
Colloquia Germanica Stetinensia
Wcześniej: Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. Colloquia Germanica Stetinensia
Das Bergwerk in der oberschlesischen Lyrik: Zu zwei Gedichten von Paul Habraschka
(Kopalnia w poezji górnośląskiej: O dwóch wierszach Paula Habraschki)
DOI: 10.18276/cgs.2026.35-05
Cytuj
Opis bibliograficzny (APA 7)
Szymczyński, M. (2026). Das Bergwerk in der oberschlesischen Lyrik: Zu zwei Gedichten von Paul Habraschka [Kopalnia w poezji górnośląskiej: O dwóch wierszach Paula Habraschki]. Colloquia Germanica Stetinensia, (35), 75–90. https://doi.org/10.18276/cgs.2026.35-05
Pełny tekst jest dostępny
| ISSN: | 2450-8543 |
| eISSN: | 2353-317X |
| Autorzy: |
Marcin
Szymczyński
Uniwersytet Śląski |
| Słowa kluczowe: | Paul Habraschka poezja górnośląska kopalnia karbokrytyka energy humanities |
| Data wydania numeru / monografii: | 2026 |
| Liczba stron: | 16 (75-90) |
| OAI-PMH: | Metadane |
| Liczba pobrań ?: | 3 |
Abstrakt
Artykuł analizuje dwa wiersze Paula Habraschki zatytułowane „Das Bergwerk“ [Kopalnia] jako literackie ujęcia przestrzeni kopalni na Górnym Śląsku. Punktem centralnym jest pytanie o to, w jaki sposób kopalnia zostaje poetycko przedstawiona jako przestrzeń materii, pracy i porządku technicznego. Analiza łączy perspektywę karbokrytyczną z ujęciem energy humanities i pokazuje, że Habraschka konstruuje dwa odmienne modele kopalni: w pierwszym wierszu jako elementarne spotkanie z żywą ziemią, w drugim jako technokratycznie zorganizowaną przestrzeń nowoczesności industrialnej. Pokazuje to, że w poezji górnośląskiej kopalnia nie jest jedynie motywem, lecz poetycko skondensowaną przestrzenią, w której krzyżują się praca, materia i nowoczesność industrialna.
Podgląd PDF
Bibliografia (18)
- Crane, Ralph. (2021). Coal: Nature and Culture. Reaktion Books.
- Grabowski, Elisabeth. (1913). Land und Leute in Oberschlesien: Heimatbilder. Priebatsch’s Verlagsbuchhandlung.
- Habraschka, Paul. (1926). Das Bergwerk. In Karl Kaisig (Bearb.), Oberschlesien in der Dichtung (S. 153). Phönix-Verlag Carl Siwinna.
- Habraschka, Paul. (1961). Das Bergwerk. In Lied der Teufe: Ausgewählte Erzählungen und Gedichte (S. 25). Oberschlesischer Heimatverlag.
- Johnson, Bob. (2019). Mineral Rites: An Archaeology of the Fossil Economy. Johns Hopkins University Press.
- Kunce, Aleksandra. (2007). Dotknięcie węgla. In Aleksandra Kunce & Zbigniew Kadłubek (Hrsg.), Myśleć Śląsk. Wybór esejów (S. 259–269). Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
- Pioskowik, Stefan. (2015). Junge Dichter gesucht. Oberschlesische Stimme, (6), 3–4.
- Rostropowicz, Joanna. (2007). Elisabeth Grabowski: Die oberschlesische Märchentante. Zeszyty Eichendorffa / Eichendorff-Hefte, 18, 46–53.
- Szeman, Imre, & Boyer, Dominic (Hrsg.). (2017). Energy Humanities: An Anthology. Johns Hopkins University Press.
- Szeman, Imre. (2019). On Petrocultures: Globalization, Culture, and Energy. West Virginia University Press.
- Szewczyk, Grażyna Barbara. (1999). Niepokorna hrabina: Literacka kariera Valeski von Bethusy-Huc. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
- Szymczyński, Marcin. (2025). Bergmännische Männlichkeit: Über den Gedichtband von Paul Habraschka. Studia Niemcoznawcze, 75, 263–278.
- Tomczok, Marta. (2022a). Humanistyka węglowa w kręgu energii kontrindustrialnych. Porównania, 31(1), 21–37.
- Tomczok, Marta. (2022b). Karbokrytyka: wstęp do kulturowej komparatystyki węgla. Wielogłos, 51(1), 97–116.
- Tomczok, Marta. (2023). Węglopolis – metropolitalne związki miast i „pod-powierzchni”. Wielogłos, 1(55), 111–129.
- Tomczok, Marta. (2024). Węgiel w awangardzie (Tadeusz Peiper – Julian Przyboś – Jan Brzękowski – Bolesław Lubosz). Przestrzenie Teorii, 41, 125–144.
- von Bethusy-Huc, Valeska. (1914). Erinnerungen. Oberschlesien, 13(2), 76.
- Yaeger, Patricia. (2011). Editor’s Column: Literature in the Ages of Wood, Tallow, Coal, Whale Oil, Gasoline, Atomic Power, and Other Energy Sources. PMLA, 126(2), 305–326.





