Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie


ISSN: 1230-0780    eISSN: 2719-4337    OAI    DOI: 10.18276/skk.2026.33-05
CC BY-SA   Open Access   DOAJ  ERIH PLUS  DOAJ

Issue archive / nr 33 2026
Istota związku przyczynowo-skutkowego w Sporze o istnienie świata Romana Ingardena
(The essence of cause and effect in Roman Ingarden's The Dispute over the Existence of the World)

Authors: Paweł Mielnik ORCID
Wyższe Seminarium Duchowne w Koszalinie
Keywords: Roman Ingarden phenomenology Polish philosophy cause effect cause-and-effect relationship
Whole issue publication date:2026
Page range:15 (99-113)
Cited-by (Crossref) ?:

Abstract

The issue of cause and effect is part of the classic problems of philosophy. For Roman Ingarden, who in one of his flagship works, The Controversy over the Existence of the World, polemicizes with Husserl's idealism, the real existence of cause and effect, as he postulates, is an essential condition for resolving the controversy in favour of realism. This article attempts to describe the conditions necessary, according to Ingarden, for the existence of real, intra-world causal relationships, as well as the ontological principles that can be derived from them. Relationships of this kind are fundamental to the structure of the real world.
Download file

Article file

Bibliography

1.Błaszczyk, Piotr. „Związek przyczynowy w «Sporze o istnienie świata»”. Kwartalnik filozoficzny 27, 2 (1999): 69–118.
2.Filozofia Boga. Cz. 1: Poszukiwanie Boga, red. Stanisław Janeczek, Anna Starościc. Dydaktyka Filozofii t. 7. Lublin: Wydawnictwo KUL, 2017.
3.Ingarden, Roman. „O pytaniach esencjalnych”. W: Roman Ingarden, Z teorii języka i filozoficznych podstaw logiki, 327–507. Warszawa: PWN, 1972.
4.Ingarden, Roman. Książeczka o człowieku. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2009.
5.Ingarden, Roman. Spór o istnienie świata, T. I: Ontologia egzystencjalna. Tłum. Danuta Gierulanka. Warszawa: PWN, 1987.
6.Ingarden, Roman. Spór o istnienie świata, T. III: O strukturze przyczynowej realnego świata. Tłum. Danuta Gierulanka. Warszawa: PWN, 1981.
7.Kołakowski, Andrzej. „Ingarden Roman, «Spór o istnienie świata»”. W: Encyklopedia PWN. Dostęp 22.01.2026. https://encyklopedia.pwn.pl/materialy-dodatkowe/haslo/Ingarden-Roman-Spor-o-istnienie-swiata;499024.html.
8.Lisak, Andrzej. „Aktualność Sporu o istnienie świata Romana Ingardena w świetle współczesnych mu stanowisk filozoficznych”. Przegląd filozoficzny – Nowa Seria 116 (2020): 191–204.
9.Makota, Janina, „Metoda fenomenologiczna i jej stosowanie przez Romana Ingardena w ontologii ogólnej i estetyce”. Kwartalnik filozoficzny, 27, 2 (1999): 19–31.
10.Połtawski, Andrzej. „Świat a ontologia Ingardena”. W: Andrzej Połtawski, Po co filozofować, 58–85. Warszawa: Oficyna Naukowa, 2011.
11.Soniewicka, Marta. „Możliwość bytu koniecznego w ontologii Romana Ingardena. Czy założenia filozoficzne zawarte w paragrafie 13 «Sporu o istnienie świata» Romana Ingardena pozwalają na przeprowadzenie dowodu ex necessario na istnienie Boga?”. Przegląd Tomistyczny: rocznik poświęcony historii teologii 14 (2008): 383–405.
12.Szczepański, Artur. „Ingardenowska koncepcja związku przyczynowego a niektóre teorie fizyczne”. W: Fenomenologia Romana Ingardena. Warszawa: Instytut Filozofii i Socjologii PAN, 1972.