Przeszłość Demograficzna Polski

Poland's Demographic Past


ISSN: 0079-7189    eISSN: 2719-4345    OAI    DOI: 10.18276/pdp.2025.47-06
CC BY-SA   Open Access   DOAJ  ERIH PLUS  DOAJ  DOAJ

Issue archive / 47, 2025
Małżeństwa w Pstrągowej w latach 1851–1914
(Marriages in Pstrągowa, 1851–1914)

Authors: Ewelina Wałach ORCID
Badacz niezależny, Rzeszów
Keywords: marriages Galicia Pstrągowa Subcarpathia marital status age at marriage seasonality parish registers historical demography
Whole issue publication date:2025-12
Page range:42 (191-232)
Cited-by (Crossref) ?:
Downloads ?: 445

Abstract

The article examines marriages contracted in Pstrągowa between 1851 and 1914. It presents the early history of the parish, the gradual demographic changes, and the succession of parish officials. A separate section is devoted to the source material, describing its location, accessibility, and potential shortcomings. Data gathered during the analysis, such as the annual number of marriages, the marital status and age of the newlyweds, and seasonal patterns, were compared with findings from other researchers to identify broader trends. The study demonstrates that external factors influenced the annual number of marriages. In terms of marital status, Pstrągowa did not differ from other localities. In accordance with the Western family model, the age at marriage tended to be postponed. While monthly seasonality showed no significant variation, weekly seasonality did; the day of the week on which marriages were celebrated depended largely on the parish priest’s decisions and local customs.
Download file

