Studia Maritima


ISSN: 0137-3587     eISSN: 2353-303X    OAI    DOI: 10.18276/sm.2025.38-01
CC BY-SA   Open Access   DOAJ  ERIH PLUS  DOAJ

Lista wydań / Vol. 38 2025
Circumstances of Wartislaw IV's Assumption of Power over the Lands of Sławno and Słupsk
(Okoliczności objęcia władzy przez Warcisława IV w ziemi sławieńskiej i słupskiej)

Autorzy: Patrycja Jędrzejewska-Michalak ORCID
Uniwersytet Pomorski w Słupsku
Słowa kluczowe: Pomorze Zachodnie Warcisław IV Słupsk Sławno
Data publikacji całości:2025-12
Liczba stron:17 (5-21)
Cited-by (Crossref) ?:

Abstrakt

Książę Warcisław IV urodzony około roku 1290 jako syn Bogusława IV i Małgorzaty, córki księcia rugijskiego Wisława II, od 1309 roku sprawował władzę w księstwie wołogoskim. Ów książę od około 1316 roku stał się także władcą ziem sławieńskiej i słupskiej, a od 1325 roku, po wymarciu rugijskiej dynastii, również księciem Rugii. Książę Warcisław IV prowadził odmienną politykę niżeli jego ojciec, co skutkowało poszerzaniem jego władztwa. Artykuł ma na celu zebranie i weryfikację dotychczasowych ustaleń oraz ukazanie roli księcia Warcisława IV w przyłączeniu do księstwa wołogoskiego ziem słupskiej i sławieńskiej. Treść artykułu skupia się w znacznej mierze na wskazaniu genezy włączenia ziemi słupskiej i sławieńskiej do władztwa księcia Warcisława IV, a co za tym idzie, również polityki książąt zachodniopomorskich wobec tych terytoriów. Podstawę źródłową stanowią głównie dokumenty Warcisława IV oraz innych książąt i władców, którzy uczestniczyli w okolicznościach obejmowania władzy w ziemiach słupskiej i sławieńskiej przez księcia wołogoskiego.
Pobierz plik

