Acta Iuris Stetinensis

Previously: Zeszyty Naukowe. Roczniki Prawnicze


ISSN: 2083-4373    eISSN: 2545-3181    OAI    DOI: 10.18276/ais.2026.59-01
CC BY-SA   Open Access   DOAJ  ERIH PLUS  DOAJ

Issue archive / 3/2026 (59)
Czynnik sądowy jako element modelu postępowania przygotowawczego w ujęciu porównawczym – implikacje dla polskiego systemu
(The role of the judiciary as an element of the model of pre-trial proceedings in a comparative perspective – implications for the Polish legal system)

Authors: Tomasz Bojanowski ORCID
Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie
Keywords: court pre-trial proceedings criminal procedure pre-trial proceedings model pre-trial proceedings judge
Whole issue publication date:2026
Page range:16 (9-24)
Cited-by (Crossref) ?:
Downloads ?: 3

Abstract

The subject of the article is an analysis of the role of the judicial factor in pre-trial proceedings against the background of the general model of such proceedings. The author presents possible institutional measures in a comparative perspective, focusing on the incorporation of the judicial factor into the initial stage of the procedure. He develops a doctrinal classification of judicial activities into decision-making, supervisory, and evidentiary categories, and links this classification to the discussed institutional measures. In his conclusion, the author emphasizes that the Polish criminal procedure requires a new model of pre-trial proceedings that would properly define the role of the judicial factor at this stage of the process. To that end, he identifies three directions for the proposed reform.
Download file

