ISSN: 1230-0780 eISSN: 2719-4337 OAI
DOI: 10.18276/skk.2025.32-03
Issue archive /
nr 32 2025
Ćwiczenia duchowne, rekolekcje, duchowe spa. Co język mówi o naszym życiu duchowym?
(Spiritual exercises, retreats, and spiritual spa. What does language say about our spiritual life?)
| Authors: |
Andrzej
Draguła
Uniwersytet Szczeciński, Szczecin, Instytut Nauk Teologicznych |
| Keywords: | język religijny ćwiczenia duchowne rekolekcje duchowe spa |
| Whole issue publication date: | 2025 |
| Page range: | 19 (53-71) |
Abstract
The thesis of the fundamental origin of religious terms from the profane realm is evident. Many of such terms originally functioned or still function in secular language. In religious language they receive new meanings with which they serve the area of religious experience. Such terms include: “spiritual exercises”, “retreats”, and “spiritual spa”. The purpose of this article is to examine to what extent the etymology, original content, and linguistic uses of these three terms, which are collectively used to name the same religious practices, can affect the understanding of these practices. This is important because the use of each term, shown chronologically, bears evidence of the changes in the understanding of the practices by which they are called: “exercises” points to effort and training, “retreats” (in Polish: “rekolekcje”) – according to their Polish etymology – to the activity of (re)collecting, while “spiritual spas” have medicinal, but also aesthetic or pleasurable connotations. This evolution of meaning points to a close connection between religious language and the cultural experience of its users.
Download file
Article file
Bibliography
| 1. | Albin, Adolf. Misje i rekolekcje ludowe: kto i jak je ma dawać. Wskazówki dla księży misjonarzy świeckich oraz uwagi o przygotowaniu parafjan na misje. Kraków: nakładem autora, 1922. |
| 2. | Bolewski, Jacek. „Ksiądz czy duchowny”. Tygodnik Powszechny 6 (2010). Dostęp 20.12.2024. https://www.tygodnikpowszechny.pl/ksiadz-czy-duchowny-144588. |
| 3. | Chmielewski, Marek. „Ćwiczenia pobożności”. W: Leksykon duchowości katolickiej, red. Marek Chmielewski, 182–190. Lublin–Kraków: Wydawnictwo M, 2002. |
| 4. | Chudzikowska-Wołoszyn, Małgorzata. „Do wód Rzymianie, do wód! O balneoterapii w starożytnych Bajach i Puteolach”. W: Czystość i brud. Higiena w starożytności, red. Walentyna Korpalska, Wojciech Ślusarczyk, 211–224. Bydgoszcz: Wydawnictwo Naukowe UMK, 2013–224. |
| 5. | „Czas świętych ćwiczeń rekolekcyjnych”. Dostęp 20.12.2022. www.gorzkowparafia.pl. |
| 6. | „Czym są duchowe SPA? Relaks dla duszy w Polsce i na świecie”. Dostęp 20.12.2022. www.spaandmore.pl. |
| 7. | Davidson, Arnold. „Przedmowa”. W: Pierre Hadot, Ćwiczenia duchowe i filozofia starożytna. Tłum. Piotr Domański, Wanda Klenczon, 7–14. Warszawa: Aletheia, 2019. |
| 8. | Deroy, Louis, Marianne Mulon. Dictionnaire des noms de lieu. Paris: Dictionnaires Le Robert, 1994. |
| 9. | Drozd, Henryk. „Duchowe manewry”. Echo Katolickie 48 (2014). Dostęp 18.12.2022. www.echokatolickie.pl. |
| 10. | „Duchowe SPA – odkryj niezwykłe miejsca”. Dostęp 20.12.2022. www.vibeglow.pl. |
| 11. | „Duchowe SPA – rekolekcje dla młodych dorosłych”. Dostęp 22.12.2022. www.urszulanki.pl. |
| 12. | „Duchowe SPA”. Dostęp 20.12.2022. www.siostrypasjonistki.pl. |
| 13. | Dyk, Stanisław. „Rekolekcje”. W: Encyklopedia katolicka. T. 16 (kol. 1371–1375). Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 2012. |
| 14. | Hadjadj, Fabrice. Raj za drzwiami. Esej o kłopotliwej radości. Tłum. Justyna Nowakowska. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 2021. |
| 15. | Hadot, Pierre. Filozofia jako ćwiczenie duchowe. Tłum. Piotr Domański, Wanda Klenczon. Warszawa: Aletheia, 1992. |
| 16. | Ignacy Loyola. „Ćwiczenia duchowe”. W: Ignacy Loyola, Pisma, oprac. Wacław Królikowski, 181–301. Kraków: Wydawnictwo WAM, 2022. |
| 17. | Jougan, Alojzy. Słownik kościelny łacińsko-polski. Warszawa: Wydawnictwo Archidiecezji Warszawskiej, 1992. |
