Przeszłość Demograficzna Polski

Poland's Demographic Past


ISSN: 0079-7189    eISSN: 2719-4345    OAI    DOI: 10.18276/pdp.2025.47-05
CC BY-SA   Open Access   DOAJ  ERIH PLUS  DOAJ  DOAJ

Issue archive / 47, 2025
Urodzenia i akuszerki w wiejskiej parafii Biesiadki w latach 1840–1879
(Births and Midwives in the Rural Parish of Biesiadki, 1840–1879)

Authors: Justyna Trepa
Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie, Wydział Nauk Humanistycznych
Keywords: childbirth midwives peasantry cholera epidemics the great galician famine Biesiadki Lewniowa Żerków Galicia 19th century historical demography
Whole issue publication date:2025-12
Page range:29 (161-189)
Cited-by (Crossref) ?:
Downloads ?: 383

Abstract

The purpose of the article is to present changes in births in the rural parish of Biesiadki in the years marked by three cholera epidemics and the greatest famine in Galicia. The main source used in the work were the Liber Natorum of the Biesiadki parish from 1840–1879. The annual number of births, their monthly seasonality, day intervals between births and baptisms, the scale of extramarital and multiple births, the selection of names and godparents and the midwives’ activity were analyzed. Statistical, comparative and case study methods were used. The research revealed that births were usually delivered by local village midwives.
Download file

