Acta Iuris Stetinensis
Wcześniej: Zeszyty Naukowe. Roczniki Prawnicze
Czy teoria ewolucji może pomóc w uzasadnieniu kary kryminalnej? Od filozofii politycznej do nauk ewolucyjnych
DOI: 10.18276/ais.2015.12-04
Cytuj
Pełny tekst jest dostępny
| ISSN: | 2083-4373 |
| Autorzy: |
Michał
Peno
Uniwersytet Szczeciński |
| Słowa kluczowe: | kara kryminalna odpowiedzialność karna prawo karne teoria ewolucji uzasadnienie karania |
| Data wydania numeru / monografii: | 2015 |
| Liczba stron: | 20 (133-152) |
| OAI-PMH: | Metadane |
| Liczba pobrań ?: | 1193 |
 
 
 
| |
Abstrakt
Starania filozofów o usprawiedliwienie lub wyjaśnienie praktyki karania sięgają korzeniami początków historii prawa karnego. Współcześnie renesans przeżywa teoria ewolucji, której zasięg wydaje się na tyle szeroki, by w oparciu o nią próbować wyjaśniać podstawowe instytucje społeczne. Kara kryminalna należy do podstawowych instytucji funkcjonujących w niemal wszystkich społeczeństwach. Wydaje się, że można wyjaśnić i pośrednio uzasadnić karę kryminalną poprzez odwołanie się do teorii ewolucji, a przy tym próbować bronić poglądu, że kara kryminalna jest ewolucyjną odpowiedzią na znane wszystkim grupom ludzkim zjawisko psychopatii – przy założeniu, że psychopatia ma podłoże ewolucyjne. Co więcej, istnieje ogromna różnica między karą a zemstą, którą łatwo zauważyć właśnie na gruncie teorii ewolucji. Kara nie jest atawizmem, nie stanowi prymitywnej zemsty i nie można powiedzieć, że jest zła moralnie, bo praktyka karania jest nie tylko zdeterminowana, ale i najlepsza z możliwych.
Podgląd PDF
Bibliografia (60)
- Appiah K.A., Experiments in Ethics, Cambridge 2008.
- Barnett R.E., Restytucja: nowy paradygmat sprawiedliwości karnej, w: Filozofia moralności. Wina, kara, wybaczenie, red. J. Hołówka, Warszawa 2000.
- Bianchi H., Justice as Sanctuary. Toward a New System of Crime Control, Bloomington–Indianapolis 1994.
- Boyd R., Richerson P.J., Punishment Allows the Evolution of Cooperation (or Anything Else) in Sizable Groups, „Ethology and Sociobiology” 1992, vol. 13.
- Cane P., Responsibility in Law and Morality, Oxford, 2002.
- Cathcart T., Dylemat wagonika, Warszawa 2014.
- Christie N., Dogodna ilość przestępstw, Warszawa 2004.
- Christie N., Granice cierpienia, Warszawa 1991. Contemporary Debates in Philosophy of Biology, red. F.J.Ayala, R. Arp, Oxford 2009.
- Curry O., Who’s Afraid of the Naturalistic Fallacy?, „Evolutionary Psychology” 2006, nr 4.
- Duff R. A., Answering for Crime, Oxford–Portland 2007.
- Feinberg J., The Expressive Function of Punishment, „The Monist” 1965, nr 49.
- Felthous A.R., Psychopathic disorders and criminal responsibility in the USA, „European Archives of Psychiatry and Clinical Neuroscience” 2010, vol. 260.
- Komentarz do ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary, red. M. Filar, Z. Kwaśniewski,D. Kala, Toruń 2003.
- FitzPatrick W., Morality and Evolutionary Biology, http://plato.stanford.edu [Stanford Encyclopedia of Philosophy] (dostęp 15.08.2014).
- Gaberle A., Od bezpieczeństwa prawnego do bezpieczeństwa osobistego (O kryzysie prawa karnego), „Państwo i Prawo” 2001, nr 5.
- Gadacz T., Historia filozofii XX wieku. Nurty, t. 1, Kraków 2010.
- Gardocki L., Prawo karne, Warszawa 2005. Gilbert M., Sociality and Responsibility: New Essays in Plural Subject Theory, Oxford 2000.
- Glaser S., Kara odwetowa a kara celowa (zalety i wady teorii pragmatycznej, Lublin 1924.
- Glenn A.L., Kurzban R., Raine A., Evolutionary theory and psychopathy, „Aggression and Violent Behavior” 2011, nr 5.
- Goldman A., Toward a New Theory of Punishment, „Law and Philosophy” 1982, nr 1.
- Górniok O., Przestępczość gospodarcza i jej zwalczanie, Warszawa 1994.
- Griffin J., Sąd wartościujący, Warszawa 2000.
- Gross J.T., Grudzińska-Gross I., Złote żniwa. Rzecz o tym, co się działo na obrzeżach zagłady Żydów, Kraków 2011.
- Haley J.O., Confession, Repentance and Absolution, w: Mediation and Criminal Justice: Victims, Offenders and Community, red. M. Wright, B. Galaway, London 1989.
