Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie

ISSN: 1230-0780    eISSN: 2719-4337    OAI    DOI: 10.18276/skk.2025.32-09
CC BY-SA   Open Access   DOAJ  CEEOL  ERIH PLUS  DOAJ

Issue archive / nr 32 2025
Znaczenie I Soboru Nicejskiego w teologii i liturgii bizantyjskiej
(The significance of the First Council of Nicea in Byzantine theology and liturgy)

Authors: Marek Blaza ORCID
Akademia Katolicka Collegium Bobolanum, Warszawa
Keywords: Universal Council Byzantine tradition symbol of faith church discipline Easter date
Whole issue publication date:2025
Page range:19 (169-187)
Cited-by (Crossref) ?:

Abstract

The First Council of Nicea took place in 325 in the eastern part of the Roman Empire, from which the later, separate Eastern Roman Empire, also known as the Byzantine Empire, had already gradually begun to emerge. This fact alone indicates that this council for the Byzantine tradition is of significant importance. First of all, this article will show the First Council of Nicea as the First Universal (Ecumenical) Council, a kind of Proto-Council, which opens a new epoch in the history of the Church since universal councils will decisively influence the development of doctrine. This is very evident especially in Orthodoxy, which identifies this time of universal councils with the First Millennium, recognising only seven ecumenical councils. The Council of Nicea I laid the foundations for the formation of Christological and Trinitarian dogmas, since it was at this Council that the so-called Nicene Symbol was adopted, in which the doctrine of the Son of God appears extensively expounded, which was later copied in almost unchanged form into the so-called Nicene-Constantinopolitan Symbol. The second part of the article discusses the disciplinary issues raised at the First Council of Nicea and their validity in the current legislation of the Churches of the Byzantine tradition. In this context, the issue of the attempt to unify the date of celebrating Easter, which is still calculated differently in the Byzantine East than in Western Christianity, was also examined. The third part of the article is devoted to the significance of the First Council of Nicea in the Byzantine liturgy, especially in the hymns of the 7th Easter Sunday, which recalls the 318 Fathers of the First Council. The influence of the teaching of the First Council of Nicea on the content of the elaborate confession of faith that the bishop–nominate makes just before his chirotony in the Byzantine tradition was also pointed out. Furthermore, it was mentioned how the Byzantine liturgy describes the participation of St Nicholas of Myra at the First Council of Nicea.
Download file

