Acta Iuris Stetinensis

Previously: Zeszyty Naukowe. Roczniki Prawnicze


ISSN: 2083-4373    eISSN: 2545-3181    OAI    DOI: 10.18276/ais.2026.59-06
CC BY-SA   Open Access   DOAJ  ERIH PLUS  DOAJ

Issue archive / 3/2026 (59)
Prejudycjalność wyroku karnego. Próba analizy
(Preliminary ruling proceedings in criminal cases. An attempt of analysis)

Authors: Paweł Porębny ORCID
Uniwersytet Śląski w Katowicach
Keywords: prejudice prejudication criminal procedure principle of autonomy of the criminal court legal certainty constitutional crisis in Poland
Whole issue publication date:2026
Page range:14 (99-112)
Cited-by (Crossref) ?:
Downloads ?: 2

Abstract

The main aim of this article is to examine the subject matter of preliminary rulings in criminal proceedings. It is analysed in terms of its role in such proceedings, using the method of investigation of the law in force and and a historical development analysis, whilst also outlining its terminology and background. It is also juxtaposed, using a comparative law approach, to other branches of procedural law in which it also occurs, highlighting that, despite its universal nature, it does not constitute a uniform legal category. Why, however, is the preliminary ruling measure so important? The legal institution under examination has become extremely topical during the current crisis of law in Poland, a constitutional crisis in particular, as evidenced by the empirical component of the study. Materials for this part were gathered during the research, that covered, amongst other things, the established line of judicial decisions. The research material presented in the article has enabled substantiation of the theses put forward therein, as well as the formulation of proposals for the legislature.
Download file

Article file

Bibliography

1.Badowiec R., Samodzielność jurysdykcyjna sądu karnego i odstępstwa od niej, Toruń 2021.
2.Błaszczak Ł., Fikcja prawna w prawie procesowym cywilnym, Warszawa 2024.
3.Burzyński P., Ustawowe określenie sankcji karnej, Warszawa 2008.
4.Czapliński M., Zawieszenie postępowania karnego z uwagi na prejudykat a samodzielność jurysdykcyjna sądu karnego, „Przegląd Sądowy” 2015, nr 11–12.
5.Dudek T., Zawieszenie postępowania karnego skarbowego ze względu na prejudykat,„Prokuratura i Prawo” 2012, nr 11.
6.Gardocka T., Prejudycjalność w polskim procesie karnym, Warszawa 1987.
7.Glaser S., O prejudycjalności wyroków karnych, „Polski Proces Cywilny” 1934, nr 12.
8.Grzeszczyk W., Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Warszawa 2014.
9.Hofmański P., Granice niezależności sądu w kształtowaniu prawnej podstawy rozstrzygnięcia w procesie karnym, „Problemy Prawa Karnego” 1991, t. 17.
10.Hofmański P., Kilka uwag na temat prejudycjalności w polskim procesie karnym, „Państwo i Prawo” 1988, nr 11.
11.Hofmański P., Samodzielność jurysdykcyjna sądu karnego, Katowice 1988.
12.Jaworska M., Sądy jako organy wymiaru sprawiedliwości w polskim porządku prawnym, w: M. Jabłoński (red.), Identyfikacja granic wolności i praw jednostki – prawnoporównawcza analiza tożsamego przypadku pod kątem praktyki stosowania prawa amerykańskiego i polskiego, Wrocław 2016.
13.Kondek J.M., Moc wiążąca prawomocnego orzeczenia sądowego (art. 365 § 1 k.p.c.), Warszawa 2021.
14.Korzan K., Orzeczenia konstytutywne w postępowaniu cywilnym, Warszawa 1972.
15.Kosonoga J., w: R.A. Stefański, S. Zabłocki (red.), Kodeks postępowania karnego, t. I, Komentarz do art. 1–166, Warszawa 2017.
16.Kowalski S., Skibińska M., Kwestia związania sądu cywilnego prawomocnym wyrokiem sądu karnego skazującym za przestępstwo skarbowe, „Przegląd Sądowy” 2022, nr 6.
17.Kurzępa B., Zawieszenie postępowania karnego. Zagadnienia węzłowe, „Consilium Iuridicum” 2022, nr 3–4.
18.Lang W., Wróblewski J., Zawadzki S., Teoria państwa i prawa, Warszawa 1986.
19.Łabuda G., Zawieszenie postępowania karnego skarbowego ze względu na prejudykat, „Prokuratura i Prawo” 2011, nr 3.
20.Łęski P., Zawieszenie postępowania karnego, rozprawa doktorska, Sosnowiec 2025, https://www.e-bip.org.pl/upload/00779/31541/1812373-51834674.pdf.
21.Marszał K., Zagadnienia wstępne, w: J. Zagrodnik (red.), Proces karny, Warszawa 2019.
22.Mierzejewski Z., Zasada instancyjności postępowania karnego, rozprawa doktorska, Łódź 2021, https://www.bip.uni.lodz.pl/fileadmin/user_upload/rozprawa_doktorska_Zbigniew_Mierzejewski.pdf.
23.Nowicki M., Wpływ ustaleń wydanych w postępowaniu karnym na postępowanie cywilne oraz zakres związania sądu, w: E. Marszałkowska-Krześ (red.), Tendencje prawa materialnego i procesowego cywilnego, Wrocław 2017.
24.Piaskowska O.M., Znaczenie rozstrzygnięć administracyjnych w procesie karnym, Warszawa 2014.
25.Pieniążek E., Prejudycjalność orzeczeń w procesie karnym, „Prokuratura i Prawo” 2005, nr 12.
26.Rodziewicz J., Prejudycjalność w postępowaniu cywilnym, Gdańsk 2000.
27.Rylski P., Moc wiążąca wyroku karnego skazującego a sytuacja procesowa osoby trzeciej (art. 11 zd. 2 k.p.c.), „Polski Proces Cywilny” 2010, nr 1.
28.Sadza A., Wpływ decyzji Urzędu Patentowego RP na postępowanie cywilne w sprawach z zakresu prawa własności przemysłowej, Warszawa 2021.
29.Soroka P., Wpływ postępowania karnego na postępowanie cywilne – zarys poglądów orzeczniczych i doktrynalnych, „Palestra” 2024, nr 8.
30.Steinborn S., Prawomocność części orzeczenia w procesie karnym, Warszawa 2011.
31.Strus-Wołos M., Procedura cywilna. Nie tylko dla studentów, Warszawa 2023.
32.Strzelec D., Samodzielność jurysdykcyjna sądu karnego w sprawach podatkowych, „Doradztwo Podatkowe – Biuletyn Instytutu Studiów Podatkowych” 2025, nr 3.
33.Świda-Łagiewska Z., Zasada swobodnej oceny dowodów w polskim procesie karnym, Wrocław 1983.
34.Wąsek-Wiaderek M., Zasada samodzielności jurysdykcyjnej sądu, w: P. Hofmański, P. Wiliński (red.), System Prawa Karnego Procesowego, t. III, Zasady procesu karnego, Warszawa 2014.
35.Zagrodnik J., w: J. Zagrodnik (red.), Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Warszawa 2024.
36.Zbiciak A., Prejudykat cywilny i cywilna kwestia prejudycjalna w postępowaniu karnym, Warszawa 2020.