Przegląd Zachodniopomorski
"I attach great importance to this contact." The Relations between the Parisian "Kultura" and the Szczecin weekly "Ziemia i Morze" in the light of correspondence and publications of both periodicals
(„Przywiązuję dużą wagę do tego kontaktu”. Relacje paryskiej „Kultury” i szczecińskiego tygodnika „Ziemia i Morze” w świetle korespondencji oraz publikacji obu pism)
DOI: 10.18276/pz.2024.39-10
Cytuj
Pełny tekst jest dostępny
| ISSN: | 0552-4245 |
| eISSN: | 2353-3021 |
| Autorzy: |
Eryk
Krasucki
Uniwersytet Szczeciński |
| Słowa kluczowe: | rok 1956 w Polsce tygodnik „Ziemia i Morze” miesięcznik „Kultura” (Paryż) Jerzy Giedroyc Maria Boniecka Henryk Rozpędowski |
| Data wydania numeru / monografii: | 2024 |
| Liczba stron: | 39 (253-291) |
| OAI-PMH: | Metadane |
 
 
 
| |
Abstrakt
Tygodnik „Ziemia i Morze”, wydawany w Szczecinie w latach 1956–1957, pozostaje fenomenem w skali regionalnej. Był również częścią większego zjawiska, jakim była prasa „odwilżowa”, zjawiskiem, które nadawało ton zmianom kończącym w Polsce okres stalinowski. W 1956 roku pismo nawiązało kontakt z wydawanym w Paryżu miesięcznikiem „Kultura”, najbardziej wpływowym tytułem polskiej prasy emigracyjnej po II wojnie światowej. Skutkiem tego były publikacje w obu tytułach, a także wymiana korespondencji pomiędzy redaktorami naczelnymi obu pism. Tekst jest omówieniem i analizą relacji łączących w okresie „odwilży” obie redakcje – szczecińską i paryską. Stara się określić sposób wzajemnego postrzegania, kształt współpracy oraz wyjaśnić, czy kontakty miały charakter wyjątkowy w skali ogólnopolskiej. Bazę źródłową tekstu stanowią dokumenty archiwalne, publikacje prasowe oraz korespondencja pomiędzy dziennikarzami „Ziemi i Morza” a Jerzym Giedroyciem.
Podgląd PDF
Bibliografia (59)
- Archival Sources:
- Archiwum Akt Nowych w Warszawie: KC PZPR (Central Committee of the Polish United Workers' Party)
- Archiwum Instytutu Literackiego w Paryżu: Korespondencja Jerzego Giedroycia z tygodnikiem Ziemia i Morze 1956–1959 (Correspondence of Jerzy Giedroyc with the weekly Ziemia i Morze 1956–1959), Korespondencja Jerzego Giedroycia z Marią Boniecką 1957–1967 (Correspondence of Jerzy Giedroyc with Maria Boniecka 1957–1967), Korespondencja Jerzego Giedroycia z Henrykiem Rozpędowskim 1957–1982 (Correspondence of Jerzy Giedroyc with Henryk Rozpędowski 1957–1982)
- Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w Warszawie: Teczka Henryka Rozpędowskiego (File of Henryk Rozpędowski)
- Archiwum Państwowe w Gdańsku: KW PZPR (Provincial Committee of the Polish United Workers' Party)
- Archiwum Państwowe w Szczecinie: KW PZPR (Provincial Committee of the Polish United Workers' Party)
- Archiwum Uniwersytetu Szczecińskiego: Zbiór prac magisterskich (Collection of Master's Theses)
- Biblioteka Domu Literatury w Warszawie: Protokoły obrad Zjazdów Związku Literatów Polskich (Minutes of the Meetings of the Congress of the Union of Polish Writers)
- Muzeum Literatury Książnicy Pomorskiej w Szczecinie: Archiwum Marii Bonieckiej (Maria Boniecka Archive)
- Press:
- „Głos Szczeciński”
- „Kultura” (Paris)
- „Ziemia i Morze”
- Published Sources:
- Giedroyc, Jerzy, Andrzej Bobkowski. Listy 1946–1961, edited by Jan Zieliński. Warszawa: Czytelnik, 1997.
- Giedroyc, Jerzy. Emigracja ukraińska. Listy 1950–1982, edited by Barbara Bogumiła, translated by Ola Hnatiuk. Warszawa: Czytelnik, 2004.
- Giedroyc, Jerzy, Stafan Kisielewski. Listy 1946–1991, introduction by Adam Michnik, edited by Łukasz Garbal, postscript by Rafał Habielski. Warszawa: Więź, 2020.
- Giedroyc, Jerzy, Juliusz Mieroszewski. Listy 1949–1956, edited by Krzysztof Pomian, Jacek Krawczyk. Warszawa: Czytelnik, 1999.
- Giedroyc, Jerzy, Juliusz Mieroszewski. Listy 1957–1975, edited by Rafał Habielski. Warszawa: Więź, 2016.
- Memoirs:
- Boniecka, Maria A. Ucieczka z druty. Londyn: Polska Fundacja Kulturalna, 1975.
- Giedroyc, Jerzy. Autobiografia na cztery ręce, edited by Krzysztof Pomian. Warszawa: Czytelnik, 1994.
- Rozpędowski, Henryk. Był chamsin. Londyn: Aneks, 1994.
- Fiction, Reports, Journalism:
- Arski, Stefan. Targowica leży nad Atlantykiem. Warszawa: Książki i Wiedza, 1952.
- Arski, Stefan. Pasażerowie martwej wizy. Warszawa: Książka i Wiedza, 1954.
- Gombrowicz, Witold. Trans-Atlantyk; Ślub. Paryż: Instytut Literacki, 1953.
- Janta, Aleksander. Wracam z Polski 1948. Paryż: Instytut Literacki, 1949.
- Wańkowicz, Melchior. Klub Trzeciego Miejsca. Paryż: Instytut Literacki, 1949.
- Studies:
- Chałasiński, Józef, Jan Ulatowski. Przeszłość i przyszłość polskiej inteligencji. Rzym: Instytut Literacki, 1947.
- Dudek, Antoni, Grzegorz Pytel. Bolesław Piasecki. Próba biografii politycznej. Londyn: Aneks, 1990.
- Eisler, Jerzy. Czterdzieści pięć lat, które wstrząsnęły Polską. Historia polityczna PRL. Warszawa: Czerwone i Czarne, 2018.
- Friszke, Andrzej. „Ewolucjonista”. In Jerzy Giedroyc: kultura, polityka, wiek XX. Debaty i rozprawy, edited by Andrzej Mencwel, Andrzej Stanisław Kowalczyk, Leszek Szaruga, and Zuzanna Grębecka, 153–157. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 2009.
- Friszke, Andrzej. Życie polityczne emigracji. Warszawa: Więź, 1999.
- Grochowska, Magdalena. Jerzy Giedroyc. Do Polski ze snu. Warszawa: Świat Książki, 2009.
- Habielski, Rafał. Życie społeczne i kulturalne emigracji. Warszawa: Więź, 1999.
- Hofman, Iwona, ed. „Kultura” paryska. Twórcy, dzieło, recepcja. Lublin: Wydawnictwo UMCS, 2007.
- Janowski, Włodzimierz, Aleksander Kochański. Informator o strukturze i obsadzie personalnej centralnego aparatu PZPR 1948–1990, edited by Krzysztof Persak. Warszawa: ISP PAN, 2000.
- Kańczukowska, Justyna. „Propaganda komunistyczna w okresie stalinowskim i w czasie stanu wojennego wobec Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa. Próba porównania”. In Letnia Szkoła Historii Najnowszej 2010. Referaty, edited by Łukasz Kamiński and Tomasz Kozłowski, 39–45. Warszawa: IPN, 2010.
- Kochanowski, Jerzy. Rewolucja międzypaździernikowa. Polska 1956–1957. Kraków: Znak, 2017.
- Kornat, Marek. „Między literaturą a polityką. Korespondencja Jerzego Giedroycia z Czesławem Miłoszem (1952–2000)”. In Jerzy Giedroyc, Czesław Miłosz, Listy 1952–1963, edited by Marek Kornat. Warszawa: Czytelnik, 2008.
