Przegląd Zachodniopomorski


ISSN: 0552-4245     eISSN: 2353-3021    OAI    DOI: 10.18276/pz.2025.40-03
CC BY-SA   Open Access   DOAJ  ERIH PLUS  DOAJ  DOAJ

Lista wydań / t. 40 (69) 2025
Wsparcie rozwoju polskości we wschodnich prowincjach państwa niemieckiego po zakończeniu I wojny światowej w świetle opracowania historyka dziejów gospodarczych Franciszka Bujaka

Autorzy: Małgorzata Mastalerz-Krystjańczuk ORCID
Uniwersytet Pomorski w Słupsku
Słowa kluczowe: Polska myśl zachodnia konferencja pokojowa w Paryżu Biuro Prac Kongresowych przy Ministerstwie Spraw Zagranicznych w Warszawie Franciszek Bujak granica polsko-niemiecka
Data publikacji całości:2025
Liczba stron:16 (81-96)
Cited-by (Crossref) ?:

Abstrakt

Wyznaczenie granicy między odradzającą się po pierwszej wojnie światowej Polską a państwem niemieckim było z wielu względów skomplikowane i przewidywano, że uzyskane w wyniku rokowań granice nie zaspokoją żadnej ze stron. Prezentowany dokument autorstwa Franciszka Bujaka jest ciekawym i unikatowym przykładem planu polskiej pokojowej ekspansji na terytoria wschodnich Niemiec, tj. na ówczesne rejencje: wrocławską, legnicką, frankfurcką nad Odrą, szczecińską, koszalińską, a także królewiecką i gąbińską. Miał on być zrealizowany w ciągu około trzech dekad, a jego prawidłowy przebieg miały gwarantować odpowiednie zapisy w konstruowanym wówczas traktacie pokojowym. Mimo, że projekt ten nie został prawdopodobnie rozpatrzony ani szerzej zaprezentowany, warto go poznać ze względu na ukazaną w nim myśl o zagrożeniu niemieckim, jak i o - mającym go ostatecznie zniwelować - przejęciu wskazanych terytoriów.
Pobierz plik

Plik artykułu

Bibliografia

1.Źródła archiwalne:
2.Archiwum Akt Nowych
3.Zespoły:
4.Biuro Prac Kongresowych, sygn. 237
5.Delegacja Polska na Konferencję Pokojową w Paryżu, sygn. 132
6.Źródła drukowane:
7.Bujak, Franciszek, Studia nad osadnictwem Małopolski. Poznań: Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, 2001 (https://www.academia.edu/126468492/Franciszek_Bujak_historyk_w_nurcie_%C5%BCycia – dostęp: 05.01.2025)
8.Bujak, Franciszek. Wybór pism, T.I Nauka, społeczeństwo, historia. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1976.
9.Przyłuska-Brzostek, Marta, red. Ekspertyzy i materiały delegacji polskiej na konferencję wersalską 1919 roku. Warszawa: Polski Instytut Spraw Międzynarodowych, 2009.
10.Bierzanek Romuald, Józef Kukułka, red. Sprawy polskie na konferencji pokojowej w Paryżu w 1919r. Dokumenty i materiały, T. I – III. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1965,1967, 1968.
11.Opracowania:
12.Budzyński, Zdzisław. „Franciszek Bujak (1875-1953)”. (W:) Złota księga historiografii lwowskiej XIX i XX wieku, red. Jerzy Maternicki, 421-440. Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2007.
13.Guldon, Zenon, Kazimierz Wajda. Źródła statystyczne do dziejów Pomorza Wschodniego i Kujaw od XVI do początków XX wieku. Charakterystyka, stan zachowania, wartość naukowa. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Mikołaja Kopernika, 1970.
14.Hoszowski, Stanisław. „Franciszek Bujak – w piątą rocznicę śmierci”, Roczniki Dziejów Społecznych i Gospodarczych 20 (1958), 14-25.
15.Janeczek, Andrzej. Posłowie do Studia nad osadnictwem Małopolski. Poznań: Poznańskie Wydawnictwo Przyjaciół Nauk, 2001.
16.Mroczko, Marian, oprac. Stanisław Kozicki. Pamiętnik (1876-1939). Słupsk: Wydawnictwo Naukowe Akademii Pomorskiej, 2009.
17.Kulak, Teresa. Jan Ludwik Popławski. Biografia polityczna. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1994.
18.Łahoda, Mściwój. Zachodnia granica Polski. Warszawa: Drukarnia Literacka, 1918.
19.Mastalerz-Krystjańczuk, Małgorzata. „Pomorze Zachodnie w polskiej myśli politycznej w drugiej połowie XIX i na początku XX wieku (do 1918 roku)”, Słupskie Studia Historyczne 18 (2012).
20.Mastalerz-Krystjańczuk, Małgorzata. Pomorze Zachodnie w polskiej nauce, publicystyce i działalności politycznej w latach 1919-1939 Słupsk: Wydawnictwo Naukowe Akademii Pomorskiej, 2013.
21.Mroczko, Marian. Eugeniusz Romer (1871-1954). Biografia polityczna. Słupsk: Wydawnictwo Naukowe Akademii Pomorskiej, 2008.
22.Mroczko, Marian. „Kwestia zasięgu polskiego obszaru narodowego na Zachodzie w polskich koncepcjach terytorialnych końca XIX i początku XX wieku”. Słupskie Studia Bałtyckie: Historia, (2)1993.
23.Mroczko, Marian, Polska myśl zachodnia 1918-1939. (Kształtowanie i upowszechnianie). Poznań: Instytut Zachodni, 1986.
24.Mroczko, Marian. Ziemie dzielnicy pruskiej w polskich koncepcjach i działalności politycznej 1864-1939. Gdańsk: Marpress, 1994.
25.Pasierb, Bronisław. Polskie prace przygotowawcze do Traktatu Pokojowego z Niemcami 1916-1948. Instytucje – ludzie –problemy. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Poznańskiego, 1996.
26.Romer, Eugeniusz. Pamiętnik paryski (1918-1919). Wrocław [i in.]: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1989.
27.Rudnicki, Mikołaj. „Zachodnia granica polska: ziemie lemborska, bytowska, słupska”. Rok Polski (3)1919.
28.Szafraniec, Bogna. Franciszek Bujak (1875-1953). Życie, działalność naukowo-dydaktyczna społeczna. Toruń: Adam Marszałek, 2009.
29.Wajda, Kazimierz K. Przeszłość statystyczna obecnego województwa toruńskiego. Ludność i gospodarka w ujęciu statystyki pruskiej z lat 1861- 1919. Toruń: Wojewódzki Urząd Statystyczny, 1992.
30.Wajda, Kazimierz. „Statystyka ludnościowa na ziemiach polskich pod panowaniem pruskim od połowy XVIII wieku do 1919 roku”. W: Rozwój myśli i instytucji statystycznych na ziemiach polskich, red.: Kolegium Redakcyjne Biblioteki Wiadomości Statystycznych, 1994.
31.Wapiński, Roman. Narodowa Demokracja 1893-1939. Ze studiów nad dziejami myśli nacjonalistycznej. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich), 1980.
32.Wapiński, Roman. Roman Dmowski. Lublin: Wydawnictwo Lubelskie, 1988.
33.Zieliński Józef, Ludwik Hass. „O profesorze Franciszku Bujaku – kontrowersyjnie”, Więź 178(1973), 2: 157-167.