| 18. | Klemens Aleksandryjski. Kobierce zapisków filozoficznych dotyczących prawdziwej wiedzy. Tłum. Janina Niemirska-Pliszczyńska. Warszawa: Wydawnictwo PAX, Akademia Teologii Katolickiej, 1994. |
| 19. | Kołacz, Jakub. Słownik języka i kultury jezuitów polskich. Kraków: Wydawnictwo WAM, 2006. |
| 20. | Kopaliński, Władysław. Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1983. |
| 21. | Kopczyńska, Dorota. „Spa – wanna, zabieg, ośrodek, hotel czy filozofia”. Poradnik Językowy 1 (2008): 92–99. |
| 22. | Kowalczyk, Dariusz. „Odezwij się, a powiem ci, kim jesteś”. Życie Duchowe 29 (2002): 75–84. |
| 23. | Królikowski, Wacław. „Wprowadzenie”. W: Ignacy Loyola, Pisma, oprac. Wacław Królikowski, 117–178. Kraków: Wydawnictwo WAM, 2022. |
| 24. | Kumaniecki, Kazimierz. Słownik łacińsko-polski. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1984. |
| 25. | Linde, Samuel B. Słownik języka polskiego. T. 1. Warszawa: Drukarnia XX. Piiarów, 1807. |
| 26. | Łącka, Monika. „Duchowe Spa”. Gość Niedzielny 38 (2022). Dostęp 20.12.2022. www.kosciol.wiara.pl. |
| 27. | Łysek, Marta. „Duchowe spa dla znużonych życiem”. Dostęp 20.12.2022. www.deon.pl. |
| 28. | Majkowski, Józef. „Asceza”. W: Encyklopedia katolicka. T. 1 (kol. 978–980). Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 1995. |
| 29. | Maldijewa, Viara. Językowe szaty duchowości. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2019. |
| 30. | Malinowski, Maciej. Spa. Dostęp 2.02.2023. www.obcyjezykpolski.pl. |
| 31. | Nadolski, Bogusław. Leksykon liturgii. Poznań: Pallottinum, 2006. |
| 32. | Niedzielski, Jan. „Ćwiczenia duchowne”. W: Podręczna encyklopedya kościelna, red. Stanisław Gall. T. 5/8 (kol. 307). Warszawa: Gebethner i Wolff, 1905. |
| 33. | Niedzielski, Jan. „Rekolekcye”. W: Podręczna encyklopedya kościelna, red. Stanisław Gall i in. T. 33/24, 221–222. Warszawa–Lublin–Łódź: Gebethner i Wolff, 1914. |
| 34. | „Rekolekcje”. Dostęp 20.12.2022. www.pl.wiktionary.org. |
| 35. | „Rekolekcje”. Dostęp 20.12.2022. www.grupa33.pl. |
| 36. | Różański, Mieczysław, Lesław Krzyżak. „Rekolekcje w internecie”. Acta Universitatis Lodzensis. Folia Iuridica 81 (2011): 53–63. |
| 37. | Schepens, Jacques. „Esercizi e ritiri spirituali”. W: Dizionario di omiletica, red. Manlio Sodi, Achille M. Triacca, 490-496. Torino–Bergamo: Editrice Elle Di Ci–Editrice Velar, 1998. |
| 38. | Siwek, Gerard. „Rekolekcje”. W: Leksykon teologii pastoralnej, red. Ryszard Kamiński, 725–732. Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 2006. |
| 39. | Siwek, Gerard. Misje i rekolekcje parafialne. Problem różnicy. Dostęp 12.08.2022. www.zyciezakonne.pl. |
| 40. | Siwek, Gerard. Rekolekcje wczoraj i dziś. Kraków: Wydawnictwo Homo Dei, 2011. |
| 41. | Słomka, Walerian. „Ćwiczenia duchowne”. W: Encyklopedia katolicka. T. 3 (kol. 961–963). Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 1995. |
| 42. | Słownik języka polskiego, red. Władysław Doroszewski. T. 7. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1965. |
| 43. | Słownik polszczyzny XVI wieku, red. Maria R. Mayenowa, Franciszek Pepłowski, Krzysztof Mrowcewicz. T. 6. Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk: Zakład Narodowy im. Ossolińskich. Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1972. |
| 44. | Sonak, Dariusz. „Duchowe SPA”. Posłaniec Warmiński 26 (2022). Dostęp 20.12.2022. www.olsztyn.gosc.pl. |
| 45. | „Spa”. Dostęp 20.12.2022. www.sjp.pwn.pl. |
| 46. | „Spa”. Dostęp 22.12.2024. www.nck.pl. |
| 47. | Thomas à Kempis, De imitatione Christi. Dostęp 22.12.2024. www.thelatinlibrary.com. |
| 48. | Tomasz à Kempis. O naśladowaniu Chrystusa. Tłum. Anna Kamieńska. Warszawa: Wydawnictwo PAX, 1980. |
| 49. | „Wielki Post – jak przygotować się do Wielkanocy”. Dostęp 20.12.2022. www.hurtpawel.pl. |
| 50. | Woronowski, Franciszek. Teologia duszpasterstwa liturgicznego. Łomża: nakładem autora, 1978. |
| 51. | Zarzycki, Stanisław T. „Ćwiczenia duchowne”. W: Leksykon duchowości katolickiej, red. Marek Chmielewski, 19–182. Lublin–Kraków: Wydawnictwo M, 2002. |