Przegląd Zachodniopomorski
Greek Catholic Church and its Clergy in the Western and Northern Territories of Poland Between 1947 and 1957 – аn Outline of a Collective Portrait
(Greckokatoliccy duchowni oraz osoby konsekrowane na zachodnich i północnych ziemiach Polski w latach 1947–1957 – szkic do portretu zbiorowego)
DOI: 10.18276/pz.2020.4-01
Cytuj
Pełny tekst jest dostępny
| ISSN: | 0552-4245 |
| eISSN: | 2353-3021 |
| Autorzy: | Igor Hałagida |
| Słowa kluczowe: | Ukraiński Kościół greckokatolicki mniejszość ukraińska w Polsce zachodnie i północne ziemie Polski |
| Data wydania numeru / monografii: | 2020 |
| Liczba stron: | 22 (5-26) |
| OAI-PMH: | Metadane |
 
 
 
| |
Abstrakt
Tekst jest próbą ukazania zbiorowego portretu greckokatolickich osób duchownych i konsekrowanych, które po 1947 r. (tj. po akcji „Wisła”) znalazły się na zachodnich i północnych ziemiach Polski. Analizie poddano 142 postacie (kapłani diecezjalni, zakonnicy i zakonnice), którym przyszło funkcjonować w skrajnie niesprzyjających warunkach, sprowadzających się w praktyce do faktycznego zakazu funkcjonowania duszpasterstwa greckokatolickiego oraz pełnienia przez osoby konsekrowane jakiejkolwiek posługi w tym rycie wśród – także przesiedlonych – wiernych.
Na podstawie materiałów archiwalnych z archiwów państwowych oraz – przede wszystkim – kościelnych (greckokatolickich i rzymskokatolickich), a także literatury przedmiotu, przeanalizowano wspomnianą grupę m.in. pod kątem wieku, daty święceń, wstąpienia do zakonu lub zgromadzenia czy też pełnienia posługi – w warunkach braku alternatywy – w obrządku łacińskim. Nie pominięto także kwestii powrotu do rodzimego rytu duchownych (gdy już to było możliwe) oraz zaangażowania w strukturach
lojalnych wobec władz (państwowy „Caritas” czy „księża patrioci”).
Publikacja jest pierwszą próbą podjęcia tytułowego zagadnienia w takiej skali.
Podgląd PDF
Bibliografia (28)
- Borkowska, Małgorzata. „Prozopografia polskich zakonów żeńskich”. Nasza Przeszłość 73 (1990): 315–324.
- Bortnik, Krzysztof. „Akcja „Wisła” w polskiej historiografii krajowej”. Historica 1 (2007): 101–123.
- Drozd, Roman. Polityka władz wobec ludności ukraińskiej w Polsce w latach 1944–1989. Warszawa: Wydawnictwo „Tyrsa”, 2001.
- Drozd, Roman. „Życie religijne ludności ukraińskiej w Polsce w latach 1944–1956”. Przegląd Zachodniopomorski 1 (2004): 77–93.
- Drozd, Roman, Igor Hałagida. Ukraińcy w Polsce 1944–1989. W walce o tożsamość (dokumenty). Warszawa: Burchard Edition, 1999.
- Hałagida, Igor, ed. Duchowni greckokatoliccy i prawosławni w Centralnym Obozie Pracy w Jaworznie (1947–1949). Dokumenty i materiały. Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej, Związek Ukraińców w Polsce, 2012.
- Gerent, Piotr. „Prawosławni i grekokatolicy na Dolnym Śląsku w latach 1945–1956”. Sobótka 4 (2002): 433−454.
- Hajdukevych, Oksana. Spomyny pro zhyttia ta dushpastyrsku pratsiu ottsia shambelna Volodymyra Haidukevycha ta ioho rodynu. Horlytsi: Chyn Sester Vasyliia Velykoho, 2005.
- Hałagida, Igor. „ Greckokatolicki k apłan k s. W łodzimierz B oziuk ( 1913–1969) i jego skomplikowane losy w PRL”. Komunikaty Warmińsko-Mazurskie 3 (2009): 325–350.