Article file

Bibliography

1.Bacci, Massiomo L. Introduzione alla demografia. Loescher Editore, 1999.
2.Buzek, Józef. Pogląd na wzrost ludności ziem polskich w wieku XIX. Centralne Biura Wydawnictw N.K.N., 1915.
3.Dutkiewicz, Józef E. „Powiat brzeski”. W Katalog zabytków sztuki w Polsce, redakcja Józef Szablowski. T. 1. Państwowy Instytut Sztuki, 1953.
4.Fedorovič, Sumcov, Nikolaj. Boginki – Mamuny. Druk Józefa Jeżyńskiego, 1891.
5.Gieysztorowa, Irena. „Niebezpieczeństwa metodyczne polskich badań metrykalnych XVII–XVIII wieku”. Kwartalnik Historii Kultury Materialnej 4 (1971): 557–602.
6.Gruchoła, Małgorzata. „Zwyczaje, obrzędy i wierzenia związane z narodzinami i wychowaniem dziecka. Studium na podstawie wsi Białobrzegi w województwie lubelskim”. Rozprawy Społeczne 9, nr 3 (2015): 29–37.
7.Hochleitner, Janusz. „Sakrament chrztu na Warmii w potrydenckiej liturgii i zwyczajach”. Studia Warmińskie 39 (2002): 281–95.
8.Kaczyńska, Elżbieta. Niechciane, porzucane, naznaczone. Dzieci w modernizującej się Europie (od schyłku XVIII do początków XX wieku). Instytut Historii PAN, 2024.
9.Kargol, Tomasz, Krzysztof Ślusarek, i Łukasz Jewuła. Dwór, wieś i plebania w przestrzeni społecznej zachodniej Małopolski w latach 1772–1815. Towarzystwo Wydawnicze Historia Iagellonica, 2015.
10.Kołodziejczyk Konrad. „Ludność chrześcijańskiego Kazimierza pod Krakowem w XVIII wieku. Studium społeczno-demograficzne”. Rozprawa doktorska, Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie, 2021.
11.Kuklo, Cezary. Demografia Rzeczypospolitej przedrozbiorowej, Wydawnictwo DiG, 2009.
12.Kumor, Bolesław. „Przepisy państwowe i kościelne dotyczące metryk kościelnych w zaborze austriackim (1800–1914)”. Przeszłość Demograficzna Polski – Poland’s Demographic Past 7 (1975): 93–108.
13.Kurowska, Hanna. „Akuszerka na ziemiach polskich w świetle przepisów oraz literatury medycznej z końca XVIII i pierwszej połowy XIX wieku”. Studia Zachodnie 17 (2015): 219–38.
14.Lewandowska, Dominika. Ciąża mnoga i wieloraczki w starożytności. Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2021.
15.Milewska, Marta. „Opieka medyczna i higiena na wsi Królestwa Polskiego w latach 1865–1914”. W Chłopi polscy na przestrzeni wieków, redakcja Mateusz Wyżga, Jolanta Załęczny. Wydawnictwo Akademii Humanistycznej, 2023.
16.Miodunka, Piotr. Chłopi południowej Małopolski wobec kryzysów żywnościowych od XVII do połowy XIX wieku. Universitas, 2024.
17.Miodunka, Piotr. „Kryzysy żywnościowe a anomalie klimatyczne od XVII do połowy XIX wieku na przykładzie Małopolski”. Historyka. Studia Metodologiczne 46 (2016): 209–27.
18.Perrin, Faustine. „On the Origins of the Demographic Transition: Rethinking the European Marriage Pattern”. Cliometrica 16 (2022): 431–475. https://doi.org/10.1007/s11698-021-00237-2.
19.Pieńczak, Agnieszka B. „Czynności magiczne ułatwiające poród”. W Zwyczaje, obrzędy i wierzenia urodzinowe. Cz. 2: Zwyczaje, obrzędy i wierzenia związane z matką i dzieckiem, redakcja Zygmunt Kłodnicki, Agnieszka B. Pieńczak. Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, 2013.
20.Rachwał, Piotr. Ruch naturalny ludności rzymskokatolickiej w Lubelskiem w świetle rejestracji metrykalnej z lat 1582–1900. Wydawnictwo KUL, 2019.
21.Rejman, Sabina. „Kim były XIX wieczne babki wiejskie? (na przykładzie wsi Krasne pod Rzeszowem)”. W Studia i materiały z dziejów społecznych Polski południowo-wschodniej, redakcja Zdzisław Budzyński. T. 1. Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2003.
22.Stawiak-Ososińska, Małgorzata. Ponętna, uległa, akuratna… Ideał i wizerunek kobiety polskiej pierwszej połowy XIX wieku (w świetle ówczesnych poradników). Impuls, 2010.
23.Stomma, Ludwik. Antropologia kultury wsi polskiej XIX w. Instytut Wydawniczy PAX, 1986.
24.Szymański, Sławomir. „Przebieg ciąży i porodu wielopłodowego w zależności od morfologii popłodu”. Rozprawa doktorska, Pomorska Akademia Medyczna w Szczecinie, 2009.
25.Wilczyńska, Elwira. „Dzieciństwo i dziecko w narracjach pamiętnikarek chłopskich”. Litteraria Copernicana 3, nr. 23 (2017): 37–51. https://doi.org/10.12775/LC.2017.049.
26.Whitt, Richard J. „Viewpoint in Eighteenth-Century Birthing Narratives: A Survey of Midwifery Manuals”. Women’s Writing 32 nr 1 (2025): 66–84. https://doi.org/10.1080/09699082.2024.2447192.
27.Wimperis, Virginia. The Unmarried Mother and Her Child. Routledge, 1960.
28.Wiślicz, Tomasz. Zarobić na duszne zbawienie: religijność chłopów małopolskich od połowy XVI do końca XVIII wieku. Wydawnictwo Neriton, 2001.
29.Wiśniewska, Magdalena. „Postmodernizm a archiwa społeczne”. Archiwista Polski 2, nr 70 (2013): 25–29.
30.Wyżga, Mateusz. Parafia Raciborowice od XVI do końca XVIII wieku. Studium o społeczności lokalnej. Księgarnia Akademicka, 2011.
31.Wyżga, Mateusz. „Spójność gromady chłopskiej u schyłku Rzeczpospolitej szlacheckiej”. W Wieś polska na przestrzeni wieków, redakcja Mirosław Kłuska. T. 1. Narodowy Instytut Kultury i Dziedzictwa Wsi, 2024.
32.Zadurska, Olga. „Ludowy wizerunek dzieci kalekich i jego społeczne konsekwencje”. Litteraria Copernicana 3, nr 23 (2017): 53–66. https://doi.org/10.12775/LC.2017.050.
33.Żmijewska, Małgorzata. „Ludność parafii tyskiej od 1749 roku do połowy XIX wieku w świetle ksiąg metrykalnych: studium demograficzno-społeczne”. Rozprawa doktorska, Uniwersytet Śląski, 2007.