Plik artykułu

Bibliografia

1.Printed Sources
2.Bielowski, August, ed. “Rocznik Traski.” In: Monumenta Poloniae Historica. Vol. 2. Lwów: Akademia Umiejętności, 1872.
3.Heinemann, Otto, bearb. v. Pommersches Urkundenbuch, Bd. V. Abt. 1. Stettin, 1903.
4.Heinemann, Otto, bearb. v. Pommersches Urkundenbuch, Bd. V. Abt. 2. Stettin, 1905.
5.Heinemann, Otto, bearb. v. Pommersches Urkundenbuch, Bd. VI. Abt. 2. Stettin, 1907.
6.Kantzow, Thomas. Pomerania. Kronika pomorska z XVI wieku. Vol. 1. Translated by Krzysztof Gołda, edited by Tadeusz Białecki and Edward Rymar. Szczecin: Uniwersytet Szczeciński, Archiwum Państwowe w Szczecinie, 2005.
7.Kętrzyński, Wojciech, ed. “Kronika oliwska.” Vol. 6. In: Monumenta Poloniae Historica. Kraków: Akademia Umiejętności, 1893.
8.Perlbach, Max, ed. Pommerellisches Urkundenbuch. Danzig: Westpreussischen Geschichtsverein, 1882.
9.Popielas-Szultka, Barbara, ed. Źródła do historii Słupska do połowy XIV wieku. Słupsk: Pomorska Akademia Pedagogiczna, 2000.
10.Rymar, Edward, ed. Augustyn ze Stargardu zwany niegdyś Angelusem, Protokół. Kamieńska kronika – rodowód książąt pomorskich. Tzw. Stargardzka genealogia. Stargard: Muzeum w Stargardzie, 2008.
11.Winter, Georg, bearb. v. Pommersches Urkundenbuch, Bd. IV. Abt. 2. Stettin, 1903.
12.References
13.Baszkiewicz, Jan. Odnowienie Królestwa Polskiego 1295–1320. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2008.
14.Bugaj, Arkadiusz. “Problem przynależności politycznej ziemi sławieńskiej w latach 1316– 1320.” In: Biskupi, lennicy, żeglarze. Vol. 9: Studia z Dziejów Średniowiecza. Edited by Błażej Śliwiński, 17–39. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 2003.
15.Czaplewski, Paweł. “Tytulatura książąt pomorskich do początku XIV wieku.” Zapiski Towarzystwa Naukowego w Toruniu 15 (1949), 1–2: 9–61.
16.Gut, Agnieszka. Formularz dokumentów książąt zachodniopomorskich do połowy XIV wieku. Szczecin: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, 2002.
17.Guzikowski, Krzysztof. Obce rycerstwo na Pomorzu Zachodnim do początku XIV wieku. Szczecin: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, 2015.
18.Guzikowski, Krzysztof. “Milites novi w otoczeniu księcia wołogoskiego Warcisława IV (1309–1326).” Przegląd Zachodniopomorski 31 (2016), 1: 73–94. DOI: 10.18276/ pz.2016.1-04.
19.Hofmeister, Adolf. Aus der Geschichte des pommerschen Herzogshauses. Greifswald: Bamberg, 1938.
20.Hofmeister, Adolf. Genealogische Untersuchungen zur Geschichte des pommerschen Herzogshauses. Greifswald: Universitätsverlag Ratsbuchhandlung L. Bamberg, 1938.
21.Klempin, Robert. Stammtafeln des Pommersch-Rügischen Fürstenhauses und seiner Nebenlinien. Aus dem Nachlaß von R. Klempin zum Druck gegeben von G. v. Bülow. Stettin: Th. von den Nahmer, 1876.
22.Labuda, Gerard. Kaszubi i ich dzieje. Gdynia: Oficyna Czec, 1996.
23.Labuda, Gerard. Historia Kaszubów w dziejach Pomorza. Czasy średniowieczne. Vol. 1. Gdańsk: Instytut Kaszubski w Gdańsku, 2006.
24.Nowacki, Bronisław. Przemysł II odnowiciel Korony Polskiej (1257–1296). Kraków: Avalon, 2013.
25.Osięgłowski, Janisław. Polityka zewnętrzna Księstwa Rugii (1168–1328). Warszawa–Poznań: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1975.
26.Popielas-Szultka, Barbara. Początki i lokacje miast na Pomorzu Słowieńsko-Słupskim do połowy XIV w. Słupsk: Wyższa Szkoła Pedagogiczna: 1990.
27.Popielas-Szultka, Barbara. “Związki polityczne Pomorza Słupskiego z Polską od X w. do połowy XVII w.” Słupskie Prace Humanistyczne 14a (1995): 145–158.
28.Popielas-Szultka, Barbara. “Polityka miejska Święców.” In: Studia nad dziejami miast i mieszczaństwa w średniowieczu. Studia ofiarowane Profesorowi Antoniemu Czacharowskiemu w sześćdziesiątą piątą rocznicę urodzin i czterdziestolecie pracy naukowej. Vol. 2. Edited by Roman Czaja, and Janusz Tandecki, 69–81. Toruń: Wydawnictwo UMK, 1996.
