Acta Iuris Stetinensis

Previously: Zeszyty Naukowe. Roczniki Prawnicze

ISSN: 2083-4373    eISSN: 2545-3181    OAI    DOI: 10.18276/ais.2026.59-07
CC BY-SA   Open Access   DOAJ  ERIH PLUS  DOAJ

Issue archive / 3/2026 (59)
Aktualny model mediacji w procesie karnym – charakterystyka i uwagi de lege ferenda
(The current model of mediation in criminal proceedings – characteristics and de lege ferenda remarks)

Authors: Jacek Świecki ORCID
Szkoła Doktorska Nauk Społecznych Uniwersytetu Łódzkiego
Keywords: mediation in criminal proceedings mediator restorative justice speed of proceedings mediation agreement
Whole issue publication date:2026
Page range:14 (113-126)
Cited-by (Crossref) ?:
Downloads ?: 1

Abstract

The current model of mediation in Polish criminal proceedings does not result in the popularity of its use in practice. The aim of this article is to reflect on the causes of this phenomenon and propose potential legislative changes that would enhance functionality of mediation. The two-part title of this article indicates two main issues to be addressed: the characteristics of the mediation model and de lege ferenda remarks. Firstly, the former will be presented, taking into account the relevant provisions of the EU law and the principle of speed of criminal proceedings. Next, the author will outline the provisions of the Polish Code of Criminal Procedure related to mediation proceedings, especially those that may apply when a positive result from mediation is achieved. An analysis of the Code will allow for identification of the current impact of a positive mediation outcome on criminal proceedings, particularly with regard to delivering a judgment. In order to point out de lege ferenda remarks it is necessary to identify the reason why the institution of mediation requires changes. The reason for it is the small number of cases referred to mediation during criminal proceedings. This fact will be illustrated in the article based on available studies and statistical data. The current state of affairs is the result of the adopted mediation model. According to the author, this leads to the conclusion that the accused systematically does not benefit sufficiently from having their case referred to mediation. In the light of the inevitable changes that the Polish criminal process is facing, a positive mediation outcome should have a greater impact on criminal proceedings. Consequently, the author argues that there is a need to raise the rank of mediation by introducing a separate premise for discontinuing proceedings in the event of executing a mediation agreement.
Download file

Article file

Bibliography

1.Czarnecki P., Koszty procesowe mediacji jako nieefektywnego sposobu konsensualnego rozpoznania sprawy, w: D. Gil (red.), Wokół mediacji i porozumień procesowych w postępowaniu karnym, Kraków 2021.
2.Gil D., Mocne i słabe strony mediacji w polskim systemie prawnym, w: D. Gil (red.), Wokół mediacji i porozumień procesowych w postępowaniu karnym, Kraków 2021.
3.Kasiński J., Mediacja a szybkość procesu karnego, w: D. Gil (red.), Wokół mediacji i porozumień procesowych w postępowaniu karnym, Kraków 2021.
4.Kasiński J., Mediacja, w: D. Świecki (red.), Meritum. Postępowanie karne, Warszawa 2023.
5.Kąkol C., Dlaczego kieruję sprawy do postępowania mediacyjnego?, „Prokuratura i Prawo” 2011, nr 1.
6.Kowalczyk-Ludzia M., Zasadność prowadzenia mediacji karnych w świetle idei sprawiedliwości naprawczej, „Folia Iuridica Universitatis Wratislaviensis” 2024, vol. 13 (1).
7.Kużelewski D., Mediacja w polskim procesie karnym w ocenie prokuratorów i sędziów, w: C. Kulesza (red.), Porozumienia karnoprocesowe w praktyce wymiaru sprawiedliwości. Opracowanie w oparciu o materiały z grantu badawczego, Białystok 2010.
8.Mediacje karne w latach 1998–2025. Informator Statystyczny Wymiaru Sprawiedliwości, https://isws.ms.gov.pl/pl/baza-statystyczna/opracowania-wieloletnie.
9.Prawomocnie skazani dorośli w latach 1946–2019, w tym na karę śmierci w latach 1946– 1987. Informator Statystyczny Wymiaru Sprawiedliwości, https://isws.ms.gov.pl/pl/baza-statystyczna/opracowania-wieloletnie.
10.Sobczak K., Umorzenie mediacyjne, czyli nowe narzędzie dla prokuratora, https://www.prawo.pl/prawnicy-sady/umorzenie-mediacyjne-czyli-nowe-narzedzie-dlaprokuratora,535737.html.
11.Sobczak K., Więcej konsensualizmu – poważne przestępstwa przed sąd, drobniejsze do ugody, https://www.prawo.pl/prawnicy-sady/konsensualizm-propozycje-ms-wykazprac-legislacyjnych-rzadu,531115.html.
12.Szumiło-Kulczycka D., w: P. Hofmański (red.), System Prawa Karnego Procesowego, t. I, cz. 2, Zagadnienia ogólne, Warszawa 2013.
13.Zielińska E., Mediacja w sprawach karnych o przemoc w rodzinie – skala i efektywność w praktyce polskiego wymiaru sprawiedliwości, Warszawa 2017.
14.Zielińska E., Klimczak J., Zakres stosowania mediacji w sprawach karnych w praktyce wymiaru sprawiedliwości, Warszawa 2010.