Acta Iuris Stetinensis

Wcześniej: Zeszyty Naukowe. Roczniki Prawnicze

ISSN: 2083-4373     eISSN: 2545-3181    OAI    DOI: 10.18276/ais.2025.56-03
CC BY-SA   Open Access   DOAJ  ERIH PLUS  DOAJ

Lista wydań / 5/2025 (56)
Czynności dotyczące środków pieniężnych będących przedmiotem blokady rachunku bankowego w postępowaniu karnym

Autorzy: Jacek Duda ORCID
Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie
Słowa kluczowe: blokada rachunku środki pieniężne na rachunku bankowym dowód rzeczowy zabezpieczenie majątkowe
Data publikacji całości:2025
Liczba stron:24 (41-64)
Cited-by (Crossref) ?:
Liczba pobrań ?: 106

Abstrakt

Celem pracy była dogmatyczna analiza regulacji prawnych poświęconych czynnościom procesowym realizowanym w toku postępowania karnego ze środkami pieniężnymi będącymi przedmiotem blokady rachunku bankowego. Autor dokonał analizy procedury blokady środków na rachunku odrębnie na gruncie przepisów prawa bankowego, ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych, ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu,ustawy o nadzorze nad rynkiem kapitałowym i ordynacji podatkowej, rozstrzygając wątpliwości procesowe wspólne dla tych trzech instytucji. Następnie dokonał oceny możliwości wydania postanowienia w przedmiocie dowodów rzeczowych oraz postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym w stosunku do środków objętych blokadą rachunku. Wskazał, że nie jest możliwe uznawanie środków zgromadzonych na rachunku za dowód rzeczowy, a mający to umożliwiać art. 236b k.p.k. jest przepisem wadliwym. Jednocześnie podniósł, że względy gwarancyjne postępowania karnego przemawiają przeciwko takiemu rozwiązaniu. W konsekwencji środki objęte blokadą rachunku mogą być tylko przedmiotem zabezpieczenia majątkowego. Ze względu na wadliwość art. 291 § 1 i 2 k.p.k. istotnie utrudnione jest jednak stosowanie tej instytucji wobec posiadacza rachunku, który nie ma statusu podejrzanego ani oskarżonego. W związku z powyższym regulacja ta wymaga zmiany poprzez wskazanie jako podstawy dokonania zabezpieczenia możliwości orzeczenia zwrotu przedmiotu lub jego równowartości uprawnionej osobie.
Pobierz plik

