Czasopismo naukowe Studia Maritima publikuje wyłącznie oryginalne artykuły naukowe, będące wynikiem własnych badań naukowych autorów, które nie były wcześniej opublikowane ani złożone do publikacji w innych czasopismach. Możliwe jest przesłanie wersji poprawionej lub uzupełnionej artykułu już opublikowanego, o ile zmiany są znaczące i odpowiednio udokumentowane. W przypadku współautorstwa, autorzy są zobowiązani do ujawnienia wszystkich współtwórców oraz ich afiliacji. Każdy autor musi posiadać prawo do dysponowania treścią przesłanego artykułu
Wszystkie nadesłane artykuły są poddawane ocenie zgodności z zasadami etyki publikacyjnej oraz autentyczności. Redakcja czasopisma „Studia Maritima” zobowiązuje się do przestrzegania najwyższych standardów etycznych określonych przez Komitet do spraw Etyki Publikacyjnej (COPE).
Ghostwriting i guest authorship są niedopuszczalne. Wszelkie przypadki nierzetelności naukowej, w tym ghostwriting, guest authorship, plagiat czy fałszowanie danych, będą ujawniane i zgłaszane właściwym instytucjom naukowym.
1. Studia Maritima wdraża rygorystyczne procedury wykrywania nieuczciwości naukowej, traktując ją jako poważne naruszenie standardów integralności akademickiej. Takie praktyki godzą w wiarygodność, niezależność i rzetelność badań naukowych.
2. W celu zapewnienia oryginalności i jakości nadesłanych manuskryptów Redakcja korzysta z profesjonalnego systemu antyplagiatowego Plagiat.pl.
3. Analiza przeprowadzana przez system oparta jest na jednej z najobszerniejszych baz danych dostępnych w Polsce. Obejmuje ona:
4. Wyniki analizy przedstawiane są w postaci czytelnego raportu, zawierającego szczegółowe informacje o wykrytych zapożyczeniach.
5. System antyplagiatowy stosowany w czasopiśmie spełnia wszelkie wymagania dotyczące ochrony prywatności i bezpieczeństwa danych, zgodnie z obowiązującym prawem krajowym i międzynarodowym.
6. Do przykładów poważnych naruszeń integralności naukowej zalicza się w szczególności:
a. Plagiat – przywłaszczenie sobie autorstwa lub wprowadzenie w błąd co do autorstwa całości lub części cudzego dzieła bądź artystycznego wykonania.
b. Autoplagiat – ponowne wykorzystanie własnych, wcześniej opublikowanych treści bez odpowiedniego oznaczenia źródła.
c. Guest authorship (autorstwo grzecznościowe) – przypisanie autorstwa osobie, która nie brała udziału w tworzeniu publikacji lub której udział był marginalny.
d. Ghostwriting – pominięcie osoby, która wniosła istotny wkład w powstanie tekstu, przy jednoczesnym niewskazaniu jej jako współautora.
Niniejsze zasady, opracowane na podstawie stanowiska Stowarzyszenia Wydawców Szkół Wyższych dotyczące stosowania generatywnej sztucznej inteligencji (GAI) w pracach naukowych, określają zasady odpowiedzialnego korzystania z narzędzi AI w procesie tworzenia i publikowania tekstów, grafik, ilustracji i wykresów. Ich celem jest zapewnienie rzetelności naukowej, przejrzystości oraz poszanowania praw autorskich.
1. Autorem tekstów naukowych może być wyłącznie człowiek. Narzędzia AI (w tym chatboty jak ChatGPT) nie mogą być uznane za autorów/współautorów ani cytowane jako autorzy, ponieważ nie spełniają zasadniczych kryteriów wynikających z definicji autorstwa, zwłaszcza nie mogą ponosić odpowiedzialności za rzetelność, integralność i oryginalność pracy. Narzędzia te nie mają zdolności do czynności prawnych i nie mogą zarządzać prawami autorskimi ani nie są w stanie stwierdzić istnienia lub braku konfliktu interesów. Narzędzia AI mogą wspierać autora w procesie redakcji, tłumaczenia, analizy danych lub przygotowania grafiki, pod warunkiem, że nie zastępują jego samodzielnego, twórczego wkładu naukowego.
