Przegląd Zachodniopomorski
Wielki dzień Skalina (7 IV 1269), początki Choszczna i pomorskich v. Kleistów. W tle konflikt księcia Barnima I, jego rycerstwa z ziemi stargardzkiej i cystersów kołbackich z joannitami oraz interwencja margrabiów brandenburskich w zlewni lewobrzeżnej Iny
DOI: 10.18276/pz.2021.36-02
Cytuj
Pełny tekst jest dostępny
| ISSN: | 0552-4245 |
| eISSN: | 2353-3021 |
| Autorzy: | Edward Rymar |
| Słowa kluczowe: | Skalin zjazd w Choszcznie 1269 początki Choszczna rody rycerskie von Kleist i von Blankenburg |
| Data wydania numeru / monografii: | 2021 |
| Liczba stron: | 37 (31-67) |
| OAI-PMH: | Metadane |
 
 
 
| |
Informacje dodatkowe
abstrakt, bibliografia, słowa kluczowe zostaną dosłane po recenzjach, podobnie wówczas poprawione zostaną przypisy
Abstrakt
Wiele się działo w roku 1269, zwłaszcza w jego pierwszej połowie, w księstwach na Pomorzu, tym zwanym dziś Zachodnim, a także w jego otoczeniu (na Pomorzu Nadwiślańskim, w Brandenburgii, Meklemburgii i innych podmiotach politycznych północnych Niemiec), nie bez znaczenia dla tej części Pomorza, w której i Skalin, wieś na południowy wschód od Stargardu nad Iną się znajduje. Nadal mamy trudności w interpretacji tamtych licznych zdarzeń. Zmierzając do objaśnienia przedmiotu i przyczyn czynności rycerza Konrada „Clesta” w Skalinie 7 kwietnia 1269 roku i okoliczności, które ją poprzedzały, przypomniano i zinterpretowano m.in.: relacje księcia Barnima I z margrabiami brandenburskimi w styczniu tego roku, konflikt Barnima i jego rycerstwa z ziemi stargardzkiej oraz cystersów z Kołbacza z joannitami z ziemi stargardzkiej i choszczeńskiej (korytowskimi), interwencję margrabiów wypędzających w 1269 roku tychże cystersów z ich dworu „w Sownie” – położonego przy jeziorze „Sowno” (Zouina, Sovin), spotkanie margrabiów brandenburskich 1 kwietnia 1269 roku w Arnswalde/Choszcznie z Mściwojem II księciem świeckim (z ośrodkiem w Świeciu nad Wisłą) na Pomorzu Nadwiślańskim, który złożył im hołd lenny. W toku rozważań zajęto się też m.in. początkami Choszczna (po zidentyfikowaniu go z owym „dworem w Sownie”) i początkami pomorskich i brandenburskich rodów rycerskich von Kleist i von Blankenburg.
Podgląd PDF
Bibliografia (57)
- Bahr, Ernst. „Die Verwaltungsgebiete Ostpommerns zur herzoglichen Zeit (bis 1308)”. Altpreussische Forschungen 15 (1938).
- Barthold, Friedrich Wilhelm, Geschichte von Rügen i. Pommern. T. 2. Hamburg, 1840.
- Berg, Karl. „Zur Vorgeschichte und Gründung von Arnswalde”. Schriften d. Vereins f. Geschichte d. Neumark 4 (1896).
- