Przegląd Zachodniopomorski


ISSN: 0552-4245    eISSN: 2353-3021    OAI    DOI: 10.18276/pz.2025.40-06
CC BY-SA   Open Access   DOAJ  ERIH PLUS  DOAJ  DOAJ

Lista wydań / t. 40 (69) 2025
Ziemie Zachodnie w agendzie czasopism emigracyjnych (1946-1949)

Autorzy: Artur Mariusz Trudzik ORCID
Uniwersytet Szczeciński
Słowa kluczowe: Granica na Odrze i Nysie Ziemie Zachodnie prasa emigracyjna po 1945 r. prasa polska w XX w. i XXI w.
Data publikacji całości:2025
Liczba stron:25 (167-191)
Cited-by (Crossref) ?:

Abstrakt

Celem artykułu była analiza ilościowo-jakościowa czołowych tygodników oraz miesięczników emigracyjnych w latach 1946-1949 pod kątem ich zawartości w temacie Ziem Odzyskanych. Uchodźstwo oraz jego prasa nie były w tym okresie jednorodne (aczkolwiek bardziej niż w późniejszych latach), dlatego zasadne wydawało się założenie, że w kontekście zachodniej granicy ujawnią się podziały. Faktycznie, zwłaszcza w ogólnych ustaleniach, wykazywano daleko idącą jednomyślność. Liczba tekstów w tygodnikach była zbliżona (26:31), natomiast w przypadku miesięczników, a było z naturalnych względów materiałów było relatywnie mniej, zauważyć można było duże dysproporcje ilościowe (8:1). Jedyny tekst w paryskim piśmie miał charakter dość akcydentalny, natomiast w organie PRW „NiD” problem Ziem Odzyskanych był realny, ważki i poświęcano mu sporo uwagi (także w latach późniejszych). W badaniu operowano klasyczną, prasoznawczą metodą analizy ilościowo-jakościowej, poszerzoną o perspektywę komparatystyczną.
Pobierz plik