29.Rymar, Edward. Rodowód książąt pomorskich. Vol. 2. Szczecin: Książnica Pomorska im. Stanisława Staszica w Szczecinie, 1995.
30.Rymar, Edward. “Książęta zachodniopomorscy wobec obronności swego państwa w XII–XVII wieku.” In: Pomorze militarne XII–XXI wiek. Materiały z sesji naukowej zorganizowanej 27 listopada 2003 r. w Zamku Książąt Pomorskich, eds. Kazimierz Kozłowski, and Edward Rymar, 11–38. Szczecin: Oficyna Wydawnicza Archiwum Państwowego “Dokument,” 2004.
31.Rymar, Edward. “Itinerarium książąt zachodniopomorskich: Bogusława IV (1278–1309) i Warcisława IV (1309–1326).” Przegląd Zachodniopomorski 22 (2007), 2: 5–53.
32.Rymar, Edward. Historia polityczna i społeczna Nowej Marchii w średniowieczu (do roku 1535). Gorzów Wielkopolski: Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna im. Zbigniewa Herberta, 2015.
33.Simiński, Rafał. “Z badań nad polityką zagraniczną księcia wołogoskiego Warcisława IV (1309–1326).” Przegląd Zachodniopomorski 32 (2017), 2: 211–229. DOI: 10.18276/pz.2017.2-11.
34.Simiński, Rafał. Konflikt-Pojednanie-Współpraca. Studia nad polityką książąt zachodniopomorskich i biskupów kamieńskich wobec Zakonu Krzyżackiego w Prusach w latach 1320–1423. Wrocław: Chronicon, 2019.
35.Smoliński, Marek. “Sytuacja na pograniczu askańsko-meklemburskim w II połowie XIII w. i na przełomie XIII/ XIV w. Najazd Brandenburgii na Pomorze Sławieńskie w 1306 r.” In: Pomorze, Mazowsze, Prusy. Vol. 7: Gdańskie Studia z Dziejów Średniowiecza, ed. Błażej Śliwiński, 181–234. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 2000.
36.Smoliński, Marek. Świętopełk gdański. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2016.
37.Smoliński, Marek. “Międzynarodowy kontekst odzyskania ziemi sławieńskiej przez Mściwoja II w 1283 r. i zawarcia sojuszu brandenbursko-wielkopolskiego.” In: Studia z Dziejów Średniowiecza. Vol. 24. Eds. Beata Możejko, Marek Smoliński, and Sobiesław Szybkowski, 172–211. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 2020. DOI: https://doi.org/10.26881/sds.2020.24.08.
38.Smoliński, Marek. “Termin zjednoczenia ziemi słupskiej z Pomorzem Gdańskim w świetle nowych badań nad historią Pomorza w XII i XIII w.” In: Słupsk i ziemi słupska. Od średniowiecza do współczesności, ed. Wojciech Skóra, Agnieszka Teterycz-Puzio, Słupsk: Wydawnictwo Naukowe Akademii Pomorskiej w Słupsku, 2021.
39.Spors, Józef. Dzieje polityczne ziem sławieńskiej, słupskiej i białogardzkiej XII-XIV w. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1973.
40.Spors, Józef. Podziały polityczne i administracyjne Pomorza Gdańskiego i Sławieńsko-Słupskiego XII-XIV w. Słupsk: Urząd Wojewódzki, 1979.
41.Śliwiński, Błażej. “Fragment dziejów politycznych ziemi sławieńskiej w latach 1301–1303.” Zapiski Historyczne 56 (1991), 1: 7–24.
42.Śliwiński, Błażej. “Gniazdo rodu Święców.” Studia Bałtyckie. Historia 2 (1996): 35–51.
43.Śliwiński, Błażej. “Przynależność państwowa ziemi słupskiej w XII i w początkach XIII w. Czyli o historiograficznym micie przynależności ziemi słupskiej do księstwa sławieńskiego.” In: Biskupi, lennicy, żeglarze. Vol. 9: Gdańskie Studia z Dziejów Średniowiecza, ed. Błażej Śliwiński, 273–289. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 2003.
44.Śliwiński, Błażej. Mściwoj II (1224–1294) książę wschodniopomorski (gdański). Warszawa: DiG, 2016.
45.Śliwiński, Błażej. Pomorze Wschodnie w okresie rządów księcia polskiego Władysława Łokietka w latach 1306–1309. Oświęcim: Napoleon V, 2016.
46.Wegener, Wilhelm. Die Herzoge von Pommern aus dem Greifen-Hause ca. 1100–1637 mit einer Einführung. Gottingen: Heinz Reise Verlag, 1969.
47.Wehrmann, Martin. Geschichte der Insel Rügen. Greifswald: Verlag Dr. Karl Moninger, 1923.
48.Wehrmann, Martin. Genealogie des Pommersches Herzogshauses. Stettin: Verlag Leon Sauniers Buchhandlung, 1937.
49.Zdrenka, Joachim. Polityka książąt szczecińskich w latach 1295–1411. Słupsk: Wydawnictwo: Polskie Towarzystwo Historyczne Oddział w Słupsku, 1985.