Article file

Bibliography

1.Blaza, Marek. „Kiedy nastąpiła Wielka Schizma?”. Przegląd Powszechny 10, 950 (2000): 44–60.
2.Blaza, Marek. „O świętowaniu Wielkanocy w Kościele prawosławnym”. Przegląd Powszechny 4, 908 (1997): 20–29.
3.Blaza, Marek. „Proklamacja Słowa Bożego w bizantyjskiej tradycji liturgicznej”. Studia Bobolanum 2 (2002): 131–155.
4.Blaza, Marek. „Synodalność (soborowość) w Kościołach wschodnich”. Studia Bobolanum 31, 2 (2020): 87–111.
5.Blaza, Marek. „Z nieszporów na święto św. Mikołaja. Modlitwy liturgii Wschodu”. Życie Duchowe 53 (2008): 108–111.
6.Bondaruk, Konstanty. O nabożeństwie prawosławnym. Warszawa: Warszawska Metropolia Prawosławna, 2020.
7.Branişte, Ene. Liturgica generală. Bucureşti: Editura Institutului Biblic și de Misiune al Bisericii Ortodoxe Române, 1993.
8.Breviarium fidei. Wybór doktrynalnych wypowiedzi Kościoła, red. Ignacy Bokwa. Poznań: Księgarnia św. Wojciecha, 2007.
9.Evdokimov, Paul. Prawosławie. Tłum. Jerzy Klinger. Warszawa: PAX, 2003.
10.Floca, Ioan N. Canoanele Bisericii Ortodoxe. Note şi comentarii. Sibiu: POLSIB, 1992.
11.Gavrilyuk, Paul. „Council meets despite absence of four patriarchates under the sway of Russia”. Dostęp 23.10.2024. https://www.americamagazine.org/issue/historic-orthodox-council-meets-despite-absence-four-churches.
12.Hajjar, Joseph. „Die Synoden in der Ostkirche”. Concilium 1, 8 (1965): 650–654.
13.Jan Paweł II. „Sacri canones”. W: Codex Canonum Ecclesiarum Orientalium auctoritatae Ioannis Pauli PP. II promulgatus/Kodeks Kanonów Kościołów Wschodnich promulgowany przez Papieża Jana Pawła II, 29. Lublin: Gaudium, 2002.
14.Janiszewski, Paweł. Greccy sofiści i retoryka w chrześcijańskich sporach dogmatycznych III i IV wieku. Poznań: Instytut Historii UAM, 2008.
15.Kałużny, Tadeusz. Nowy sobór ogólnoprawosławny. Natura, historia przygotowań, tematyka. Kraków: Wydawnictwo Księży Sercanów, 2008.
16.„Kanony Apostolskie”, kan. 1. W: Synody i Kolekcje Praw. Tłum. Stanisław Kalinkowski, Agnieszka Caba, oprac. Arkadiusz Baron, Henryk Pietras. T. 2, 273*. Kraków: WAM, 2007.
17.Kniazeff, Aleksander. Matka Boża w Kościele prawosławnym. Tłum. Henryk Paprocki. Warszawa: Wydawnictwo Księży Marianów, 1996.
18.Liturgia Mszy świętej według obrządku Kościoła ormiańskiego dla wiernych. Rzym: Romagrafik, 1985.
19.Majewski, Józef. „Wprowadzenie do teologii dogmatycznej”. W: Dogmatyka, red. Elżbieta Adamiak, Andrzej Czaja, Józef Majewski, 173. Warszawa: Biblioteka Więzi, 2005.
20.Paprocki, Henryk. Liturgie Kościoła prawosławnego. Kraków: Wydawnictwo M, 2014.
21.Pietras, Henryk. „Pierwsza «rózga» od Mikołaja. Kogo spoliczkował święty?”. Dostęp 22.10.2024. https://www.polskieradio.pl/39/156/artykul/2417344,pierwsza-rozga-od-mikolaja-kogo-spoliczkowal-swiety.
22.Pietras, Henryk. Sobór Nicejski (325). Kraków: WAM, 2013.
23.Rahner, Karl, Herbert Vorgrimler. Mały słownik teologiczny. Tłum. Tadeusz Mieszkowski, Paweł Pachciarek. Warszawa: PAX, 1987.
24.Sobór Nicejski I. „Wprowadzenie”. W: Dokumenty Soborów Powszechnych. T. 1, oprac. Arkadiusz Baron, Henryk Pietras. Kraków: WAM, 2001.
25.Sobór Nicejski I. „Wyznanie wiary 318 Ojców”. W: Dokumenty Soborów Powszechnych. T. 1, oprac. Arkadiusz Baron, Henryk Pietras, 25, przypis 1. Kraków: WAM, 2001.
26.Starowieyski, Marek. Sobory Kościoła niepodzielonego. Tarnów: Biblos, 1994.
27.Teksty nabożeństw, Tydzień VII. T. 2. Tłum. Henryk Paprocki, 1132–1141. Dostęp 22.10.2024. https://liturgia.cerkiew.pl/page.php?id=166; tekst grecki za: Ανθολογιον των ιερεων ακολουθιων του ολου ενιαυτου.
28.Widuch, Henryk Justyn. Konstantynopol stolicą ekumenicznego patriarchatu 325–870. Katowice: Księgarnia św. Jacka, 1988.
29.Znosko, Aleksander. Kanony Kościoła prawosławnego. Hajnówka: Bratczyk, 2000.
30.Ανθολογιον των ιερεων ακολουθιων του ολου ενιαυτου. T. 2, 1177–1189. Θεσσαλονικη: Ορθοδοξος Κυψελη, 1993.
31.Архиєратикон або Святительський Служебник. Сунод Української Грекокатолицької Церкви. Toronto: Basilian Press, 1988.
32.Минея празничная. Москва: Издательский отдел Московсого Патриархата ТОО «Кузнецкий мост», 1993.
33.Никольский, Константин. Пособіе къ изученію устава богослуженія Православной Церкви. Санкт-Петербургъ: Государственная типографiя, 1900.
34.Правила Православной Церкви cъ толкованiями Никодима, епископа Далматинско-Истрiйскаг. T. 1. Санкт-Петербургъ: тип. С.-Петерб. духовной акад., 1911–1912 – reprint 1994.
35.Требник. Прудентопіль: видавництво Отців Василіян, 2001.