2. Autorzy korzystający z narzędzi AI przy pisaniu tekstów, gromadzeniu i analizie danych, tworzeniu elementów graficznych pracy są zobowiązani do uczciwego i w pełni transparentnego ujawnienia, które narzędzie AI, w jaki dokładnie sposób i w jakim zakresie zostało użyte oraz jaki to miało wpływ na daną pracę.
3. AI może być wykorzystywana do wykonywania korekt językowych i poprawienia czytelności tekstu, jednak nie może zastępować kluczowych procesów twórczych, takich jak formułowanie wniosków naukowych, opracowywanie spostrzeżeń czy generowanie wyników badawczych.
4. Autorzy ponoszą pełną odpowiedzialność za treść przesłanego manuskryptu, również za wszystkie fragmenty, które powstały przy użyciu narzędzi AI, a tym samym ponoszą odpowiedzialność za wszelkie naruszenia etyki publikacyjnej. Należy pamiętać zwłaszcza o takich ograniczeniach cechujących narzędzia typu ChatGPT, jak:
· halucynowanie, czyli generowanie fałszywych informacji, które jednak brzmią wiarygodnie oraz poprawnie na poziomie językowym,
· plagiatowanie, cytowanie wprost lub zawłaszczenie pomysłu bez wskazania autorstwa,
· generowanie nieprawdziwych opisów bibliograficznych lub tworzenie całych bibliografii.
5. Każde użycie narzędzi AI powinno być ujawnione w treści publikacji (np. w przypisie, abstrakcie, sekcji „Metody” lub „Podziękowania” – docelowo wybierane przez redakcje czasopisma/radę naukową Wydawnictwa Naukowego Uniwersytetu Szczecińskiego), z podaniem:
· nazwy użytego narzędzia oraz jego wersji/modelu,
· zakresu jego zastosowania (np. redakcja językowa, generowanie szkicu ilustracji, analiza danych) wraz z użytymi komendami (promptami) bądź krótkim sposobem użycia (np. rodzaj zapytania/poleceń).
6. Dodatkowo każdy autor jest zobowiązany do przesłania wydawnictwu/redakcji danego czasopisma stosownego oświadczenia dotyczącego wykorzystania przy tworzeniu pracy narzędzi wspomaganych AI, w tym chatbotów, dużych modeli językowych (LLM) czy kreatorów obrazów wraz ze szczegółowym opisem celu, zakresu i sposobu ich użycia). Wzór oświadczenia stanowi załącznik do niniejszej polityki i jest publikowany na w zakładce- DOKUMENTY i FORMULARZE oraz do pobrania tutaj: OŚWIADCZENIE AI .
7. Tworzenie obrazów i filmów przez generatywną AI spowodowało naruszenia praw autor-skich oraz zasad rzetelności naukowej. Przestrzegając obowiązujących praw autorskich i najlepszych praktyk etyki wydawniczej, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego nie zezwala na wykorzystanie tych materiałów w publikacjach, chyba że są przedmiotem badań w danej pracy. Takie przypadki powinny być każdorazowo uzasadnione w momencie zgłoszenia manuskryptu i będą podlegać indywidualnej ocenie przez redaktorów i recenzentów. Dopuszcza się wykorzystanie narzędzi AI do przygotowania pomocniczych ilustracji lub wizualizacji danych, pod warunkiem że:
· źródła danych są rzetelne i udokumentowane,
· grafiki nie naruszają praw autorskich ani licencji,
· materiały są oznaczone jako „wygenerowane z użyciem narzędzia AI” (jeśli dotyczy)
· są zgodne z zasadami transparentności danych (FAIR Data Principles), jeśli mają charakter naukowy.
8. Wszelkie materiały nadesłane do Wydawnictwa bądź redakcji czasopism naukowych WNUS podlegają sprawdzeniu przez system antyplagiatowy wykrywający również wykorzystanie narzędzi AI.
