Studia Językoznawcze

synchroniczne i diachroniczne aspekty badań polszczyzny


ISSN: 1730-4180     eISSN: 2353-3161    OAI    DOI: 10.18276/sj.2026.24-25
CC BY-SA   Open Access   ERIH PLUS

Lista wydań / t. 24, 2025
Wykorzystanie narzędzi informatycznych do analizy wydźwięku emocjonalnego kolokacji na potrzeby badań podstawowych i językoznawstwa sądowego. Drugi etap badań: weryfikacja danych i narzędzi na potrzeby lingwistyki sądowej

Autorzy: Michał Szczyszek ORCID
Instytut Filologii Polskiej, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Słowa kluczowe: kontekstowa analiza wydźwięku kolokacje narzędzia informatyczne
Data publikacji całości:2026-02
Liczba stron:22 (395-416)
Cited-by (Crossref) ?:

Abstrakt

Tekst omawia wykorzystanie narzędzi informatycznych do analizy emocjonalnego wydźwięku kolokacji przysłówkowo-przymiotnikowych. Autorzy skupiają się tu na analizie wzajemnego odziaływania między kolokatem przysłówkowo-przymiotnikowym a kontekstem, w którym kolokat występuje. Analizie zatem zostaną poddane językowe dane wyekscerpowane z korpusów za pomocą cyfrowych narzędzi do oszacowywania wydźwięku emocjonalnego w tekstach. Sprawdzamy (wraz z autorką drugiego w tej triadzie tekstu – M. Gębką-Wolak – poświęconego analizie wydźwięku samych biogramów) opracowaną teoretycznie (w pierwszym artykule tej triady autorstwa A. Moroza) metodologię, a dokładniej: stosowalność i skuteczność narzędzi NLP, które automatyzują i obiektywizują proces identyfikacji emocji. Celem badań jest opracowanie niezawodnych procedur do identyfikacji emocji (tu: ich empiryczne, wstępne zweryfikowanie), które można zastosować w analizie różnych aspektów funkcjonowania języka. Projekt ten stanowi pilotażową fazę większego przedsięwzięcia realizowanego przez zespół badaczy z trzech polskich uczelni. Niniejszy tekst omawia analityczną fazę projektu opartą na analizach kontekstowych i stanowi empiryczne weryfikację teoretycznych ustaleń pierwszego tekstu oraz kontynuację analiz przedstawionych w tekście drugim.
Pobierz plik