Article file

Bibliography

1.Bader K.S., Staatsanwalt und Rechtspflege, „JuristenZeitung” 1956, Nr. 1.
2.Czajka M., Procedura karna, w: A. Machowska, K. Wojtyczek (red.), Prawo francuskie, t. 1, Kraków 2004.
3.Czarnecki P., O trzech zaniechaniach projektowanej nowelizacji Kodeksu postępowania karnego (postulowane zmiany dotyczące właściwości rzeczowej, jednolitej formy postępowania przygotowawczego i składu sądu), „Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych” 2025, nr 1.
4.Drajewicz D., Ingerencja sądu w postępowanie przygotowawcze, „Przegląd Sądowy” 2013, nr 3.
5.Eichstaedt K., Czynności sądu w postępowaniu przygotowawczym, w: R.A. Stefański (red.), System Prawa Karnego Procesowego, t. X, Postępowanie przygotowawcze, Warszawa 2016.
6.Eichstaedt K., Ponownie na temat sędziego śledczego, „Prokuratura i Prawo” 2005, nr 1.
7.Eichstaedt K., Rola sądu w postępowaniu przygotowawczym a instytucja sędziego śledczego, Warszawa 2009.
8.Esmein A., A History of Continental Criminal Procedure with Special Reference to France, Boston 1913.
9.Fabrizy E.E., Die österreichische Strafprozessordnung (Strafprozessordnung 1975) mit dem neuen Vorverfahren und den wichtigsten Nebengesetzen, Wien 2008.
10.Girdwoyń P., Pozycja i zadania prokuratury w systemie prawnym Republiki Federalnej Niemiec, „Wojskowy Przegląd Prawniczy” 2004, t. 3.
11.Girdwoyń P., Zarys niemieckiego procesu karnego, Białystok 2006.
12.Głębocka J., Francuska procedura karna, w: P. Kruszyński (red.), System Prawa Karnego Procesowego, t. II, Proces karny – rozwiązania modelowe w ujęciu prawnoporównawczym, Warszawa 2014.
13.Głębocka J., Model francuskiego postępowania karnego w ujęciu porównawczym, Warszawa 2023.
14.Graf J.-P. (Hrsg.), Strafprozessordnung. Mit Gerichtsverfassungsgesetz und Nebengesetzen. Kommentar, München 2010.
15.Grajewski J., Paprzycki L.K., Steinborn S., Kodeks postępowania karnego. Komentarz, t. I, Kraków 2006.
16.Hüls S., Polizeiliche und staatsanwaltliche Ermittlungstätigkeit. Machtzuwachs und Kontrollverlust, Berlin 2007.
17.Izydorczyk J., Praktyka stosowania tymczasowego aresztowania na przykładzie Polski centralnej, Łódź 2002.
18.Kaftal A., Model postępowania przygotowawczego de lege ferenda w prawie polskim, „Studia Prawnicze” 1989, nr 1.
19.Kalisz T., Zarządzenie o zgodzie na widzenie z osobą tymczasowo aresztowaną, „Nowa Kodyfikacja Prawa Karnego” 2019, nr 51.
20.Kintzi H., Die Tätigkeit des Ermittlungsrichters im Ermittlungsverfahren und Richtervorbehalt, „Deutsche Richterzeitung” 2004, Nr. 3.
21.Kościerzyński J., Świadek koronny w prawie polskim (postulaty de lege ferenda), „Państwo i Prawo” 2006, z. 5.
22.Kruszyński P., Warchoł M., Sądowa kontrola postępowania przygotowawczego w Polsce i za granicą – uwagi praktyczne na tle instytucji sędziego śledczego, w: P. Zieliński (red.), Nowy model postępowania przygotowawczego – sędzia śledczy. Konferencja, Warszawa, 22 marca 2010, Warszawa 2010.
23.Kulesza C., Postępowanie przygotowawcze. Rozwiązania modelowe, w: P. Kruszyński (red.), Nowe uregulowania prawne w kodeksie postępowania karnego z 1997 r., Warszawa 1997.
24.Kulesza C., Sędzia śledczy w modelu postępowania przygotowawczego na tle prawnoporównawczym, Białystok 1991.
25.Kułak K., Postępowanie międzyinstancyjne w śledztwie i dochodzeniu, „Prokuratura i Prawo” 2017, nr 7–8.
26.Kurowski M., Sydor P., „Śledcze” czynności sądowe w postępowaniu przygotowawczym w aspekcie praktycznym, „Przegląd Sądowy” 2011, nr 1. Malinowska-Krutul K., Czynności sądowe w postępowaniu przygotowawczym, „Prokuratura i Prawo” 2008, nr 10.
27.Murzynowski A., Uwagi na temat modelu postępowania przygotowawczego, „Państwo i Prawo” 1968, z. 7.
28.Nehm K., Umfang der Bindung des Ermittlungsrichters an Anträge der Staatsanwaltschaft, w: A. Eser (Hrsg.), Strafverfahrensrecht in Theorie und Praxis. Festschrift für Lutz Meyer-Goßner zum 65. Geburtstag, München 2001.
29.Pol A., Informacja na temat pozycji procesowej, zakresu działania, kompetencji i uprawnień sędziego śledczego w Grecji, Hiszpanii, Holandii i Portugalii, „Zeszyty Prawnicze BAS” 2010, nr 3.
30.Prechtel G., Das Verhältnis der Staatsanwaltschaft zum Ermittlungsrichter, München 1995.
31.Rother R., Ochrona pokrzywdzonego w postępowaniu karnym w Niemczech, „Prokuratura i Prawo” 2001, nr 9.
32.Schaff L., Zakres i formy postępowania przygotowawczego, Warszawa 1961.
33.Siewierski M., Koncepcje kodyfikacyjne postępowania przygotowawczego, „Problemy Kryminalistyki” 1961, nr 29.
34.Sowiński P.K., Zatrzymanie procesowe korespondencji, przesyłek oraz danych retencyjnych w trybie art. 218 § 1 k.p.k., „Ius Novum” 2017, nr 3. Światłowski A.R., Nieformalne i paraformalne porozumienia w praktyce niemieckiego procesu karnego, „Prokuratura i Prawo” 1998, nr 1.
35.Waltoś S., A może jednolita forma postępowania przygotowawczego?, w: M. Rogacka‑Rzewnicka, H. Gajewska‑Kraczkowska, B.T. Bieńkowska (red.), Wokół gwarancji współczesnego procesu karnego. Księga jubileuszowa Profesora Piotra Kruszyńskiego, Warszawa 2015.
36.Waltoś S., Model postępowania przygotowawczego na tle prawnoporównawczym, Warszawa 1968. Waltoś S., Sędzia śledczy – rys historyczny, w: P. Zieliński (red.), Nowy model postępowania przygotowawczego – sędzia śledczy. Konferencja, Warszawa, 22 marca 2010, Warszawa 2010.
37.Waltoś S., Hofmański P., Proces karny – zarys systemu, Warszawa 2018.
38.Wiśniewski Ł., Sędzia dochodzenia w niemieckim postępowaniu karnym, „Państwo i Prawo” 2011, z. 12.
39.Witkowska K., Procesowe, kryminalistyczne i sądowolekarskie aspekty oględzin zwłok, „Prokuratura i Prawo” 2012, nr 6.
40.Wójcicka B., Przeszukanie w procesie karnym (uwagi na tle projektu kodeksu postępowania karnego redakcja z czerwca 1996 r.), „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Iuridica” 1997, nr 65.
41.Zagrodnik J., Model interakcji postępowania przygotowawczego oraz postępowania głównego w procesie karnym, Warszawa 2013.