Acta Iuris Stetinensis

Wcześniej: Zeszyty Naukowe. Roczniki Prawnicze

ISSN: 2083-4373    eISSN: 2545-3181    OAI    DOI: 10.18276/ais.2026.58-08
CC BY-SA   Open Access   DOAJ  ERIH PLUS  DOAJ

Lista wydań / 2/2026 (58)
Dochodzenie wypłaty subwencji i dotacji w polskim prawie

Autorzy: Łukasz Sowul ORCID
Uniwersytetu w Białymstoku
Słowa kluczowe: dotacja subwencja roszczenie ochrona prawna
Data publikacji całości:2026-06-28
Liczba stron:14 (141-154)
Cited-by (Crossref) ?:
Liczba pobrań ?: 65

Abstrakt

Dotacja i subwencja w języku potocznym są uważane za synonimy. Niemniej jednak, z prawnego punktu widzenia, stanowią one dwie różne instytucje. Zgodnie z definicją legalną dotacje są to podlegające szczególnym zasadom rozliczania środki z budżetu państwa, budżetu jednostek samorządu terytorialnego oraz z państwowych funduszy celowych przeznaczone na podstawie ustaw lub umów międzynarodowych na finansowanie lub dofinansowanie realizacji zadań publicznych. Z kolei subwencja jest opisywana poprzez wskazanie jej charakterystycznych cech, jak również poprzez wskazanie podobieństw i różnic w stosunku do dotacji. W szczególności podnosi się, iż subwencja posiada dwie podstawowe cechy: zobiektywizowane kryteria przyznawania oraz swobodę w zakresie wydatkowania. Skutkuje to tym, iż w założeniu subwencja ma charakter roszczeniowy, zaś dotacja uznaniowy. Kwestia ta ma kluczowe znaczenie z punktu widzenia ochrony prawnej beneficjenta wsparcia, gdyż charakter prawny danej instytucji będzie determinować właściwy tryb dochodzenia wypłaty środków. Problemem poruszonym w niniejszym opracowaniu jest dochodzenie wypłaty subwencji i dotacji w polskim prawie. Celem artykułu jest próba odpowiedzi na pytanie, czy subwencji oraz dotacji należy dochodzić przed sądami powszechnymi na drodze postępowania cywilnego, czy jednak właściwa będzie droga postępowania administracyjnego oraz sądowoadministracyjnego. Badania naukowe zostały przeprowadzone w oparciu o metodę badań niereaktywnych, tj. analizę aktów prawnych, literatury przedmiotu oraz orzecznictwa. Zgodnie z przyjętą hipotezą badawczą zarówno subwencja, jak i dotacja powinny być dochodzone w pierwszej kolejności zgodnie z procedurą opisaną w przepisach szczególnych. W ich braku możliwe jest dochodzenie obu kategorii środków na drodze postępowania cywilnego, jeżeli istnieje możliwość ustalenia wysokości wsparcia, zaś z przepisu prawa wynika obowiązek jego przekazania na rzecz danego podmiotu.
Pobierz plik

Plik artykułu

Bibliografia

1.Borodo A., w: Z. Ofiarski (red.), Ustawa o finansach publicznych. Komentarz, Warszawa 2019.
2.Borodo A., Polskie prawo finansowe. Zarys ogólny, Toruń 2014.
3.Borodo A., Prawo budżetowe, Warszawa 2008.
4.Borodo A., Roszczenia gmin o subwencje ogólne i dotacje celowe (Wybrane zagadnienia), „Państwo i Prawo” 1992, nr 6.
5.Dębowska-Romanowska T., Komentarz do prawa budżetowego państwa i samorządu terytorialnego wraz z częścią ogólną prawa finansowego, Warszawa 1995.
6.Dębowska-Romanowska T., Zagadnienia prawne wydatków publicznych na rzecz osób trzecich, Łódź 1993.
7.Dzwonkowski H., Gliniecka J. (red.), Prawo finansowe, Warszawa 2013.
8.Garlicki L., Wojtyczek K., w: L. Garlicki, M. Zubik (red.), Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, t. II, Warszawa 2016.
9.Gorgol A., Fiskalne ograniczenia władztwa jednostek samorządu terytorialnego w zakresie kreowania podmiotów gospodarki komunalnej, w: W. Jakimowicz, M. Krawczyk, I. Niżnik-Dobosz (red.), Fenomen prawa administracyjnego. Księga jubileuszowa Profesora Jana Zimmermanna, Warszawa 2019.
10.Gubała M., Administracyjne kary pieniężne w systemie szkolnictwa wyższego i nauki, „Ius Novum” 2022, nr 3.
11.Krystman M., Podstawa prawna dochodzenia roszczeń w związku z niewypłaceniem dotacji oświatowej w należnej wysokości. Glosa do wyroku Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 15 czerwca 2022 r., II CSKP 380/22, „Orzecznictwo Sądów Polskich” 2023, nr 3.
12.Małecki J., Dochody gmin, w: W. Miemiec, B. Cybulski (red.), Samorządowy poradnik budżetowy na 1997 r. Zagadnienia ustrojowe i prawno-finansowe, Warszawa 1997.
13.Manowska M., w: M. Manowska (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, t. I, Art. 1–477(16), Warszawa 2021.
14.Ofiarski Z., Subwencje i dotacje jednostek samorządu terytorialnego, Warszawa 2002.
15.Ofiarski Z., Mokrzyc M., Rutkowski B., Reforma samorządu terytorialnego, t. II, Zagadnienia finansowo-prawne, Zielona Góra 1999.
16.Piaskowska O.M., w: O.M. Piaskowska (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, t. I, Warszawa 2024.
17.Sobczak J., w: M. Granat (red.), Ustawa o partiach politycznych. Komentarz, Warszawa 2003.
18.Szubiakowski M., W sprawie powództwa jednostki samorządu terytorialnego o zapłatę subwencji ogólnej droga sądowa jest dopuszczalna. Glosa do postanowienia SN z dnia 11 sierpnia 1999 r., I CKN 414/99, „Państwo i Prawo” 2000, nr 9.
19.Szymczak M. (red.), Słownik języka polskiego, t. I, A-K, Warszawa 1978.
20.Wierzbicki J., w: A. Mikos-Sitek (red.), Ustawa o finansach publicznych. Komentarz, Legalis/el. 2023.
21.Zgółkowa H. (red.), Praktyczny słownik współczesnej polszczyzny, t. 9, Poznań 1996.
22.Żmuda-Matan K., Formalne gwarancje dotacji celowej z budżetu państwa na zadania zlecone, „Samorząd Terytorialny” 2017, nr 9.