- Hart H.L.A., Eseje z filozofii prawa, Warszawa 2001.
- Hirsch A. von, Uzasadnienie istnienia i wymiaru kary we współczesnym retrybutywizmie, „Ius et Lex” 2006, nr 1.
- Hirsch H.J., Problem odpowiedzialności karnej osób prawnych, „Przegląd Prawa Karnego” 1993, z. 4.
- Karaś T., Koncepcja czynu niedozwolonego w amerykańskiej teorii i filozofii prawa, Warszawa 2011.
- Kochanowski J., O przekształcaniu się odpowiedzialności karnej, „Państwo i Prawo” 1978, nr 6. Koranyi K., Powszechna historia prawa, Warszawa 1976.
- Krajewski K., Teorie kryminologiczne a prawo karne, Warszawa 1994. Królikowski M., Sprawiedliwość retrybutywna wobec sprawiedliwości naprawczej, „Ius et Lex” 2006, nr 1.
- Kunderewicz C., Rzymskie prawo prywatne, Łódź 1995.
- Kymlicka W., Współczesna filozofia polityczna, Warszawa 2009.
- Levy K., Dangerous Psychopaths: Criminally Responsible But Not Morally Responsible. Subject to Criminal Punishment and to Preventive Detention, „San Diego Law Review” 2011, vol. 48.
- Makarewicz J., Prawo karne. Wykład porównawczy z uwzględnieniem prawa obowiązującego w Rzeczpospolitej Polskiej, Lwów–Warszawa 1924.
- Marek A., Prawo karne, Warszawa 2002.
- Marmor A., Right-Based Justification of Punishment, „Israel Law Review” 1987–1988, nr 22.
- Namysłowka-Gabrysiuk B., Odpowiedzialność karna osób prawnych, Warszawa 2003.
- Nozick R., Anarchia, państwo i utopia, Warszawa 2010.
- Nozick R., Philosophical Explanations, Cambridge, MA 1982.
- Peacocke A., Drogi od nauki do Boga, Warszawa 2004.
- Peno M., Nowoczesna polityka kryminalna w świetle koncepcji polityki tworzenia prawa Jerzego Wróblewskiego, w: Wpływ teorii Jerzego Wróblewskiego na współczesne prawoznawstwo, red. T. Bekrycht, M. Zirk-Sadowski, Warszawa 2011
- Peno M., Postmodernizacja nauki prawa karnego – genezy i efekty, w: Teoria prawa. Między nowoczesnością a ponowoczesnością, red. A. Samonek, Kraków 2012 i n.
- Podgórecki A., Łos M., Kurczewski J., Kwasniewski J., Założenia i podstawowe hipotezy badań dotyczących niektórych postaw moralnych i prawnych, „Etyka” 1967, nr 2.
- Rejman G., Odpowiedzialność karna osób prawnych, „Przegląd Prawa Karnego” 1994, nr 11.
- Ruse M., Is Darvinian Methaetics Possible (And If It Is, Is It Well Taken)?, w: Evolutionary Ethics and Contemporary Biology, red. G. Boniolo, G. De Anna, Cambridge 2006.
- Ruse M., Evolutionary Naturalism, London 1995.
- Schroeder D., Evolutionary Ethics, http://www.iep.utm.edu [Internet Encyclopedia of Philosophy] (dostęp 15.08.2014).
- Schünemann B., The Role of the Victim Within the Criminal Justice System: A ThreeTiered Koncept, „Buffalo Criminal Law Review” 1999, nr 1. Seungbae P., Evolutionary Explanation of Psychopaths, „International Journal of Social Science Studies” 2013, vol. 2
- Sójka-Zielińska K., Historia prawa, Warszawa 2005.
- Świda W., Prawo karne, Warszawa 1982.
- Szerer M., Karanie a humanizm, Warszawa 1964.
- Trivers R.L., The Evolution of Reciprocal Altruism, „The Quarterly Review of Biology” 1971, vol. 1.
- Utrat-Milecki J., Podstawy penologii. Teoria kary, Warszawa 2006.
- Waal F. de, Primates and Philosophers, Princeton 2006.
- Wenzel M., Okimoto T.G., Feather N.T., Platov M.J., Retributive and Restorative Justice, „Law and Human Behavior” 2008, vol. 32.
- Wojciechowski B., Interkulturowe prawo karne. Filozoficzne podstawy karania w wielokulturowych społeczeństwach demokratycznych, Toruń 2009.
- Wróbel W., Zoll A., Polskie prawo karne. Cześć ogólna, Kraków 2012.
- Zalewski W., Sprawiedliwość naprawcza. Początek ewolucji polskiego prawa karnego?, Gdańsk 2006.
- Załuski W., Ewolucyjna filozofia prawa, Warszawa 2009. Zoll A., Materialnoprawna problematyka warunkowego umorzenia postępowania karnego, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego CCCXLII, z. 62.
- Zyzik R., Psychopatia – druga strona ewolucyjnej monety?, http://www.granicenauki. pl (dostęp 3.09.2014).