9. Zasady dla recenzentów i redaktorów w zakresie korzystania z narzędzi sztucznej inteligencji (AI):
· recenzenci i redaktorzy ponoszą pełną odpowiedzialność za rzetelność, dokładność i integralność procesu recenzji oraz redakcji, należy upewnić się, że żadna część pracy nie została przetworzona przez AI bez odpowiedniej zgody autora i bez ujawnienia tego,
· transparentność w zakresie wykorzystania AI, ochrona poufności oraz odpowiedzialność za treść prac to kluczowe zasady, które muszą być przestrzegane na każdym etapie procesu wydawniczego,
· poufność manuskryptów jest kwestią podstawową na każdym etapie procesu wydawniczego, wszystkie manuskrypty oraz korespondencja dotycząca publikacji traktowane są jako dokumenty poufne, przekazywanie ich do narzędzi AI bez zgody autora jest zabronione,
· recenzenci, redaktorzy oraz redakcje czasopism nie mogą korzystać z narzędzi AI do oceny nadesłanych prac ani do tworzenia treści recenzji, ocena pracy naukowej wymaga krytycznego myślenia i wnikliwej analizy, które wykraczają poza możliwości sztucznej inteligencji i mogą być realizowane wyłącznie przez człowieka.
Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego działa zgodnie z rekomendacjami Stowarzyszenia Wydawców Szkół Wyższych, którego jesteśmy członkiem: Stanowisko i rekomendacje Stowarzyszenia Wydawców Szkół Wyższych w kwestii stosowania narzędzi generatywnej sztucznej inteligencji (GAI) w pisaniu prac naukowych.
Decyzje redakcyjne: Redakcja czasopisma Studia Maritima składa się z zespołu redaktorów reprezentujących różne epoki i dziedziny badań historycznych. Artykuły oceniane są pod względem zgodności z profilem czasopisma, oryginalności, znaczenia naukowego oraz jakości opracowania. Wszystkie artykuły poddawane są podwójnie ślepej recenzji (double-blind peer review) przez co najmniej dwóch niezależnych recenzentów. W przypadku jednej recenzji negatywnej, redakcja konsultuje decyzję z członkami Rady Naukowej lub powołuje trzeciego recenzenta.
Transparentność procesu: Cały proces wydawniczy prowadzony jest z wykorzystaniem elektronicznego systemu wspomagania Wydawnictwa Naukowego Uniwersytetu Szczecińskiego. Autorzy informowani są na bieżąco o kolejnych etapach prac redakcyjnych: przyjęciu, odrzuceniu, wyniku recenzji, potrzebie korekty, przekazaniu do składu i druku. Artykuły publikowane są najpierw w wersji papierowej, a następnie udostępniane w formie elektronicznej i indeksowane w bazach naukowych. Autor otrzymuje jeden egzemplarz autorski numeru.
Standardy etyczne: Redakcja stosuje się do wytycznych COPE (Committee on Publication Ethics) i podejmuje wszelkie działania mające na celu przeciwdziałanie nadużyciom publikacyjnym, w tym plagiatowi, autoplagiatowi, fabrykowaniu i manipulowaniu danymi.
Poufność: Materiały nadesłane do publikacji są traktowane jako poufne. Redakcja nie ujawnia żadnych informacji dotyczących manuskryptu osobom niezaangażowanym w proces redakcyjny. Niepublikowane materiały nie mogą być wykorzystywane przez redakcję i członków Rady Naukowej we własnych badaniach bez pisemnej zgody autorów.
Integralność zapisu naukowego: Redakcja zobowiązana jest do zapewnienia rzetelności publikowanych treści. W przypadku wykrycia nierzetelności, takich jak plagiat, autoplagiat, ghostwriting, guest authorship lub fabrykowanie danych, podejmowane są odpowiednie działania korygujące, w tym publikacja erraty, wyjaśnienia lub wycofanie publikacji.