Plik artykułu

Bibliografia

1.Baza źródłowa:
2.Kultura (komplet numerów z lat 1947-1949)
3.Polska Walcząca (komplet numerów z lat 1946-1949)
4.Trybuna (komplet numerów z lat 1946-1949)
5.Wiadomości (komplet numerów z lat 1946-1949)
6.Materiały źródłowe cytowane w artykule:
7.Benedykt, Stefan. „Zajazd O.R.P. »Wicher« na Gdańsk”. Wiadomości 17 (1948): 1.
8.Bregman, Aleksander. „W poszukiwaniu pokoju”. Wiadomości 28 (1948): 3.
9.Charkiewicz, Władysław. „Uniwersytety w Polsce”. Wiadomości 33 (1948): 2.
10.Foigt, Fryderyk August. „Jak Wielka Brytania skapitulowała w sprawie Polski” (przeł. Marianna Służewska), Wiadomości 24 (1948): 1.
11.Hemar, Marian. „Dawid i Goliat”, Wiadomości 38/39 (1946): 1.
12.Korczyński, Aleksander. „Mosty na Renie i mosty na Odrze”, Wiadomości 22 (1949): 2.
13.Nagórski, Zygmunt. „Manewry graniczne”, Trybuna 5 (1946): 1.
14.Naler, Tadeusz. „Brak książki na Ziemiach Odzyskanych”, Polska Walcząca 27 (1947): 2.
15.Naler, Tadeusz. „Kardynał Griffin o Ziemiach Odzyskanych”, Polska Walcząca 29 (1947): 2.
16.Naler, Tadeusz. „O Kasprowiczu w Opolu”, Polska Walcząca 15 (1947): 2.
17.Naler, Tadeusz. „Wokół granicy zachodniej”, Polska Walcząca 48 (1946): 2.
18.Naler, Tadeusz. „Wrocław kipi życiem”, Polska Walcząca 37 (1947): 2.
19.Nowakowski, Zygmunt. „Nie za Lwów i nie za Wilno!”, Wiadomości 38 (1947): 1.
20.Próchnik, Stanisław. ***, Trybuna 4 (1946): 12.
21.Przyjaciele, „Aleksander C. Mełeń-Korczyński (nekrolog)”, Wiadomości 25 (1977): 4.
22.R.N. ***, Trybuna 4 (1946): 12.
23.Sawicki, Antoni. „Ruhra i Odra”, Trybuna 24 (1949): 1.
24.Scrutator. „Fifty-Fifty”, Wiadomości 33 (1947): 2.
25.Staża. „Naród pracuje”, Polska Walcząca 36 (1948): 3.
26.Staża. „Wystawa i hasła”, Polska Walcząca 38 (1948): 4.
27.Theates. „Amerykański głos o Kongresie Wrocławskim”, Wiadomości 6 (1949): 3.
28.Theates. „...I o polskim Śląsku”, Wiadomości 38 (1947): 4.
29.Theates. „Jedność Europy i zagadnienie niemieckie”, Wiadomości 19 (1947): 2.
30.Theates. „Jeszcze Wrocław”, Wiadomości 46 (1948): 3.
31.Theates. „Losy Ossolinem”, Wiadomości 22 (1948): 3.
32.Theates. „Kongres wrocławski”, Wiadomości 40 (1948): 3.
33.Theates. „Odra-Nysa w polityce sowieckiej”, Wiadomości 29 (1948): 4.
34.Theates. „O Kongresie Wrocławskim”, Wiadomości 42 (1948): 3.
35.Theates. „Po zjeździe wrocławskim”, Wiadomości 5 (1948): 3.
36.Theates. „Teoria słowiańskiego rasizmu”, Wiadomości 30 (1946): 2.
37.Theates. „«Wiadomości» w prasie krajowej”, Wiadomości 34 (1947): 2.
38.Theates. „Zagadnienie Ziem Odzyskanych”, Wiadomości 39 (1948): 3.
39.Weintraub, Wiktor. „Jak być mądrym wobec Rosji”, Wiadomości 31 (1947): 1.
40.Zabigiwin, Kacper. „Odpowiedź Niemcom”, Trybuna 30 (1949): 6.
41.Zadora, Wiktor. „Komuniści na froncie Odry-Nissy”, Wiadomości 8 (1947): 2.
42.Zaleski, Wojciech. „Wspomnienia wrocławskie”, Kultura 11 (1948): 16-21.
43.Alfred Zaubermann [sic!], „Sprawa węgla”, Wiadomości 14/15 (1947): 4.
44.Żyliński, Wiesław. „Stalin o granicach Polski”, Wiadomości 36 (1949): 2.
45.***. ***, Wiadomości 8 (1948): 3.
46.***. „Beck, Baker i Śląsk”, Wiadomości 23 (1947): 2.
47.***. „Granice Rzeczypospolitej”, Trybuna 11 (1947): 22.
48.***. „Jednomyślni Niemcy”, Trybuna 6 (1946): 12.
49.***. „Memoriał w sprawie granicy Zachodniej”, Trybuna 13/14 (1948): 20.
50.***. „Międzynarodowe znaczenie granicy Odra-Nysa”, Trybuna 21 (1948): 2.
51.***. „Program polityki zagranicznej”, Trybuna 21 (1949): 2.
52.***. „Silva rerum”, Wiadomości 41 (1948): 6.
53.***. „Sprawa otwarta”, Trybuna 30 (1949): 2.
54.***. „Wilno-Lwów-Szczecin-Wrocław”, Trybuna 9 (1947): 2-3.
55.***. „W obronie polskich Ziem Zachodnich”, Trybuna 10 (1947): 1-2.
56.***. „W sprawie Ziem Zachodnich”, Polska Walcząca 18 (1947): 2.
57.***. „Z żałobnej karty”, Biuletyn (Koła Lwowian) 32 (1977): 100.
58.Monografie, opracowania, artykuły, słowniki:
