
Studia Maritima
Circumstances of Wartislaw IV's Assumption of Power over the Lands of Sławno and Słupsk
(Okoliczności objęcia władzy przez Warcisława IV w ziemi sławieńskiej i słupskiej)
DOI: 10.18276/sm.2025.38-01
Cytuj
Pełny tekst jest dostępny
| ISSN: | 0137-3587 |
| eISSN: | 2353-303X |
| Autorzy: |
Patrycja
Jędrzejewska-Michalak
Uniwersytet Pomorski w Słupsku |
| Słowa kluczowe: | Pomorze Zachodnie Warcisław IV Słupsk Sławno |
| Data wydania numeru / monografii: | 2025-12 |
| Liczba stron: | 17 (5-21) |
| OAI-PMH: | Metadane |
| Cited-by (Crossref) ?: | Włącz JavaScript, aby pobrać dane cytowań. |
Abstrakt
Książę Warcisław IV urodzony około roku 1290 jako syn Bogusława IV i Małgorzaty, córki
księcia rugijskiego Wisława II, od 1309 roku sprawował władzę w księstwie wołogoskim.
Ów książę od około 1316 roku stał się także władcą ziem sławieńskiej i słupskiej, a od 1325 roku,
po wymarciu rugijskiej dynastii, również księciem Rugii. Książę Warcisław IV prowadził odmienną
politykę niżeli jego ojciec, co skutkowało poszerzaniem jego władztwa. Artykuł ma na
celu zebranie i weryfikację dotychczasowych ustaleń oraz ukazanie roli księcia Warcisława IV
w przyłączeniu do księstwa wołogoskiego ziem słupskiej i sławieńskiej. Treść artykułu
skupia się w znacznej mierze na wskazaniu genezy włączenia ziemi słupskiej i sławieńskiej
do władztwa księcia Warcisława IV, a co za tym idzie, również polityki książąt zachodniopomorskich
wobec tych terytoriów. Podstawę źródłową stanowią głównie dokumenty Warcisława
IV oraz innych książąt i władców, którzy uczestniczyli w okolicznościach obejmowania
władzy w ziemiach słupskiej i sławieńskiej przez księcia wołogoskiego.
Podgląd PDF
Bibliografia (49)
- Printed Sources
- Bielowski, August, ed. “Rocznik Traski.” In: Monumenta Poloniae Historica. Vol. 2. Lwów: Akademia Umiejętności, 1872.
- Heinemann, Otto, bearb. v. Pommersches Urkundenbuch, Bd. V. Abt. 1. Stettin, 1903.
- Heinemann, Otto, bearb. v. Pommersches Urkundenbuch, Bd. V. Abt. 2. Stettin, 1905.
- Heinemann, Otto, bearb. v. Pommersches Urkundenbuch, Bd. VI. Abt. 2. Stettin, 1907.
- Kantzow, Thomas. Pomerania. Kronika pomorska z XVI wieku. Vol. 1. Translated by Krzysztof Gołda, edited by Tadeusz Białecki and Edward Rymar. Szczecin: Uniwersytet Szczeciński, Archiwum Państwowe w Szczecinie, 2005.
- Kętrzyński, Wojciech, ed. “Kronika oliwska.” Vol. 6. In: Monumenta Poloniae Historica. Kraków: Akademia Umiejętności, 1893.
- Perlbach, Max, ed. Pommerellisches Urkundenbuch. Danzig: Westpreussischen Geschichtsverein, 1882.
- Popielas-Szultka, Barbara, ed. Źródła do historii Słupska do połowy XIV wieku. Słupsk: Pomorska Akademia Pedagogiczna, 2000.
- Rymar, Edward, ed. Augustyn ze Stargardu zwany niegdyś Angelusem, Protokół. Kamieńska kronika – rodowód książąt pomorskich. Tzw. Stargardzka genealogia. Stargard: Muzeum w Stargardzie, 2008.
- Winter, Georg, bearb. v. Pommersches Urkundenbuch, Bd. IV. Abt. 2. Stettin, 1903.
- References
- Baszkiewicz, Jan. Odnowienie Królestwa Polskiego 1295–1320. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2008.
