Acta Iuris Stetinensis

Wcześniej: Zeszyty Naukowe. Roczniki Prawnicze


ISSN: 2083-4373    eISSN: 2545-3181    OAI    DOI: 10.18276/ais.2026.58-05
CC BY-SA   Open Access   DOAJ  ERIH PLUS  DOAJ

Lista wydań / 2/2026 (58)
Nieświadome naruszenie reguł ostrożności jako podstawa odpowiedzialności za przestępstwo nieumyślne

Autorzy: Dominika Kiełbas ORCID
Uniwersytet Wrocławski
Słowa kluczowe: prawo karne nieświadoma nieumyślność nieumyślność reguły ostrożności
Data publikacji całości:2026-06-28
Liczba stron:15 (93-107)
Klasyfikacja JEL: K14
Cited-by (Crossref) ?:
Liczba pobrań ?: 79

Abstrakt

Artykuł poświęcony jest problematyce naruszenia reguł ostrożności w strukturze przestępstwa nieświadomie nieumyślnego. Przedstawiam w nim historyczny rozwój regulacji poświęconej rzeczonemu zagadnieniu na przestrzeni polskich kodeksów karnych dwudziestego wieku, by następnie przejść do dogmatycznej analizy obecnie obowiązującego art. 9 § 2 Kodeksu karnego. Pozwala ona na postawienie wniosku, że nieświadome naruszenie reguł ostrożności może stanowić podstawę odpowiedzialności karnej, jednak – wbrew większościowym poglądom doktryny – nie będzie tak za każdym razem. Przy ocenie strony podmiotowej nie można bowiem ograniczać przewidywalności wyłącznie do przestępnego skutku. Winna ona obejmować również właśnie naruszenie reguł ostrożności.
Pobierz plik

Plik artykułu

Bibliografia

1.Bielski M., Naruszenie reguł ostrożności czy nadmierna ryzykowność zachowania jako właściwe kryterium prawnokarnego przypisania skutku, „Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych” 2004, nr 1.
2.Bielski M., Prawnokarne przypisanie skutku w postaci konkretnego narażenia na niebezpieczeństwo – uwagi na marginesie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 3 czerwca 2004 r., V KK 37/04, „Przegląd Sądowy” 2005, nr 4.
3.Buchała K., Bezprawność przestępstw nieumyślnych oraz wyłączające ją dozwolone ryzyko, Warszawa 1971.
4.Budyn-Kulig M., Nieumyślność jako brak zamiaru popełnienia czynu zabronionego a pozytywnie ujęte przesłanki subiektywnego przypisania z perspektywy prawnokarnej i psychologicznej, w: J. Giezek, P. Kardas (red.), Obiektywne oraz subiektywne przypisanie odpowiedzialności karnej, Warszawa 2016.
5.Dębski R., Pozaustawowe znamiona przestępstwa. O ustawowym charakterze norm prawa karnego i znamionach typu czynu zabronionego nieokreślonych w ustawie, Łódź 1995.
6.Giezek J., Narażenie na niebezpieczeństwo oraz jego znaczenie w konstrukcji czynu zabronionego, „Przegląd Prawa i Administracji” 2002, t. L.
7.Giezek J., Naruszenie obowiązku ostrożności jako przesłanka urzeczywistnienia znamion przestępstwa nieumyślnego, „Państwo i Prawo” 1992, z. 1.
8.Giezek J., Świadomość sprawcy czynu zabronionego, Warszawa 2013.
9.Gruszecka D., Łabuda G., Giezek J., Lipiński K., Kodeks karny. Część ogólna. Komentarz, Lex/el. 2021.
10.Jędrzejewski Z., Artykuł 28 § 1 k.k. po nowelizacji z dnia 20 lutego 2015 r. Uwagi na temat konieczności oddzielania strony podmiotowej czynu zabronionego od winy, „Studia Iuridica” 2016, vol. 65.
11.Lachowski J., w: R. Dębski (red.), System Prawa Karnego, t. 3, Nauka o przestępstwie. Zasady odpowiedzialności, Warszawa 2013.
12.Majewski J., Nieumyślność a brak umyślności, w: J. Majewski (red.), Nieumyślność. Pokłosie VIII Bielańskiego Kolokwium Karnistycznego, Toruń 2012.
13.Majewski J., Określenie umyślności w projekcie kodeksu karnego na tle obowiązujących przepisów, „Wojskowy Przegląd Prawniczy” 1996, nr 1.
14.Małecki M., Nieostrożność w konstrukcji przestępstwa nieumyślnego, „Prokuratura i Prawo” 2016, nr 5.
15.Pohl Ł., Przyczynek do rozważań o strukturze nieumyślności i sposobie jej opisania w kodeksie karnym, w: J. Giezek, P. Kardas (red.), Obiektywne oraz subiektywne przypisanie odpowiedzialności karnej, Warszawa 2016.
16.Przesławski T., w: R. Stefański (red.), Kodeks karny. Komentarz, Legalis/el. 2023.
17.Sroka T., Glosa do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 21 sierpnia 2012 r., sygn. IV KK 42/12, „Prokuratura i Prawo” 2013, nr 7–8.
18.Tarapata S., Głos w sprawie „niebezprawnego naruszenia reguł postępowania z dobrem prawnym” (o przypadku tzw. „płonącego anioła”), „Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych” 2013, nr 2.
19.Tarapata S., Obiektywna czy subiektywna przewidywalność? Głos w sprawie sporu dotyczącego nieświadomej nieumyślności, „Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych” 2015, nr 1.
20.Wróbel W., Zagadnienie naruszenia reguł wymaganej ostrożności, w: L. Gardocki, J. Godyń, M. Hudzik, L. Paprzycki (red.), Orzecznictwo sądowe w sprawach karnych. Aspekty europejskie i unijne, Warszawa 2008.
21.Wróbel W., Zoll A., Polskie prawo karne. Część ogólna, Kraków 2010.
22.Zoll A., w: A. Zoll (red.), Kodeks karny. Część ogólna. Komentarz, t. I, Komentarz do art. 1–116, Warszawa 2007.
23.Zoll A., Ogólne zasady odpowiedzialności karnej w projekcie kodeksu karnego, „Państwo i Prawo” 1990, z. 10.
24.Zoll A., Typ czynu zabronionego charakteryzujący się nieumyślnością, w: J. Majewski (red.), Nieumyślność. Pokłosie VIII Bielańskiego Kolokwium Karnistycznego, Toruń 2012.