielopodmiotowej, CzPKiNP 2015, nr 3.
8.Grajewski J., Rogoziński P. [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz do wybranych przepisów, t.1, red. S. Steinborn, LEX/el. 2016.
9.Gronowska B., Sprawa Nortier przeciwko Holandii – problem bezstronności w rozumieniu art. 6 § 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, Pal. 1984, nr 3–4.
10.Grzegorczyk T., Glosa do uchwały SN z dnia 20 czerwca 1991 r., I KZP 10/91, PiP 1993, nr 6.
11.Grzegorczyk T., Kodeks postępowania karnego, Artykuły 1–467. Komentarz, t .I, Warszawa 2014.
12.Grzeszczyk W., Przegląd uchwał Izby Karnej Sądu Najwyższego ( prawo karne procesowe.- z 2007r.), Prok. i Pr. 2008, nr 4,
13.Hofmański P., Sadzik E., Zgryzek K., Kodeks postępowania karnego. Komentarz do artykułów 1-296, red. P. Hofmański, t. 1, Warszawa 2007.
14.Hofmański P., Zabłocki S., Elementy metodyki pracy sędziego w sprawach karnych, Warszawa 2006.
15.Jankowski M., Wyłączenie sędziego w polskiej procedurze karnej, Warszawa 1986.
16.Jankowski M., Instytucja wyłączenia sędziego w polskim procesie karnym, NP 1986, nr 9.
17.Jasiński W., Przesłanki wyłączenia sędziego z mocy prawa na tle orzecznictwa i piśmiennictwa karnoprocesowego [w;] Nowa kodyfikacja prawa karnego, red, L. Bogunia, t. XIX, Wrocław 2006.
18.Jasiński W., Bezstronność sądu i jej gwarancje w polskim procesie karnym, Warszawa 2009.
19.Jasiński W. [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz, red. J. Skorupka, Warszawa 2020.
20.Jasiński W. [w:] System Prawa Karnego procesowego. Zasady procesu karnego, red. P. Wiliński, t. III, cz. 2, Warszawa 2014.
21.Kaftal A., Glosa do uchwały SN z dnia 30 kwietnia 1969 r., VI KZP 54/68, PiP 1970, nr 5.
22.Kmiecik R., Glosa do uchwały SN z dnia 30 września 2003 r., I KZP 26/03, PiP 2004, nr 6.
23.Kosonoga J. [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz, red. R. A. Stefański, S. Zabłocki t, I, Warszawa 2017.
24.Kościerzyński J., Świadek koronny w świetle nowych regulacji, Prok. i Pr. 2007, nr 4-5.
25.Kruk E. [w:] System Prawa Karnego Procesowego, Sądy, Inne organy postępowania karnego. red. Z. Kwiatkowski, t. V, Warszawa 2015.
26.Kubala W., Glosa do uchwały składu 7 sędziów SN z dnia 6 kwietnia 1989 r., WZP 1/89, WPPP 1989, nr 4.
27.Malinowski T., Wyłączenie sędziego w nowej kodyfikacji prawa karnego procesowego w Polsce, [w:] Nowe uregulowania prawne w Kodeksie postepowania karnego z 1997r., red. P. Kruszyński, Warszawa 1999.
28.Materiały z dyskusji nad projektem kodeksu postępowania karnego, t. I, Część ogólna [powielone], Warszawa 1967.
29.Murzynowski A., Glosa do postanowienie SN z dnia 23 lutego 1963 r., V K O 18/63, PiP 1964, nr 5—6.
30.Murzynowski A., Glosa do postanowienia SN z dnia 11 grudnia 2002 r., V KK 135/02, OSP 2004, nr 2.
31.Paluszkiewicz H. [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz, red. K. Dudka, Warszawa 2023.
32.Papke-Olszauskas K. , Glosa do wyroku SA Katowicach z dnia 28 września 2004 r., II AKa 292/04, Gd. Stud. Praw. -Prz. Orz. 2006, nr 1.
33.Papke -Olszauskas K., Wyłączenie uczestników procesu karego, Gdańsk 2007.
34.Paprzycki K., Iudex inhabilis i iudex suspectus w polskim procesie karnym – po zmianach, [w:] Księga ofiarowana Prof. Edwardowi Skrętowiczowi, red. I. Nowikowski, Lublin 2007.
35.Paśkiewicz J., Wybrane zagadnienia instytucji świadka koronnego w świetle Konstytucji RP i Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Cz.PKiNP 2004, nr 1.
36.Potulski J., Glosa do wyroku SN z dnia 1 lutego 2008 r., V KK 231/07, Gd. Stud. Praw.-Prz.Orz. 2008, nr 4.
37.Rogacka-Rzewnicka M. [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz do wybranych przepisów, red. Szumiło-Kulczycka, LEX/el. 2022.
38.Rogalski M., Niezawisłość sędziowska w postępowaniu karnym, Lublin 2000.
39.Skorupka J., Glosa do postanowienia SN z dnia 19 listopada 2009 r. III KK 153/09, OSP 2010, nr 1.
40.Skorupka J., Glosa do uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego - Izba Karna z dnia 13 czerwca 2023 r., I KZP 22/22, OSP 2024, nr 1.
41.Skrętowicz E., Glosa do uchwały SN z dnia 30 kwietnia 1969 r., VI KZP 54/68, NP 1970, nr 2.
42.Skrętowicz E., Podstawy wyłączenia sędziego z mocy prawa w świetle orzecznictwa i doktryny, Annales UMCS Sekcja G, 1969, nr 11.
43.Skrętowicz E., Iudex inhabilis i iudex suspectus w polskim procesie karnym, Lublin 1994.
44.Skrętowicza E., Glosa do uchwały SN z dnia 26 kwietnia 2007 r., I KZP 9/07, Ius Novum 2008, nr 3.
45.Sługocki L., Glosa do uchwały składu 7 sędziów SN z dnia 6 kwietnia 1989 r., WZP 1/89, Pal. 1991, nr 1-2.
46.Sługocki L., Glosa do uchwały SN z dnia 20 czerwca 1991 r., I KZP 10/91, PS 1992, nr 11-12, i Pal. 1992, nr 3-4.
47.Stefański R. A., Przegląd uchwał Izby Karnej Sądu Najwyższego w zakresie prawa karnego procesowego za lata 1991 – 1993, WPP 1995, nr 1.
48.Stefański R. A., Przegląd uchwał Izby Karnej Sądu Najwyższego w zakresie prawa karnego procesowego za 20007 r., WPP 2008, nr 2.
49.Stefański R.A, Tymczasowe aresztowanie i związane z nimi środki przymusu w nowym kodeksie postępowania karnego, [w:] Nowa kodyfikacja karna. Kodeks postępowania karnego. Krótkie komentarze, z. 6,Warszawa 1997.
50.Stefański R.A., Protokolant w postępowaniu karnym, Prok. i Pr. 2006, nr 11.
51.Świecki D. [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz. Art. 1–424, red. D. Świecki, t. I, Warszawa 2024.
52.PS 2005, nr 6.
53.Tomkiewicz M ., Podsłuchy operacyjne w orzecznictwie sądowym, Prok. i Pr. 2015, nr 4.
54.Wąsek-Wiaderek M., Wiliński P., Konstytucyjne i konwencyjne gwarancje, PS 2023, nr 10.