Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie


ISSN: 1230-0780    eISSN: 2719-4337    OAI    DOI: 10.18276/skk.2026.33-10
CC BY-SA   Open Access   DOAJ  ERIH PLUS  DOAJ

Issue archive / nr 33 2026
Łucki grecko-unicki konsystorz kościelny pod koniec XVIII i w latach 20. XIX wieku: skład i podstawy prawne funkcjonowania
(Lutsk Greek-Uniat Ecclesiastical Consistory at the end of the XVIII and the 20-ies of the XIX century: composition and legal basis of its functioning)

Authors: Viktoria Bilyk ORCID
Wschodnioeuropejski Narodowy Uniwersytet im. Łesi Ukrainki, Łuck, Ukraina; Восточноевропейский национальный, университет имени Леси Украинки, г. Луцк, Украина
Keywords: Lutsk Greek Catholic Eparchy Greek Catholic Consistory clergy bishop dean suffragan official Kryloshanin of Lutsk
Whole issue publication date:2026
Page range:15 (187-201)
Cited-by (Crossref) ?:

Abstract

Based on an analysis of archival materials, legal acts and scientific research, the article presents the process of shaping the structure of the Greek Catholic Church in Right-Bank Ukraine after its accession to the Russian Empire. Particular attention is paid to the organisation and legal principles of the functioning of the main body of the Greek Catholic Church – the Greek Catholic Consistory, which operated in Lutsk, Volhynia. The work explains the circumstances surrounding the establishment of this body. It shows that the activities of the Lutsk Greek Catholic Consistory began with the restoration of the Lutsk Greek Catholic Eparchy in 1798. The publication also discusses the functions of the consistory, which was responsible for managing the diocese and organising the work of deaneries, deputies, professional officials and parishes. The consistory dealt with matters relating to the pastoral activities of the clergy, as well as property issues and the conduct of priests. Conflicts were resolved between the Uniate clergy and Orthodox priests and local landowners. Based on archival materials, the composition of the consistory in 1816 was established. In addition, the social background, education, marital status and financial security of the members of this consistory were clarified, and their positions were determined.
Download file