Article file

Bibliography

1.Baran, Arkadiusz, i Henryk Pietras, oprac., Dokumenty soborów powszechnych. T. 4: lateran I, Trydent, Watykański I. Wydawnictwo WAM, 2004.
2.Borowski, Stanisław. „Rozwój demograficzny i problem maltuzjańskim na ziemiach polskich pod panowaniem niemieckim w latach 1807–1914”. Przeszłość Demograficzna Polski – Poland’s Demographic Past 3 (1970): 125–37.
3.Brodnicka, Emilia. „Ludność parafii Wieleń nad Notecią w drugiej połowie XVIII w.”. Przeszłość Demograficzna Polski – Poland’s Demographic Past 2 (1969): 177–215.
4.Bujak, Grzegorz. „Kancelaria parafialna w zaborze austriackim i jej dokumentacja na przełomie XIX i XX wieku”. Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne 116 (2021): 15–35.
5.Ceynowa, Tadeusz. „Księgi metrykalne parafii rzymskokatolickiej w Grzymałowie przechowywane w Archiwum Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej”. Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne 112 (2019): 93–111.
6.Czop, Anna. „Ruch naturalny ludności w parafii juncewskiej w latach 1801–1870 (na podstawie ksiąg metrykalnych)”. Przeszłość Demograficzna Polski – Poland’s Demographic Past 29 (2010): 99–139.
7.Dacewicz, Leonarda, Jolanta Chomko i Joanna Smakulska. Księgi metrykalne chrztów kościoła rzymskokatolickiego dekanatu białostockiego z II połowy XIX wieku. Treść i struktura metryk. Alfabetyczne spisy imienne. Cz. 1: Rok 1875. Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, 2017.
8.Dobrzyński, Jakub. „Małżeństwa w parafii Łapy w latach 1919–1939”. Przeszłość Demograficzna Polski – Poland’s Demographic Past 45 (2023): 175–94. https://doi.org/10.18276/pdp.2023.45-07.
9.Dobrzyński, Jakub. „Społeczeństwo parafii w Płonce Kościelnej w świetle akt metrykalnych z lat 1826–1868”. Rocznik Białostocki 21 (2018): 95–126.
10.Drożdż, Anna. „Zachowania magiczne, wróżby i prognostyki podczas wstępnych etapów wesela wiejskiego (w oparciu o materiały polskiego atlasu etnograficznego)”. Lud 92 (2008): 201–13.
11.Fihel, Agnieszka. Płeć a trwanie życia. Analiza demograficzna. Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2011.
12.Gapiński, Bartłomiej. „Samotność w tradycyjnej społeczności wiejskiej. Rozważania na przykładzie materiałów etnograficznych z drugiej połowy XIX i XX wieku”. Biuletyn Biblioteki Jagiellońskiej 69–70 (2019–2020): 145–81.
13.Gawrysiakowa, Janina. „Praktyki religijne w XIX w. (na podstawie metryk parafii Rudka, powiat Bielsk Podlaski)”. Roczniki Humanistyczne 18, z. 2 (1970): 85–99.
14.Gieysztorowa, Irena. „Rodzina staropolska w świetle badań demograficznych. Zarys problematyki”. W Społeczeństwo staropolskie, redaktor Andrzej Wyczański. T. 2. PWN, 1979.
15.Gieysztorowa, Irena. Wstęp do demografii staropolskiej. PWN, 1976.
16.Górna, Krystyna. „Analiza demograficzna metryk dolnośląskiej parafii Rząśnik z lat 1794–1874”. Przeszłość Demograficzna Polski – Poland’s Demographic Past 17 (1986): 185–205.
17.Górny, Marek. „Ruch naturalny ludności Tarnowskich Gór w latach 1801–1870”. Studia i Materiały z Dziejów Śląska 13 (1983): 8–86.
18.Gręźlikowski, Janusz. „Czym był dla Kościoła Sobór Trydencki (1545–1563)? (refleksje w 440 – tą rocznicę od zakończenia obrad)”. Prawo Kanoniczne: kwartalnik prawno-historyczny 46, (2003), 2–3: 171–226.
19.Hrynicki, Wojciech. „Organizacja rejestracji stanu cywilnego w Polsce w ujęciu historycznym”. Ius Novum 4 (2016): 358–74.
20.Gwoździcki, Władysław. Dzieje miasteczka i parafii Czudec. Wydawnictwo Archidiecezji Przemyskiej, 1992.
21.Karaś, Mieczysław. „Nazwy miejscowe byłego powiatu strzyżowskiego”. W Studia nad dziejami Strzyżowa i okolic, redaktor Stanisław Cynarski. Towarzystwo Naukowe w Rzeszowie, 1980.