Unikanie konfliktu interesów: Członkowie redakcji zobowiązani są do unikania sytuacji, które mogłyby prowadzić do konfliktu interesów, zarówno osobistych, zawodowych, jak i finansowych. W przypadku potencjalnego konfliktu interesów (np. relacja osobista, współpraca naukowa lub podległość służbowa względem autora), redaktor jest zobowiązany do ujawnienia tej informacji i wycofania się z procesu decyzyjnego dotyczącego danego manuskryptu. Redakcja zapewnia przejrzystość procedur i bezstronność w ocenie każdego zgłoszenia.
Wycofanie artykułu: Czasopismo Studia Maritima jest publikowane na zasadach Open Access. Autorzy mają prawo wycofać swój manuskrypt na każdym etapie przed podpisaniem umowy licencyjnej bez ponoszenia opłat z tego tytułu. Wycofanie artykułu po jego akceptacji jest możliwe tylko w przypadku wyjątkowych i uzasadnionych powodów, takich jak:
– wykrycie poważnego błędu naukowego,
– brak zgody współautorów,
– konflikt autorów co do wkładu w pracę,
– plagiat, autoplagiat,
– naruszenie etyki badawczej,
– podwójne zgłoszenie (równoległe złożenie do innego czasopisma).
W takich przypadkach autor zobowiązany jest do przesłania pisemnej prośby zawierającej uzasadnienie decyzji. Redakcja dokonuje oceny zasadności wniosku i podejmuje decyzję zgodną z wytycznymi COPE.
1. Oryginalność i unikanie plagiatu
Autorzy są zobowiązani do składania wyłącznie oryginalnych artykułów naukowych. Wszelkie zapożyczenia (cytaty, dane, koncepcje) muszą być jasno oznaczone i opatrzone stosownym przypisem źródłowym. Redakcja wykorzystuje profesjonalne narzędzia antyplagiatowe (Plagiat.pl) do weryfikacji oryginalności nadesłanych tekstów.
2. Wykazywanie źródeł
Każdy artykuł musi zawierać pełny wykaz literatury (bibliografię), obejmujący wszystkie cytowane i parafrazowane publikacje. Autorzy zobowiązani są do rzetelnego dokumentowania źródeł, w tym materiałów online, aktów prawnych, źródeł archiwalnych oraz literatury przedmiotu.
3. Publikacja równoległa i wtórna
Zabronione jest jednoczesne zgłaszanie tego samego artykułu do więcej niż jednego czasopisma (tzw. równoległa publikacja). W przypadku publikacji wtórnej (np. tłumaczenie wcześniej opublikowanego artykułu) wymagane jest uzyskanie zgody wydawcy pierwotnego tekstu oraz umieszczenie adnotacji w artykule.
4. Korekty i odpowiedzialność za błędy
Autorzy są zobowiązani do wniesienia niezbędnych poprawek na podstawie uwag recenzentów i redakcji. Po publikacji autorzy mają obowiązek poinformować redakcję o istotnych błędach i – w razie potrzeby – współpracować przy publikacji erraty lub wycofaniu tekstu.
5. Autorstwo i odpowiedzialność
Tylko osoby, które miały rzeczywisty, merytoryczny wkład w powstanie artykułu, mogą być wskazane jako autorzy. Współautorzy powinni uzgodnić ostateczną wersję tekstu i wyrazić zgodę na jego zgłoszenie. Praktyki ghostwriting (pominięcie autora) i guest authorship (przypisanie autorstwa osobie, która nie uczestniczyła w pracy) są traktowane jako poważne naruszenie etyki wydawniczej.
6. Konflikt interesów
Autorzy są zobowiązani do ujawnienia wszelkich potencjalnych konfliktów interesów – finansowych, instytucjonalnych lub osobistych – które mogłyby wpłynąć na interpretację wyników badań.
7. Finansowanie i wkład instytucjonalny
Autorzy muszą wskazać wszystkie źródła finansowania badań oraz udział instytucji naukowych, organizacji lub innych podmiotów w powstaniu publikacji.
8. Oświadczenia autorskie
Warunkiem przyjęcia artykułu do publikacji jest złożenie podpisanego oświadczenia autorskiego, dostępnego w zakładce „Dokumenty i formularze” na stronie czasopisma Studia Maritima, zawierającego:
1. Udział w decyzjach redakcyjnych
Recenzenci wspierają redakcję w podejmowaniu decyzji dotyczących akceptacji lub odrzucenia artykułów. Ich opinie powinny być obiektywne, konstruktywne i zawierać jasne wskazówki dla autorów dotyczące poprawy tekstu.