Article file

Bibliography

1.„Archbishop Lev (Luka) Kiszka (Kyška), O.S.B.M”. Dostęp 15.12.2025. https://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bkiszka.html.
2.„Archbishop Stanislaw Jan Siestrzencewicz Bohusz”. Dostęp 15.12.2025. https://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bsies.html.
3.Bibliografia Literatury Polskiej – Nowy Korbut. T. 6, cz. 1: Oświecenie, 176–178. Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1970.
4.Bieńkowski, Ludomir. „Lewiński Stefan h. Lewart”. W: Polski Słownik Biograficzny. T. 17, 250–251. Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź: Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1972.
5.Brückner, Aleksander. Słownik etymologiczny języka polskiego, 274. Kraków: Krakowską Spółkę Wydawniczą, 1927. Dostęp 15.12.2025. https://pl.wikisource.org/wiki/Strona:PL_Aleksander_Br%C3%BCckner-S%C5%82ownik_etymologiczny_j%C4%99zyka_polskiego_292.jpeg.
6.Dola, Kazimierz. „Katalog arcybiskupów i biskupów rezydencjalnych eparchii polskich obrządku grecko-unickiego od Unii Brzeskiej (1596) do roku 1945”. W: Historia Kościoła w Polsce. T. 2: 1764–1945, cz. 2: 1918–1945, 304–311, 307. Poznań–Warszawa: Pallottinum, 1979.
7.Błażejewski, Dmytro. Ієрархія Київської Церкви (861–1990) [Ijerarchija Kyjiwśkoji Cerkwy (861–1990)]. Rzym: b.w., 1990.
8.Błażejowśkyj, Dmytro. Ієрархія Київської церкви (861–1996). Львів: Каменяр, 1996.
9.„Jakub Martusiewicz”. Dostęp 15.12.2025. https://pl.wikipedia.org/wiki/Jakub_Martusiewicz.
10.„Kościół katolicki obrządku bizantyjsko-ukraińskiego”. Dostęp 15.12.2025. https://pl.wikipedia.org/wiki/Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_katolicki_obrz%C4%85dku_bizantyjsko-ukrai%C5%84skiego.
11.„Leon Kiszka”. Dostęp 15.12.2025. https://pl.wikipedia.org/wiki/Leon_Kiszka#cite_ref-1.
12.Likowski, Edward. Dzieje Kościoła unickiego na Litwie i Rusi w XVIII i XIX wieku ze względu na przyczyny jego upadku. Cz. 1. Warszawa: Skład główny w Księgarni Gebethnera i Wolffa Druk. Piotra Laskawera, 1906.
13.Likowski, Edward. Dzieje Kościoła unickiego na Litwie i Rusi w XVIII i XIX wieku ze względu na przyczyny jego upadku. Cz. 2. Warszawa: Skład główny w Księgarni Gebethnera i Wolffa Druk. Piotra Laskawera, 1906.
14.Lorens, Beata. Bazylianie prowincji koronnej w latach 1743–1780. Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2014.
15.Nitecki, Piotr. Biskupi Kościoła w Polsce w latach 965–1999. Słownik biograficzny. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 2000.
16.Radwan, Marian. „Bazylianie w zaborze rosyjskim w latach 1795–1839”. Nasza Przeszłość 93 (2000): 153–225.
17.Radwan, Marian. Carat wobec Kościoła greckokatolickiego w zaborze rosyjskim 1796–1839. Roma–Lublin: Polski Instytut Kultury Chrześcijańskiej, 2001.
18.Rodzina, herbarz szlachty polskiej. T. 10: [Łuba-Miec], oprac. przez Seweryna Uruskiego, przy współudz. Adama Amilkara Kosińskiego, wykończony i uzup. przez Aleksandra Włodarskiego, 240. Warszawa: Gebethner i Wolff, 1913.
19.„Stanisław Jan Bohusz Siestrzeńcewicz”. Dostęp 15.12.2025. https://pl.wikipedia.org/wiki/Stanis%C5%82aw_Bohusz_Siestrze%C5%84cewicz.
20.Szymański, Józef. „Z dziejów Kościoła katolickiego w Finlandii do 1935 roku”. Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne 92 (2009): 235–246.
21.Śliwa, Tadeusz. „Greckokatolicki biskup łucki Stefan Lewiński (1736–1807)”. Premislia Christiana 30 (2003): 363–396.
22.Wereda, Dorota. „Biskupi unickiej diecezji włodzimiersko-brzeskiej w XVIII wieku”. Szkice Podlaskie 9 (2001): 61–75. Dostęp 15.12.2025. https://web.archive.org/web/20160304133040/http://mazowsze.hist.pl/article.php?id=24595.
23.Wereda, Dorota. Biskupi unickiej metropolii kijowskiej w XVIII wieku. Siedlce–Lublin: Wydawnictwo Werset, 2013.
24.Witkowski, Wiesław. „Dzieje przenikania terminologii religijnej Kościoła bizantyjskiego do języka polskiego, tudzież terminologii religijnej Kościoła rzymskiego do języka ukraińskiego”. Dostęp 15.12.2025. http://www.pwin.pl/Publikacje/witkowski_art.html.
25.Żytkowicz, Leonid. „Lisowski Józef h. Jeż”. Polski Słownik Biograficzny. T. 17, wersja elektroniczna. Dostęp 15.12.2025. https://www.ipsb.nina.gov.pl/a/biografia/jozef-h-jez-przydomek-odrowaz-lisowski.
26.Білик, Виктория, Оксана Карліна. Жива спільнота в імперському світі: Луцька греко-унійна єпархія кінця XVIII – першої третини XIX століть. Львів: Видавництво Українського католицького університету, 2018.
27.ДАВО, ф. 382, оп. 2, спр. 113.
28.ДАВО, ф. 382, оп. 2, спр. 226.
29.ДАВО, ф. 382, оп. 2, спр. 33.
30.ДАВО, ф. 382, оп. 2, спр. 365.
31.ДАВО, ф. 382, оп. 2, спр. 59.
32.Державний архів Волинської області (Państwowe Archiwum Obwodu Wołyńskiego, ДАВО), ф. 382, оп. 1, спр. 1.
33.Осадчий, Володимир. „Ілюзії чи відчай? Лист архієпископа полоцького Іраклія Лісовського на тлі історії унії в Російській імперії наприкінці XVIII ст.”. Rocznik Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej 5 (2007): 218–225.
34.Полное собрание законов Росийской империи. Собрание Второе. 12 декабря 1825 – 28 февраля 1881 г. (в 55 т.). Т. ІІІ: 1828 г. СПб: Типография ІІ Отделения Собственной Его Императорского Величества Канцелярии, 1830.
35.Полное собрание законов Росийской империи. Собрание Первое. 1649–1825 гг. (в 45 т.). Т. XXІІІ: 1789 – 6 ноября 1796 г. СПб: Типография ІІ Отделения Собственной Его Императорского Величества Канцелярии, 1830.
36.Полное собрание законов Росийской империи. Собрание Первое. 1649–1825 гг. (в 45 т.). Т. XXV: 1798–1799 гг. СПб: Типография ІІ Отделения Собственной Его Императорского Величества Канцелярии, 1830.
37.Российский государственный исторический архив (Rosyjskie Państwowe Archiwum Historyczne, РГИА) г. Санкт-Петербург, ф. 797, оп. 6, ч. 2, д. 23 142, Л. 1–14.
38.Рункевич, Степан Георгиевич. История Минской архиепископии (1793–1832). СПб: Тип. А. Катанского и К°, 1893.
39.Скочиляс, Ігор. „Біля джерел замойського тріюмфалізму: «Synodus Dioecesana Vladimiriensis» 1715 року та його релігійна програма”. Rocznik Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej 5 (2007): 139–178.