Plik artykułu

Bibliografia

1.Baj-Rogowska Anna. „Analiza sentymentu jako narzędzie monitorowania wyników finansowych przedsiębiorstwa”. Przedsiębiorczość i zarządzanie, XX, 12/1 (2019), 125–139.
2.Bobrowski Ireneusz. Językoznawstwo racjonalne: z zagadnień teorii językoznawczej i metodologii opisów gramatycznych. Kraków: Polska Akademia Nauk, 1993.
3.Bogusławski Andrzej. „O pojęciu wyjaśniania i wyjaśnianiu w lingwistyce”. Biuletyn Polskiego Towarzystwa Językoznawczego, XL (1986), 45–51.
4.Burska Katarzyna. „Język a emocje w komunikacji internetowej (na przykładzie komentarzy w serwisie YouTube)”. W: Język(i) w czasie i przestrzeni, red. Piotr Stalmaszczyk. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2021, 35–69.
5.Chlasta Karol. Model analizy wydźwięku na Twitterze dla języka polskiego. Warszawa: Politechnika Warszawska 2015. Dostęp 30.10.2024 https://arxiv.org/pdf/1911.00985.
6.Chluski Andrzej, Stępniak Cezary. „Możliwości zastosowania analizy wydźwięku w medycznych portalach społecznościowych”. Studia Ekonomiczne. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, 368 (2018), 7–26.
7.Derwojedowa Magdalena. „Językoznawstwo komputerowe i inżynieria lingwistyczna po 1989 roku”. Język Polski, XCVII, 1 (2017), 7–17.
8.Doryń Wirginia. „Analiza wydźwięku dyskusji na posiedzeniach decyzyjnych Rady Polityki Pieniężnej”. Wiadomości Statystyczne, LXIII, 7 (686) (2018), 72–85.
9.Ekman Paul. “Facial Expression and Emotion”. American Phychologist 48 (1993), 384–392.
10.Gawda Barbara. „Wstęp. Język emocji”. Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, XXXI, 4 (2018), 9–15.
11.Gładysz Anna. „Analiza wydźwięku polskojęzycznych opinii konsumenckich – implementacja algorytmu tworzenia słownika wydźwięku”. Autobusy, Technika, Eksploatacja, Systemy transportowe 18, 12 (2017), 1692–1697.
12.Górski Rafał Ludwik. „Baza materiałowa, cytowanie, źródła i korpus dla Wielkiego słownika języka polskiego”. W: Nowe studia leksykograficzne, red. Renata Przybylska, Piotr Żmigrodzki. Kraków: Lexis, 2007, 23–28.
13.Górski Rafał Ludwik. „Charakterystyka chronologiczna i stylistyczna korpusu dla Wielkiego słownika języka polskiego”. W: Nowe studia leksykograficzne 2, red. Renata Przybylska, Piotr Żmigrodzki. Kraków: Lexis, 2008, 117–127.
14.Grochowski Maciej. „Założenia ogólne opisu tzw. wyrażeń funkcyjnych w Wielkim słowniku języka polskiego”. W: Nowe studia leksykograficzne 2, red. Renata Przybylska, Piotr Żmigrodzki. Kraków: Lexis, 2008, 11–22.
15.Grzegorczykowa Renata. „Problem funkcji języka i tekstu w świetle teorii aktów mowy”. W: Język a kultura 4. Funkcje języka i wypowiedzi, red. Jerzy Bartmiński, Renata Grzegorczykowa. Wrocław: Wiedza o Kulturze, 1991, 11–28.
16.Janz Arkadiusz, Kocoń Jan, Piasecki Maciej, Zaśko-Zielińska Monika. “plWordNet as a Basic for Large Emotive Lexicon of Polish”. W: LTC'17 8th Language & Technology Conference. Poznań, 2017, 189–193.
17.Kiklewicz Aleksander. „Dwanaście funkcji języka”, LingVaria, Rok III, 2 (6), 2008, 9–27.
18.Kramer Kinga Agnieszka. Analiza wydźwięku komentarzy studentów do wykładu. Poznań: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, 2018 (praca magisterska). Dostęp 30.10.2024 https://zpjn.wmi.amu.edu.pl/wp-content/uploads/2019/04/Kinga_Kramer_praca_magisterska.pdf.
19.Laskowska Elżbieta. „Uczucia w języku”, Annales Academiae Paedagogicae Cracoviensis. Studia Linguistica 11 (2004), 213–221.
20.Łukaszewicz Barbara. Emocje, kultura, język: wyrażanie emocji negatywnych w polonistycznej praktyce glottodydaktycznej. Warszawa: Polonicum, 2022.
21.Marciniak Małgorzata, Kieraś Witold, Bojałkowska Krystyna, Borkowski Piotr, Borys Monika, Eźlakowski Wiktor, Guz Wojciech, Kobyliński Łukasz, Komosińska Dorota, Krasnowska-Kieraś Katarzyna, Łaziński Marek, Miernecka Martyna, Nitoń Bartłomiej, Ogrodniczuk Maciej, Rudolf Michał, Tomaszewska Aleksandra, Woliński Marcin, Wołoszyn Joanna, Wójtowicz Beata, Wróblewska Alina, Zawadzka-Paluektau Natalia, Korpus Współczesnego Języka Polskiego. Warszawa: Instytut Podstaw Informatyki PAN, 2023. https://kwjp.pl.