22.Karbowska, Jolanta. „Ludność Lubawki w latach 1801–1850”. Przeszłość Demograficzna Polski – Poland’s Demographic Past 24 (2003): 103–54.
23.Klotzke, Zbigniew. „Ludność obwodu Urzędu Stanu Cywilnego Luzino w latach 1874–1918”. Przeszłość Demograficzna Polski – Poland’s Demographic Past 12 (1980): 65–104.
24.Kostrzewski, Piotr, i Janusz Ziółkowski, red. Mała encyklopedia medycyny PWN. Wydawnictwo Naukowe PWN, 1999.
25.Kowalczyk, Janina. „Wartość źródłowa metryk parafii Serniki (pow. Lubartów) z lat 1697–1865”. Przeszłość Demograficzna Polski – Poland’s Demographic Past 3 (1969): 63–113.
26.Kozak, Szczepan. Kobieta na prowincji galicyjskiej w świetle akt notarialnych 1871–1914. Studium historyczno-źródłoznawcze. Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2013.
27.Kozak, Szczepan. The Woman in the Galician Provinces in the Light of Notarial Records (1871–1914). Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2024.
28.Kozłowski, Łukasz. „Zawieranie małżeństw na przedmieściu Szczecina w świetle akt stanu cywilnego z obwodu USC Gumieńce w latach 1875–1906. Część I. Roczne liczby małżeństw i sezonowość małżeństw”. Przeszłość Demograficzna Polski – Poland’s Demographic Past 37 (2015): 119–46. https://doi.org/10.18276/pdp.2015.3.37-04.
29.Kukier, Ryszard. „Ludowe zwyczaje i obrzędy weselne na ziemi lubawskiej i pograniczu lubawsko-mazurskim”. Komunikaty Mazursko-Warmińskie 3 (1966): 391–413.
30.Kuklo, Cezary. Demografia Rzeczypospolitej przedrozbiorowej. Wydawnictwo DiG, 2009.
31.Kuklo, Cezary. „Próba analizy demograficznej rejestracji metrykalnej ślubów parafii Trzcianne w I połowie XVII w.”. Przeszłość Demograficzna Polski – Poland’s Demographic Past 13 (1981): 89–115.
32.Kumor, Bolesław. „Przepisy państwowe i kościelne dotyczące metryk kościelnych w zaborze austriackim (1800–1914)”. Przeszłość Demograficzna Polski – Poland’s Demographic Past 7 (1975): 93–107.
33.Kumor, Bolesław. „Reforma metryk kościelnych w zaborze austriackim (1775–1788)”. Zeszyty Naukowe Akademii Ekonomicznej w Krakowie 70 (1975): 327–36.
34.Kurpas, Józef. „Początki ksiąg metrykalnych”. Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne 2 (1961): 5–42.
35.Ładogórski, Tadeusz. „Periodyzacja rozwoju demograficznego ludności polskich ziem zachodnich i północnych w latach 1816–1914”. Przeszłość Demograficzna Polski – Poland’s Demographic Past 5 (1972): 103–17.
36.Maksimowicz, Alicja, Beata Pułaska-Turyna i Małgorzata Rószkiewicz. „Rodowód i ewolucja teorii przejścia demograficznego”. W Teoria przejścia demograficznego, redaktor Marek Okólski. PWE, 1990.
37.Myszka, Agnieszka. Toponimia powiatu strzyżowskiego. Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2006.
38.Okólski, Marek. „Modernizacja społeczeństwa a przejście demograficzne”. W Teoria przejścia demograficznego, redaktor Marek Okólski. PWE, 1990.
39.Ogórek, Bartosz. „Populacja Krakowa w kontekście długofalowych procesów demograficznych na przełomie XIX i XX wieku”. Przeszłość Demograficzna Polski – Poland’s Demographic Past 32 (2013): 25–87.
40.Ogórek, Bartosz. „Transformacja demograficzna ludności Krakowa w latach 1859–2010”. Rocznik Małopolski 15 (2013): 105–27.
41.Pasieka, Waldemar. „Śluby w parafii opolskiej w latach 1801–1850”. Przeszłość Demograficzna Polski – Poland’s Demographic Past 21 (2000): 35–86.
42.Piasecki, Edmund. Ludność parafii bejskiej (woj. kieleckie) w świetle ksiąg metrykalnych z XVIII–XX wieku. Studium demograficzne. PWN, 1990.
43.Piech, Stanisław. „Emigracja z diecezji tarnowskiej w świetle ankiet konsystorza z lat 1907 i 1910”. Nasza Przeszłość 65 (1986): 145–97.
