Studia Administracyjne

Wcześniej: Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. Studia Administracyjne


ISSN: 2080-5209     eISSN: 2353-284X    OAI    DOI: 10.18276/sa.2025.21-03
CC BY-SA   Open Access   DOAJ  ERIH PLUS  DOAJ

Lista wydań / 1(21)|2025
Rola przepisów odnoszących się do przeciwdziałania praniu pieniędzy w inkluzji finansowej na rynku usług płatniczych

Autorzy: Piotr Myszczyszyn ORCID
Słowa kluczowe: Przeciwdziałanie praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu podstawowy rachunek płatniczy włączenie finansowe
Data publikacji całości:2025
Liczba stron:15 (31-45)
Klasyfikacja JEL: K23
Cited-by (Crossref) ?:
Liczba pobrań ?: 816

Abstrakt

Regulacje dotyczące przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu (AML/CFT) odgrywają kluczową rolę w globalnym systemie finansowym, jednak ich wdrażanie wiąże się z wyzwaniami w zakresie włączenia finansowego czy też inkluzji finansowej. Artykuł analizuje relację między wymogami AML/CFT a włączeniem finansowym koncentrując się na podstawowym rachunku płatniczym jako instrumencie wspierającym osoby zagrożone wykluczeniem finansowym. Celem badania jest ocena wpływu regulacji AML/CFT na ograniczenie dostępu do usług finansowych oraz identyfikacja mechanizmów pozwalających na zachowanie równowagi między bezpieczeństwem systemu a szeroką dostępnością usług. Analiza obejmuje kwestie odmowy otwarcia podstawowego rachunku płatniczego, identyfikacji klienta oraz stosowania uproszczonych środków bezpieczeństwa finansowego. Badania opierają się na metodzie dogmatycznoprawnej. Wyniki wskazują, że rygorystyczne przepisy AML/CFT mogą przyczyniać się do wykluczenia finansowego, szczególnie w przypadku osób niemających pełnej dokumentacji tożsamości. Zastosowanie uproszczonych środków bezpieczeństwa finansowego oraz elastyczne podejście regulatorów, jak w przypadku uchodźców z Ukrainy, pokazuje możliwość dostosowania wymogów AML/CFT do specyficznych warunków społecznych i ekonomicznych. Wnioski z analizy sugerują konieczność dalszego dostosowywania regulacji w celu zmniejszenia barier dostępu do usług finansowych, przy jednoczesnym zachowaniu integralności systemu finansowego. W szczególności kluczowe jest wypracowanie standardów umożliwiających identyfikację klientów przy ograniczonej dokumentacji.
Pobierz plik

Plik artykułu

Bibliografia

1.Literatura
2.Bajor B., Ustawa o usługach płatniczych. Komentarz, red. J. Byrski, A. Zalcewicz, wyd. II, Warszawa 2021.
3.Blocher M., Podstawowy rachunek płatniczy i umowa podstawowego rachunku płatniczego, Warszawa 2019.
4.Gałęzowska K., (w:) Przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Komentarz, red. M. Nowakowski, Warszawa 2023.
5.Kurowski Ł., Kluczowe hasła, (w:) Zarządzanie ryzykiem bankowym, red. M. Iwanicz-Drozdowska, Warszawa 2024.
6.Majcher J., Otto A., Jak wyznaczyć beneficjenta rzeczywistego?, Warszawa 2023.
7.Mednis A., Komentarz do ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, (w:) Prawo obrotu pieniężnego. Komentarz, red. P. Zapadka, Warszawa 2023.
8.Obczyński R., Przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Komentarz, red. W. Kapica, Warszawa 2020.
9.Prawo pocztowe. Komentarz, red. M. Gaj, T. Laprus-Bałuka, A. Zaborowska, Warszawa 2023.
10.Szelągowska A., Instytucja podstawowego rachunku płatniczego w Polsce, Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu 2018, nr 531.
11.Akty prawne
12.Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/849 z 20 maja 2015 r. w sprawie zapobiegania wykorzystywaniu systemu finansowego do prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu, zmieniająca rozporządzenie (UE) nr 648/2012 Parlamentu Europejskiego i Rady oraz uchylająca dyrektywy 2005/60/WE i 2006/70/WE (Dz. Urz. UE L 141 z 5.06.2015).
13.Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/92/UE z 23 lipca 2014 r. w sprawie porównywalności opłat związanych z rachunkami płatniczymi, zmiany rachunków płatniczych i dostępu do podstawowego rachunku płatniczego (Dz. Urz. UE L 257 z 28.08.2014).
14.Ustawa z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz.U. z 2024, poz. 17).
15.Ustawa z 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1391).
16.Ustawa z 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz.U. z 2023 r. poz. 1124 ze zm.).
17.Ustawa z 9 października 2015 r. o wykonaniu umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki w sprawie poprawy przestrzegania międzynarodowych obowiązków podatkowych oraz wdrożenia ustawy FATCA (Dz.U. 2017, poz. 1858).
18.Ustawa z 9 marca 2017 r. o wymianie informacji podatkowych z innymi państwami (Dz.U. z 2023, poz. 1498).
19.Ustawa z 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego (Dz.U. z 2022, poz. 835 ze zm.).
20.Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (Dz.U. z 2022 r. poz. 2324).
21.Ustawa z 30 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o usługach płatniczych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2016, poz. 1997).
22.Inne źródła
23.Financial Action Task Force (FATF), Anti-money laundering and terrorist financing measures and financial inclusion – With a supplement on customer due diligence, FATF, Paris 2017.
24.Financial Action Task Force (FATF), Public Consultation on Revisions to Recommendation 1, INR. 1, INR. 10 and INR. 15, https://www.fatf-gafi.org/en/publications/Fatfrecommendations/R1-INR1- -INR10-INR15-Public-Consultation-Oct-24.html (11.02.2025).
25.Komisja Nadzoru Finansowego, Komunikat dot. stanowiska KNF w sprawie usług bankowych dla uchodźców z Ukrainy, Warszawa, 4 marca 2022 r.
26.Ministerstwo Finansów, Krajowa Ocena Ryzyka Prania Pieniędzy oraz Finansowania Terroryzmu, Warszawa 2023.
27.Związek Banków Polskich, Wyjaśnienia Rady Prawa Bankowego i Grupy Roboczej ds. Rachunków Bankowych w zakresie interpretacji ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o usługach płatniczych oraz niektórych innych ustaw (tzw. ustawa PAD), pismo z 5 maja 2021 r.