22.Moroz Andrzej. Parenteza ze składnikiem czasownikowym we współczesnym języku polskim. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2010.
23.Nowakowski Paweł. „Emocjonalne podłoże wypowiedzi językowych. Zarys problematyki z perspektywy biolingwistyki”. W: Język, Komunikacja, Informacja 1, red. Paweł Nowak, Paweł Nowakowski. Poznań: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, 2006, 143–155.
24.Ogrodniczuk Maciej. „Lingwistyka komputerowa dla języka polskiego: dziś i jutro”. Język Polski, XCVII, 1 (2017), 18–28.
25.Opałka Jakub, Abramowicz Witold, Sokołowska Wioletta, Kubarczyk Mateusz, Fabisz Karol, Hossa Tymoteusz. „Automatyczna analiza wydźwięku opinii o operatorach energetycznych jako element wsparcia podejmowanych decyzji”. Studia Ekonomiczne. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach 243 (2015), 257–273.
26.Pęzik Piotr. „Budowa i zastosowanie korpusu monitorującego MoncoPL”. Forum Lingwistyczne 7 (2020), 133–150.
27.Piasecki Maciej, Młynarczyk Ksenia, Kocoń Jan. „Recognition of geuine Polish suiside notes”. Proceedings of the International Conference Recent Advances in Natural Language Processing. RANLP, 2017.
28.Piasecki Maciej. „Cele i zadania lingwistyki informatycznej”. W: Metodologie językoznawstwa. Współczesne tendencje i kontrowersje, red. Piotr Stalmaszczyk. Kraków: Lexis, 2008, 252–290.
29.Poniedziałek Piotr. Analiza wydźwięku zdania na podstawie drzewa rozbioru. Warszawa: Politechnika Warszawska, 2019 (praca magisterska). Dostęp 30.10.2024 https://www.ia.pw.edu.pl/~mkamola/Poniedzialek19.pdf.
30.Przepiórkowski Adam, Bańko Mirosław, Górski Rafał Ludwik, Lewandowska-Tomaszczyk Barbara (red.). Narodowy Korpus Języka Polskiego. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2012.
31.Przepiórkowski Adam. „Inżynieria lingwistyczna a obecna sytuacja językoznawstwa polskiego”. LingVaria, X, 2 (20) (2015), 135–145.
32.Puzynina Jadwiga. Język wartości. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1992.
33.Saloni Zygmunt. „Lingwistyka informatyczna”. W: Encyklopedia językoznawstwa ogólnego, red. Kazimierz Polański. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1995, 309-310.
34.Szczyszek Michał. „Emocje w parlamencie – parlament w emocjach: ujęcie statystyczne. O projekcie słownika polskiego parlamentaryzmu XX wieku (lata 1918–2018)”. Prace Językoznawcze 20 (3) (2019), 203–218.
35.Świdziński Marek, Rudolf Michał. „Narzędzia informatyczne obsługi wielkich korpusów tekstów: wyszukiwarka Holmes”, Biuletyn Polskiego Towarzystwa Językoznawczego, LXII (2006), 31–43.
36.Tomanek Krzysztof. „Analiza sentymentu – metoda analizy danych jakościowych: przykład zastosowania oraz ewaluacji słownika RID i metody klasyfikacji Bayesa w analizie danych jakościowych”. Przegląd Socjologii Jakościowej 10/2 (2014), 118–136.
37.Turek Tomasz. „Możliwość wykorzystania analizy sentymentu w procesach prosumenckich”. Ekonomiczne problemy usług 1/2017 (126), t. 2 (2017), 285–294.
38.Złotkowska Alicja. Język emocji społeczności internetowych. Źlinice: Wydawnictwo Książkożerca, 2014.
39.Żmigrodzki Piotr, Bańko Mirosław, Batko-Tokarz Barbara, Bobrowski Jakub, Czelakowska Anna, Grochowski Maciej, Przybylska Renata, Waniakowa Jadwiga, Węgrzynek Katarzyna. Wielki słownik języka polskiego PAN: geneza, koncepcja, zasady opracowania. Kraków: Instytut Języka Polskiego PAN, 2018.
40.Multiemo – https://clarin.biz/tools/multiemo; dostęp: 5.05.2024 r.; cyfrowe narzędzie do automatycznego wykrywania wydźwięku w tekście.
41.NKJP – https://nkjp.pl/; dostęp: 5.05.2024 r.; Narodowy Korpus Języka Polskiego.
42.KWJP – https://kwjp.ipipan.waw.pl/query_corpus/21/; dostęp: 5.05.2024 r.; Korpus Współczesnego Języka Polskiego.
43.Monco.pl – http://monco.frazeo.pl/; dostęp: 5.05.2024 r.; wyszukiwarka korpusowa.