44.Pilarz, Barbara, Barbara Stec i Marian Złotek. Pstrągowa. Nasza mała ojczyzna. Poligrafia Wyższego Seminarium Duchownego, 2004.
45.Pociecha, Józef. „The Process of Demographic Transition in Lands of the Former Polish-Lithuanian Commonwealth and Other Areas with Polish-Speaking Populations 1865–1912”. Przeszłość Demograficzna Polski – Poland’s Demographic Past 42 (2020): 123–46. https://doi.org/10.18276/pdp.2020.42-05.
46.Puczyński, Bohdan. „Ludność Brzeżan i okolicy w XVII i XVIII wieku. Część II”. Przeszłość Demograficzna Polski – Poland’s Demographic Past 5 (1972): 15–64.
47.Rachwał, Piotr. „Księgi metrykalne z czasów zaboru austriackiego w archiwach parafialnych w Lubelskiem – regulacje prawne, stan zachowania”. Rocznik Lubelskiego Towarzystwa Genealogicznego 6 (2014): 306–25.
48.Rejman, Sabina. Ludność podmiejska Rzeszowa w latach 1784–1880. Studium demograficzno-historyczne. Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2006.
49.Rejman, Sabina. „Pierwsze przejście demograficzne w Galicji jako element modernizacji – Rzeszów na tle największych miast Galicji: Lwowa i Krakowa”. Galicja 7 (2021): 327–43.
50.Rejman, Sabina. „Śluby w okolicach Rzeszowa w okresie przedautonomicznym na podstawie ksiąg metrykalnych”. Prace Historyczno-Archiwalne 7 (1999): 87–103.
51.Rejman, Sabina. „Zgony i ich uwarunkowania w parafii farnej w Rzeszowie w latach 1876–1913 w kontekście pierwszego przejścia demograficznego”. Przeszłość Demograficzna Polski – Poland’s Demographic Past 40 (2018): 245–70. https://doi.org/10.18276/pdp.2018.40-11.
52.Siłuch, Anna. „Rejestracja metrykalna ślubów w parafii Ostrów Mazowiecka w XVII w.”. Przeszłość Demograficzna Polski – Poland’s Demographic Past 14 (1983): 69–97.
53.Skąpska-Homola, Irena. „Duchowieństwo Krakowa w okresie autonomii galicyjskiej 1867–1914 (wykształcenie i sytuacja materialna)”. Nasza Przeszłość 60 (1983): 277–281.
54.Szulc, Zofia. „Przepisy prawne dotyczące prowadzenia ksiąg metrykalnych w Galicji”. Prace Historyczno-Archiwalne 3 (1995): 27–42.
55.Ślusarek, Krzysztof. W przededniu autonomii. Własność ziemska i ziemiaństwo zachodniej Galicji w połowie XIX wieku. Wydawnictwo DiG, 2013.
56.Taszycki, Witold. „Rzekomo dzierżawcze nazwy miejscowe (Znaczenie przyrostków -ów, -owa, -owo oraz -in, -ina, -ino)”. Język Polski 22, nr 4 (1937): 104–11.
57.Turoň, Lukáš. „Małżeństwa mieszkańców katolickiej parafii Mosty koło Jabłonkowa w „długim wieku XIX”. Wieki Stare i Nowe 14, nr 19 (2019): 183–202.
58.Waluś, Justyna. „Księgi metrykalne Pomorza Zachodniego”. Colloquia Theologica Ottoniana 1 (2010): 141–68.
59.Wiśniowski, Eugeniusz. „Uwagi o początkach organizacji parafialnej w Polsce”. Przegląd Historyczny 55, z. 3 (1964): 492–500.
60.Wnęk, Konrad, Lidia Zyblikiewicz i Ewa Callahan. Ludność nowoczesnego Lwowa w latach 1857–1938. Towarzystwo Naukowe Societas Vistulana, 2006.
61.Wnęk, Konrad. „Przemiany demograficzne we Lwowie w latach 1829–1938”. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego 135 (2008): 113–27.
62.Wrońska-Gmurczyk, Małgorzata. „Emigracja zarobkowa z Galicji do Francji na początku XX w. – stan badań i postulaty badawcze”. Dzieje Najnowsze 55 (2023): 31–47.
63.Zamorski, Krzysztof. Transformacja demograficzna w Galicji na tle przemian ludnościowych innych obszarów Europy Środkowej w drugiej połowie XIX wieku i na początku XX w. Nakładem Uniwersytetu Jagiellońskiego, 1991.
64.Zielińska, Agnieszka. „Śluby w parafiach katolickich w XIX wieku: z zagadnień demograficznych Torunia”. Czasy Nowożytne 21 (2008): 47–68.
65.Żmijewska, Małgorzata. „Ludność parafii tyskiej od 1749 roku do połowy XIX wieku w świetle ksiąg metrykalnych. Studium demograficzno-społeczne”. Rozprawa doktorska, Uniwersytet Śląski, 2007.