- Hałagida, Igor, ed. Odnowienie duszpasterstwa greckokatolickiego w Polsce 1956–1957 (dokumenty). Warszawa: Wydawnictwo „Bazyliada”, 2011.
- Hałagida, Igor. „Sytuacja wyznaniowa Ukraińców na zachodnich i północnych ziemiach Polski”. In: Ukraińcy w najnowszych dziejach Polski (1918–1989), ed. Roman Drozd, 159–184. Słupsk–Warszawa: Wydawnictwo „Tyrsa”, 2000.
- Hałagida, Igor. „Szpieg Watykanu”. Kapłan greckokatolicki ks. B azyli H rynyk ( 1896–1977). Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej, 2008.
- Hałagida, Igor. „Ukraińskie duchowieństwo greckokatolickie przed stalinowskimi sądami w Polsce w latach 1944–1956 (podsumowanie dotychczasowych badań)”. Peremyśki Archijeparchalni Widomosti 11 (2011): 257–294.
- Iwaneczko, Dariusz. „Przysięgi wierności dochowam. Wysiedlenia Ukraińców a Kościół greckokatolicki w Polsce 1944–1947”. Więź 6 (2002): 91–105.
- Kabaczij, Roman. Wygnani na stepy. Przesiedlenia ludności ukraińskiej z Polski na południe Ukrainy w latach 1944–1946. Warszawa: Związek Ukraińców w Polsce, 2012.
- Kopiczko, Andrzej. „Duchowieństwo greckokatolickie w diecezji warmińskiej 1947–1960 − między akomodacją a odrębnością”. In: Kościół greckokatolicki na Warmii i Mazurach. Wobec doświadczeń przeszłości i przemian społeczno-politycznych w Polsce, ed. Marek Melnyk, 53–62. Olsztyn, 2006.
- Korzeniewska, Anna. „Kościół greckokatolicki na Warmii i Mazurach po II wojnie światowej”. Studia Warmińskie 43 (2006): 69−89.
- Marecki, Józef. Represje wobec osób duchownych i zakonnych na terenie woj. krakowskiego 1944–1975. Leksykon biograficzny. Vol. 1–2. Kraków: Instytut Pamięci Narodowej, 2014–2016.
- Martyniuk, Mykola et al., ed. Nadbuzhanshchyna, Sokalshchyna, Belzhchyna, Radekhivshchyna, Kamianechchyna, Kholmshchyna i Pidlashia. Vol. 1. New York–Sydney–Toronto: Naukove Tovarystvo im. Shevchenka, 1986.
- Mironowicz, Eugeniusz. Polityka narodowościowa. Białystok: Belarusian Historical Society, 2000.
- Olejnik, Leszek. Polityka narodowa Polski w latach 1944–1960. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2003.
- Pavlyk, Ivan. „Khshanivska Lehenda”. Kalendar “Blahovista” (1996): 111–117.
- Pisuliński, Jan. Przesiedlenie ludności ukraińskiej z Polski do USRR w latach 1944–1947. Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2009.
- Polanskyi, Ivan. „Otec mitrat Myroslav Ripetskyi”. Bohoslovia 38 (1974): 227–234.
- Prach, Bohdan. Dukhovenstvo peremyskoi ieparkhii ta apostolskoi administrastii Lemkivshvchyny. Vol. 1–2. Lviv: Ukrainskyi Katolytskyi Universytet, 2014.
- Sowa, Andrzej Leon, „Akcja „Wisła” w polskiej historiografii – aktualne problemy badawcze”. In: Akcja „Wisła”, ed. Jan Pisuliński, 12–25. Rzeszów: Instytut Pamięci Narodowej, 2003.
- Syrnyk, Jarosław. „Kwestia wyznaniowa wśród ludności ukraińskiej na Dolnym Śląsku w latach 1945–1989”. Ridna mowa 4 (2004): 52−69.
- Tsependa, Ihor. „Operatsiia „Visla” v polskii istoriohrafii”. Ukrainskyi istorychnyi zhurnal 3 (2002): 84–93.