Plik artykułu

Bibliografia

1.1. M. Abramek, Postępowanie sprawdzające jako mechanizm selekcyjny w procesie karnym, „Przegląd Sądowy” 2019, nr 6;
2.2. S. Babiarz, B. Dauter, W. Gurba, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, A. Olesińska, J. Rudowski, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2024;
3.3. A. Behan, Waluty wirtualne jako przedmiot przestępstwa, Kraków 2022;
4.4. M. Budyn-Kulik, P. Kozłowska – Kalisz, M. Kulik, M. Mozgawa, Kodeks karny. Komentarz aktualizowany, LEX 2025;
5.5. A. Bulsiewicz, D. Kala, Zabezpieczenie majątkowe jako środek służący wykonalności przyszłego orzeczenia w przedmiocie procesu, „Gdańskie Studia Prawnicze” 2003, nr 2;
6.6. K. Chałubek, Specyfika czynności sprawdzających, „Prokuratura i Prawo” 2012, nr 9;
7.7. T. Czech, Wpis na rachunek płatniczy, „Monitor Prawa Bankowego” 2019, nr 10;
8.8. M. Czepukojć, Problematyka środków pieniężnych zgromadzonych na koncie bankowym w kontekście przedmiotu przestępstwa z art. 299 k.k. Glosa do uchwały SN z dnia 24 czerwca 2015 r., I KZP 5/15, „Glosa” 2017, nr 1;
9.9. K. Dudka (red.), Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Warszawa 2023;
10.10. J. Duży, Glosa do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2021 r., sygn. I KZP 1/21, „Prokuratura i Prawo” 2022, nr 4;
11.11. M. Dyl, M. Królikowski (red.), Ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, Warszawa 2024
12.12. K. Feldo, Niewspółmierność środków zabezpieczających stosowanych przez organy władzy publicznej względem podatników, „Doradca podatkowy” 2023, nr 12;
13.13. T. Grzegorczyk, D. Świecki (red.), System prawa karnego procesowego. Tom IX. Środki przymusu, Warszawa 2021
14.14. P. Hofmański (red.), System prawa karnego procesowego. Tom VIII. Dowody. Część 3, Warszawa 2019;
15.15. P. Hofmański, S. Waltoś, Proces karny. Zarys systemu, Warszawa 2023;
16.16. J. Karnat, Blokada środków na rachunku bankowym w związku z podejrzeniem wykorzystania działalności banku do gromadzenia środków związanych z przestępstwem innym niż pranie pieniędzy albo finansowanie terroryzmu w praktyce prokuratorskiej, „Prokuratura i Prawo” 2016, nr 6;
17.17. G. Kasicki, Środki pieniężne zgromadzone na rachunku bankowym jako dowody rzeczowe. Glosa do uchwały Sądu Najwyższego z 9.11.2021, I KZP 3/21, Przegląd Sądowy 2022, nr 11 – 12;
18.18. R. Kmieciak, A. Staszak, Czynności niecierpiące zwłoki w toku śledztwa, „Prokuratura i Prawo” 2019, nr 1;
19.19. M. Królikowski, J. Oleksiuk, Gwarancyjne aspekty procesowych środków pozbawiających władztwa nad wartościami majątkowymi zapisanymi na rachunku, „Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych” 2024, z. 1-2;
20.20. J. Kudrelek, Postępowanie zabezpieczające w procesie karnym, „Prokuratura i Prawo” 2013, nr 6;
21.21. M. Kurowski, Glosa do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2021 r., sygn.. I KZP 1/21, „Prokuratura i Prawo” 2022, nr 2;
22.22. J. Majewski (red.), Kodeks karny. Komentarz, Warszawa 2024;
23.23. A. Mariański (red.), Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2023;
24.24. A. Mikos – Sitek, A. Nowak – Far, P. Zapadka (red.), Prawo obrotu pieniężnego. Komentarz, Warszawa 2023;
25.25. Z. Młynarczyk, Czynności sprawdzające w ujęciu kodeksu postępowania karnego, „Prokuratura i Prawo” 1995, nr 5;
26.26. A. Ochnio, Blokada rachunku i wstrzymanie transakcji jako środki przymusu w procesie karnym, Warszawa 2015;
27.27. A. Ochnio, Przepadek narzędzi przestępstwa prania pieniędzy w świetle ewaluacji Moneyval, „Państwo i Prawo” 2019, nr 9;
28.28. M. Olechowski, Normatywne podstawy przymusowego umarzania zobowiązań pieniężnych, „Państwo i Prawo” 2004, nr 5;
29.29. K. Osajda (red.) System prawa prywatnego. Prawo zobowiązań. Część ogólna. Tom 5, Warszawa 2020;
30.30. K. Patora, Ograniczenia możliwości zastosowania znamienia pochodzenia „korzyści związanych z popełnieniem czynu zabronionego” z art. 299 § 1 kodeksu karnego, „Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego” 2019, nr 1;
31.31. J. Raglewski, Materialnoprawna regulacja przepadku w polskim prawie karnym, Kraków 2005;
32.32. G. Sikorski, Prawo bankowe. Komentarz, Warszawa 2015;
33.33. D. Świecki (red.), Kodeks postępowania karnego. Komentarz. Tom I. Art. 1 – 424, Warszawa 2024;
34.34. P. Starzyński, Postępowanie zabezpieczające w polskim procesie karnym, Warszawa 2007;
35.35. P. Tuleja (red.), Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Warszawa 2023;
36.36. P. Wiliński, Proces karny w świetle konstytucji, Warszawa 2011;
37.37. K. Wojtyczek, Zasada proporcjonalności jako granica prawa karania, „Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych” 1999, z. 2;
38.38. W. Wróbel, A. Zoll (red.), Kodeks karny. Część ogólna. Tom I. Komentarz do art. 1 – 52, Warszawa 2016;
39.39. J. Zagrodnik (red.), Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Warszawa 2024.