- Bugaj, Arkadiusz. “Problem przynależności politycznej ziemi sławieńskiej w latach 1316– 1320.” In: Biskupi, lennicy, żeglarze. Vol. 9: Studia z Dziejów Średniowiecza. Edited by Błażej Śliwiński, 17–39. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 2003.
- Czaplewski, Paweł. “Tytulatura książąt pomorskich do początku XIV wieku.” Zapiski Towarzystwa Naukowego w Toruniu 15 (1949), 1–2: 9–61.
- Gut, Agnieszka. Formularz dokumentów książąt zachodniopomorskich do połowy XIV wieku. Szczecin: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, 2002.
- Guzikowski, Krzysztof. Obce rycerstwo na Pomorzu Zachodnim do początku XIV wieku. Szczecin: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, 2015.
- Guzikowski, Krzysztof. “Milites novi w otoczeniu księcia wołogoskiego Warcisława IV (1309–1326).” Przegląd Zachodniopomorski 31 (2016), 1: 73–94. DOI: 10.18276/ pz.2016.1-04.
- Hofmeister, Adolf. Aus der Geschichte des pommerschen Herzogshauses. Greifswald: Bamberg, 1938.
- Hofmeister, Adolf. Genealogische Untersuchungen zur Geschichte des pommerschen Herzogshauses. Greifswald: Universitätsverlag Ratsbuchhandlung L. Bamberg, 1938.
- Klempin, Robert. Stammtafeln des Pommersch-Rügischen Fürstenhauses und seiner Nebenlinien. Aus dem Nachlaß von R. Klempin zum Druck gegeben von G. v. Bülow. Stettin: Th. von den Nahmer, 1876.
- Labuda, Gerard. Kaszubi i ich dzieje. Gdynia: Oficyna Czec, 1996.
- Labuda, Gerard. Historia Kaszubów w dziejach Pomorza. Czasy średniowieczne. Vol. 1. Gdańsk: Instytut Kaszubski w Gdańsku, 2006.
- Nowacki, Bronisław. Przemysł II odnowiciel Korony Polskiej (1257–1296). Kraków: Avalon, 2013.
- Osięgłowski, Janisław. Polityka zewnętrzna Księstwa Rugii (1168–1328). Warszawa–Poznań: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1975.
- Popielas-Szultka, Barbara. Początki i lokacje miast na Pomorzu Słowieńsko-Słupskim do połowy XIV w. Słupsk: Wyższa Szkoła Pedagogiczna: 1990.
- Popielas-Szultka, Barbara. “Związki polityczne Pomorza Słupskiego z Polską od X w. do połowy XVII w.” Słupskie Prace Humanistyczne 14a (1995): 145–158.
- Popielas-Szultka, Barbara. “Polityka miejska Święców.” In: Studia nad dziejami miast i mieszczaństwa w średniowieczu. Studia ofiarowane Profesorowi Antoniemu Czacharowskiemu w sześćdziesiątą piątą rocznicę urodzin i czterdziestolecie pracy naukowej. Vol. 2. Edited by Roman Czaja, and Janusz Tandecki, 69–81. Toruń: Wydawnictwo UMK, 1996.
- Rymar, Edward. Rodowód książąt pomorskich. Vol. 2. Szczecin: Książnica Pomorska im. Stanisława Staszica w Szczecinie, 1995.
- Rymar, Edward. “Książęta zachodniopomorscy wobec obronności swego państwa w XII–XVII wieku.” In: Pomorze militarne XII–XXI wiek. Materiały z sesji naukowej zorganizowanej 27 listopada 2003 r. w Zamku Książąt Pomorskich, eds. Kazimierz Kozłowski, and Edward Rymar, 11–38. Szczecin: Oficyna Wydawnicza Archiwum Państwowego “Dokument,” 2004.
- Rymar, Edward. “Itinerarium książąt zachodniopomorskich: Bogusława IV (1278–1309) i Warcisława IV (1309–1326).” Przegląd Zachodniopomorski 22 (2007), 2: 5–53.
