Acta Iuris Stetinensis

Previously: Zeszyty Naukowe. Roczniki Prawnicze


ISSN: 2083-4373    eISSN: 2545-3181    OAI    DOI: 10.18276/ais.2026.59-04
CC BY-SA   Open Access   DOAJ  ERIH PLUS  DOAJ

Issue archive / 3/2026 (59)
Ochronny tryb przesłuchania osób z niepełnosprawnościami jako przejaw zwiększenia ochrony pokrzywdzonych i świadków przed wtórną wiktymizacją
(Protective procedure for interviewing people with disabilities as a way to increase the protection of injured parties and witnesses against secondary victimization)

Authors: Katarzyna Osiak-Krynicka ORCID
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie
Keywords: intellectual disability witness questioning secondary victimization
Whole issue publication date:2026
Page range:15 (71-85)
Cited-by (Crossref) ?:
Downloads ?: 1

Abstract

Intellectual disability is a state of inhibited or incomplete development of the mind, which is the main form of deficiency in skills that are revealed during the development period and affects the overall level of intelligence, i.e. cognitive, speech, motor and social abilities. There may be cases where the witness or the injured party is a person with an intellectual disability. Can such a person be questioned in a criminal court? Intellectual disability does not rule out the possibility of obtaining reliable accounts of one’s own experiences and descriptions of events, as long as the method of obtaining them takes into account the multifaceted specificity of the witness’s functioning. Unfortunately, such persons are at a particular risk of experiencing victimization. Having regard to the above, the legislator, pursuant to the Act of 13 January 2023 on amending the Code of Civil Procedure and certain other acts, introduced Art. 185e and 185f to the Code of Criminal Procedure, supplementing the thus far scope of questioning in protective modes with special conditions for hearing persons who are affected by mental or developmental disability or suffer from distorted capability of perception and recall. These provisions entered into force on 15 February 2024. The aim of the article is to present the protective mode of hearing persons with intellectual disabilities and its assessment in the context of the development of the criminal process towards enhanced protection of witnesses and injured persons against secondary victimization. The research relies on the investigation of the law in force.
Download file

Article file

Bibliography

1.Beail N., Interrogative suggestibility, memory and intellectual disability, „Journal of Applied Research in Intellectual Disability” 2002, vol. 15, no. 2.
2.Błaszczak-Banasiak A., Majdzińska K., Zima-Parjaszewska M., Dostęp osób z niepełnosprawnościami do wymiaru sprawiedliwości – analiza i zalecenia, „Zasada Równego Traktowania. Prawo i Praktyka” 2016, nr 21.
3.Buchholz A., Komunikacja z osobą z niepełnosprawnością. Alternatywne metody komunikacji, w: M. Zima-Parjaszewska (red.), Osoba z niepełnosprawnością intelektualną w postępowaniach sądowych i przed innymi organami. Poradnik praktyczny, Warszawa 2015.
4.Burdzik M., Przesłuchanie świadka w trybie art. 185e k.p.k., „Prokuratura i Prawo” 2025, nr 1.
5.Domagała-Zyśk E., Definicja niepełnosprawności intelektualnej formą społecznego wsparcia, „Nasze Forum – Kwartalnik Pedagogiczno-Terapeutyczny” 2004, nr 3–4.
6.Dziadek B., Przesłuchanie małoletniego z niepełnosprawnością intelektualną – aspekty prawne oraz psychologiczne, „Prokuratura i Prawo” 2021, nr 10.
7.Gruszecka D., w: J. Skorupka (red.), Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Legalis/el. 2023.
8.Gruza E., Ocena wiarygodności zeznań świadków w procesie karnym. Problematyka kryminalistyczna, Kraków 2003.
9.Jankiewicz A., Skrypnik D., Skrypnik K., Głęboka niepełnosprawność intelektualna a rozwój emocjonalno-społeczny i motoryczny, „Psychiatria” 2014, t. 11, nr 4.
10.Kochel K., Ochrona prawna świadka w polskim procesie karnym, Lex/el. 2024.
11.Kowalczyk A., Wyznaczenie osobie podejrzanej pełnomocnika lub obrońcy do udziału w szczególnym trybie przesłuchania świadka. Uwagi krytyczne na tle orzecznictwa Sądu Najwyższego, „Palestra” 2025, nr 10.
12.Kulesza C., w: K. Dudka (red.), Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Lex/el. 2023.
13.Kurowski M., w: D. Świecki (red.), Kodeks postępowania karnego. Tom I. Komentarz aktualizowany, Lex/el. 2026.
14.Osiak-Krynicka K., Dziecko jako uczestnik procesu karnego, Warszawa 2025.
15.Pasterny H. (oprac.), Osoby z niepełnosprawnościami a wymiar sprawiedliwości. Rekomendacje dla policji, straży miejskiej, prokuratury, sądu i organizacji pozarządowych, Katowice 2019.
16.Pieńkowska E., Fornalik I., Przesłuchiwanie świadków z niepełnosprawnością intelektualną, „Dziecko Krzywdzone” 2018, vol. 17, nr 4.
17.Pużyński S., Wciórka J., Międzynarodowa Statystyczna Klasyfikacja Chorób i Problemów Zdrowotnych. Rewizja dziesiąta. Klasyfikacja zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania w ICD-10. Opisy kliniczne i wskazówki diagnostyczne, Kraków 2000.
18.Szmyd R. (oprac.), Przemoc wobec osób upośledzonych umysłowo i chorujących psychicznie – rozpoznanie, metody wsparcia, sposoby przeciwdziałania. Materiały szkoleniowe, Kraków 2018.
19.Szumski F., Krotoszyński M., Świadek niepełnosprawny intelektualnie, w: M. Szpitalak, K. Kasparek (red.), Psychologia sądowa. Wybrane zagadnienia, Kraków 2014.
20.Tomaszewska D., Rola osoby wspierającej, w: M. Zima-Parjaszewska (red.), Osoba z niepełnosprawnością intelektualną w postępowaniach sądowych i przed innymi organami. Poradnik praktyczny, Warszawa 2015.
21.Wach E., Jaśkiewicz-Obydzińska T., Trudny świadek: niepełnosprawny intelektualnie, „Na Wokandzie” 2012, nr 13.