- Kowalczyk, Andrzej Stanisław. Wena do polityki. O Giedroyciu i Mieroszewskim. Warszawa: Więź, 2014.
- Kozłowski, Kazimierz. Kształtowanie się środowisk artystycznych w Szczecinie (1945–1959). Poznań-Szczecin: Instytut Zachodni, 1983.
- Kozłowski, Kazimierz. Od Października ‘56 do Grudnia ’70. Ewolucja stosunków społeczno-politycznych na Wybrzeżu (1956–1970). Szczecin: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, 2002.
- Krasucki, Eryk. „Cenzurując «odwilż». Urzędowe skreślenia i ingerencje w tekstach w tekstach pisanych dla tygodnika »Ziemia i Morze» (1956–1957)”. In Od polonizacji do europeizacji Pomorza Zachodniego. Prace ofiarowane prof. Kazimierzowi Kozłowskiemu z okazji siedemdziesiątej rocznicy urodzin, edited by Małgorzata Machałek, Jan Macholak, and Edward Włodarczyk, 201–230. Warszawa-Szczecin: Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, 2012.
- Krasucki, Eryk. „Niesforne dziecko «odwilży». Tygodnik «Ziemia i Morze» w 1956 roku”. In W poszukiwaniu tożsamości. Październik 1956 na Pomorzu Zachodnim, edited by Małgorzata Machałek and Adam Makowski, 115–147. Szczecin: IPN, 2007.
- Krasucki, Eryk. „Tygodnik «Ziemia i Morze» (1956–1957) a (od)budowa lokalnej tożsamości.” Przegląd Zachodniopomorski 4 (2017): 91–129.
- Krasucki, Eryk. „Tygodnik «Ziemia i Morze» na tle przełomowego roku 1956”. In Lech Bądkowski i Jerzy Pachlowski w tygodniku „Ziemia i Morze”, edited by Józef Borzyszkowski and Kazimierz Kozłowski, 31–46. Szczecin: Oficyna Wydawnicza „Dokument”, 2010.
- Kunicki, Mikołaj Stanisław. Between the Brown and the Red. Nationalism, Catholicism, and Communism in Twentieth-Century Poland – The Politics of Bolesław Piasecki. Athens, Ohio: Ohio University Press, 2012.
- Mencwel, Andrzej, Andrzej Stanisław Kowalczyk, Leszek Szaruga, Zuzanna Grębecka, eds. Jerzy Giedroyc: kultura, polityka, wiek XX. Debaty i rozprawy. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 2009.
- Przeperski, Michał, Paweł Sasanka. Nie tylko „Po Prostu”. Prasa w dobie odwilży (1955–1958). Warszawa: IPN, 2019.
- Pomian, Krzysztof, ed. Jerzy Giedroyc. Redaktor. Polityk. Człowiek. Lublin: Wydawnictwo UMCS, 2001.
- Rembacka, Katarzyna. „«Osadnictwo literackie» Leonarda Borkowicza czy szczecińska odsłona «repolonizacji kulturalnej Ziem Odzyskanych» prowadzonej w latach czterdziestych XX w.?” Dzieje Najnowsze 1 (2019): 157–160.
- Rokicki, Konrad. Literaci. Relacje między literatami a władzami PRL w latach 1956–1970. Warszawa: IPN, 2011.
- Rudnicki, Józef. „Paryska „Kultura” wobec Października 1956.” Przegląd Socjalistyczny 2 (2008): 82–91.
- Sasanka, Paweł. „Władza, prasa i dziennikarze między XX Zjazdem KPZR a październikiem 1956 roku”. In Nie tylko „Po Prostu”. Prasa w dobie odwilży (1955–1958), edited by Michał Przeperski and Paweł Sasanka, 34–96. Warszawa: IPN, 2019.
- Szaruga, Leszek. „Kultura” – księga otwarta. Kraków: Libron, 2011.
- Zientara, Paweł. Emigracja wobec Października. Postawy polskich środowisk emigracyjnych wobec liberalizacji w PRL w latach 1955–1957. Warszawa: LTW, 2001.