- Rymar, Edward. Historia polityczna i społeczna Nowej Marchii w średniowieczu (do roku 1535). Gorzów Wielkopolski: Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna im. Zbigniewa Herberta, 2015.
- Simiński, Rafał. “Z badań nad polityką zagraniczną księcia wołogoskiego Warcisława IV (1309–1326).” Przegląd Zachodniopomorski 32 (2017), 2: 211–229. DOI: 10.18276/pz.2017.2-11.
- Simiński, Rafał. Konflikt-Pojednanie-Współpraca. Studia nad polityką książąt zachodniopomorskich i biskupów kamieńskich wobec Zakonu Krzyżackiego w Prusach w latach 1320–1423. Wrocław: Chronicon, 2019.
- Smoliński, Marek. “Sytuacja na pograniczu askańsko-meklemburskim w II połowie XIII w. i na przełomie XIII/ XIV w. Najazd Brandenburgii na Pomorze Sławieńskie w 1306 r.” In: Pomorze, Mazowsze, Prusy. Vol. 7: Gdańskie Studia z Dziejów Średniowiecza, ed. Błażej Śliwiński, 181–234. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 2000.
- Smoliński, Marek. Świętopełk gdański. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2016.
- Smoliński, Marek. “Międzynarodowy kontekst odzyskania ziemi sławieńskiej przez Mściwoja II w 1283 r. i zawarcia sojuszu brandenbursko-wielkopolskiego.” In: Studia z Dziejów Średniowiecza. Vol. 24. Eds. Beata Możejko, Marek Smoliński, and Sobiesław Szybkowski, 172–211. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 2020. DOI: https://doi.org/10.26881/sds.2020.24.08.
- Smoliński, Marek. “Termin zjednoczenia ziemi słupskiej z Pomorzem Gdańskim w świetle nowych badań nad historią Pomorza w XII i XIII w.” In: Słupsk i ziemi słupska. Od średniowiecza do współczesności, ed. Wojciech Skóra, Agnieszka Teterycz-Puzio, Słupsk: Wydawnictwo Naukowe Akademii Pomorskiej w Słupsku, 2021.
- Spors, Józef. Dzieje polityczne ziem sławieńskiej, słupskiej i białogardzkiej XII-XIV w. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1973.
- Spors, Józef. Podziały polityczne i administracyjne Pomorza Gdańskiego i Sławieńsko-Słupskiego XII-XIV w. Słupsk: Urząd Wojewódzki, 1979.
- Śliwiński, Błażej. “Fragment dziejów politycznych ziemi sławieńskiej w latach 1301–1303.” Zapiski Historyczne 56 (1991), 1: 7–24.
- Śliwiński, Błażej. “Gniazdo rodu Święców.” Studia Bałtyckie. Historia 2 (1996): 35–51.
- Śliwiński, Błażej. “Przynależność państwowa ziemi słupskiej w XII i w początkach XIII w. Czyli o historiograficznym micie przynależności ziemi słupskiej do księstwa sławieńskiego.” In: Biskupi, lennicy, żeglarze. Vol. 9: Gdańskie Studia z Dziejów Średniowiecza, ed. Błażej Śliwiński, 273–289. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 2003.
- Śliwiński, Błażej. Mściwoj II (1224–1294) książę wschodniopomorski (gdański). Warszawa: DiG, 2016.
- Śliwiński, Błażej. Pomorze Wschodnie w okresie rządów księcia polskiego Władysława Łokietka w latach 1306–1309. Oświęcim: Napoleon V, 2016.
- Wegener, Wilhelm. Die Herzoge von Pommern aus dem Greifen-Hause ca. 1100–1637 mit einer Einführung. Gottingen: Heinz Reise Verlag, 1969.
- Wehrmann, Martin. Geschichte der Insel Rügen. Greifswald: Verlag Dr. Karl Moninger, 1923.
- Wehrmann, Martin. Genealogie des Pommersches Herzogshauses. Stettin: Verlag Leon Sauniers Buchhandlung, 1937.
- Zdrenka, Joachim. Polityka książąt szczecińskich w latach 1295–1411. Słupsk: Wydawnictwo: Polskie Towarzystwo Historyczne Oddział w Słupsku, 1985.