2. Kompetencje i terminowość
Recenzenci powinni przyjmować zlecenia wyłącznie w obszarze swojej specjalizacji. W przypadku braku możliwości wykonania recenzji lub braku odpowiednich kompetencji, zobowiązani są do niezwłocznego poinformowania redakcji i odmowy przyjęcia zlecenia.
3. Poufność
Wszystkie materiały przekazane do recenzji mają charakter poufny. Recenzenci nie mogą ujawniać ani wykorzystywać informacji zawartych w manuskrypcie bez zgody redakcji i autorów.
4. Obiektywność i konflikt interesów
Recenzje powinny być wolne od uprzedzeń i subiektywnych ocen. Recenzenci zobowiązani są do ujawnienia wszelkich potencjalnych konfliktów interesów (osobistych, zawodowych lub naukowych), które mogą wpłynąć na bezstronność recenzji. Konieczne jest podpisanie oświadczenia o braku konfliktu interesów dostępnego w zakładce „Dokumenty i Formularze” na stronie czasopisma.
5. Rzetelna i merytoryczna ocena
Recenzenci powinni dokładnie ocenić oryginalność, znaczenie naukowe, poprawność metodologiczną oraz kompletność cytowań w recenzowanym tekście. Powinni wskazać istotne publikacje, które zostały pominięte.
6. Zgłaszanie podobieństw i naruszeń etycznych
W przypadku wykrycia istotnych podobieństw do innych prac lub podejrzenia naruszeń etyki publikacyjnej (np. plagiatu), recenzenci są zobowiązani niezwłocznie powiadomić o tym redakcję.
7. Jasność i konstruktywna krytyka
Uwagi recenzentów powinny być klarowne, uprzejme i ukierunkowane na pomoc autorom w poprawie tekstu. Krytyka musi być profesjonalna i wolna od personalnych uwag.
8. Współpraca z redakcją
Recenzenci powinni odpowiadać na zapytania redakcji oraz, jeśli to konieczne, uczestniczyć w kolejnych etapach procesu recenzyjnego.
Skład:
Rada Naukowa czasopisma Studia Maritima składa się z uznanych naukowców reprezentujących różne kraje i ośrodki akademickie. Jej członkowie posiadają kompetencje zgodne z profilem tematycznym czasopisma oraz doświadczenie w działalności naukowej i eksperckiej na poziomie międzynarodowym.
Rola:
Członkowie Rady Naukowej pełnią funkcję doradczą wobec redakcji. Wspierają podejmowanie decyzji w sytuacjach wymagających dodatkowej ekspertyzy, takich jak rozbieżne opinie recenzentów. Angażują się również w promocję czasopisma w środowisku akademickim oraz mogą rekomendować recenzentów i autorów.
Zasady etyczne:
Członkowie Rady Naukowej zobowiązani są do przestrzegania najwyższych standardów etycznych w działalności wydawniczej. W szczególności:
W przypadku zaistnienia konfliktu interesów członek Rady powinien niezwłocznie zgłosić ten fakt redakcji oraz wstrzymać się od udziału w ocenie danego artykułu lub wskazać na konieczność wyłączenia go z odpowiedniego etapu procesu redakcyjnego.
Przestrzeganie wytycznych COPE:
Rada Naukowa działa zgodnie z wytycznymi Komitetu do Spraw Etyki Publikacyjnej (Committee on Publication Ethics – COPE). Członkowie zobowiązani są do promowania i przestrzegania standardów etycznych rekomendowanych przez COPE, w tym do zgłaszania przypadków podejrzenia naruszeń etyki publikacyjnej, takich jak plagiat, fałszowanie danych czy nieuczciwe praktyki autorstwa.
Dodatkowe informacje, wzory dokumentów oraz procedura recenzowania dostępne są w odpowiednich zakładkach na stronie czasopisma Studia Maritima.