59.Chojnacki, Paweł. Reemigrejtan. Kiedy Zygmunt Nowakowski wróci wreszcie do Krakowa. Kraków: Libron, 2019.
60.Jedlicki, Jerzy. Hasło: „Walerian Charkiewicz”, W: Słownik historyków polskich. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1994.
61.Lewandowska, Stanisława. Prasa polskiej emigracji wojennej 1939-1945. Warszawa: Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk Warszawa, 1993: 90.
62.Pawłowicz, Tadeusz. „Śp. Aleksander Mełeń-Korczyński”, Niepodległość 11 (1978): 248-250.
63.Roman, Wanda K. „Służba archiwalna 2 Korpusu Polskiego”, W: Zarządzanie dokumentacją, archiwistyka i... koty. Księga jubileuszowa Profesor Haliny Robótki, red. Robert Degen, Marlena Jabłońska, Wanda K. Roman, 147-148, 151. Warszawa: Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych, 2016).
64.Skibiński, Paweł. „Wojciech Saryusz-Zaleski, el director de »Radio Madrid«”, Aportes. Revista de Historia Contemporánea 3/104 (2020): 7-31.
65.Śmigielski, Tomasz. „Między Wilnem a Łodzią: o życiu i twórczości Jerzego Wyszomirskiego (1897-1955)”, Prace Polonistyczne 53 (1998): 180.
66.Trudzik, Artur. „Czym żyła brytyjska opinia publiczna w latach 1960-65 – komentarze Aleksandra Bregmana na falach Radia Wolnej Europy”, W: Paryż-Londyn-Monachium-Nowy Jork. Powrześniowa emigracja niepodległościowa na mapie kultury nie tylko polskiej, t. II, red. Violetta Wejs-Milewska, Ewa Rogalewska. Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, 2016: 197-198.
67.Trudzik Artur. Myśl społeczno-polityczna Polskiego Ruchu Wolnościowego „Niepodległość i Demokracja” (PRW „NiD”) w latach 1945-1955. Warszawa: Neriton, 2010: 345-360.
68.Trudzik, Artur. Polska i Europa Środkowo-Wschodnia w perspektywie londyńskiej „Trybuny” po 1956 r. Szczecin: Zet 7, 2016: 276-277.
69.Trudzik, Artur. Polski Ruch Wolnościowy „Niepodległość i Demokracja” i jego organ prasowy – „Trybuna”. Dzieje Ruchu, periodyku i innych czasopism wydawanych przez PRW „NiD”. Warszawa: Neriton, 2009.
70.Trudzik, Artur Mariusz. „Problematyka Ziem Odzyskanych w »Polsce Walczącej« (1946-1949)”, Przegląd Zachodniopomorski 38 (2023): 360-379.
71.Trudzik, Artur Mariusz. „Publicystyka Tymona Terleckiego i Wiktora Weintrauba na łamach »Wiadomości« (1946-1949)”, Archiwum Emigracji 31 – numer specjalny (2023): 264-293.
72.Trudzik, Artur Mariusz. „«Trybuna» w sukurs »Wiadomościom« (1946-1949). Działacze Polskiego Ruchu Wolnościowego »Niepodległość i Demokracja« oraz publicyści jego organu prasowego na łamach tygodnika” (przygotowany do druku).
73.Trudzik, Artur Mariusz. W cieniu „zimnej wojny”. Europa Zachodnia i świat w optyce londyńskiej „Trybuny” po 1956 r. (w przygotowaniu).
74.Zaćmiński, Andrzej. „Granica na Odrze i Nysie Łużyckiej w myśli politycznej emigracji polskiej w Wielkiej Brytanii w latach 1945-1970”. W: Wrzesień 1939 roku i jego konsekwencje dla ziem zachodnich i północnych Drugiej Rzeczypospolitej, red. Ryszard Sudziński, Włodzimierz Jastrzębowski, 403-420. Toruń-Bydgoszcz: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2001.
75.Inne:
76.„III Wybór członków Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie”: 52 (dokument dostępny w postaci pdf., pod adresem: http://www.ptno.org/cobramanagedfiles/iii-wybor_czlonkow_ptno_1.pdf).
77.Fernández-Villaverde, Jesús, Svorenčik, Andrej. „Between the East and the West: The Life and Work of Alfred Zauberman” (artykuł w przygotowaniu, wersja wstępna pod adresem: https://www.sas.upenn.edu/~jesusfv/Slides_Zauberman.pdf).
78.Hofman-Jędruch, Ewa Krystyna, Drąg-Korga, Iwona. „Mniej znane, a wybitne postacie Instytutu Piłsudskiego w Nowym Jorku: Aleksander Mełeń Korczyński i Stanisław Jordanowski”, Stała Konferencja Muzeów, Archiwów i Bibliotek Polskich na Zachodzie. Sesja XXXVII – 2015, Szwajcaria, Rappeswil: 1-2, W: https://mabpz.org/publikacje-b/tag/Aleksander%20Me%C5%82e%C5%84%20Korczy%C5%84sk (dostęp: 05. 02. 2024 r.).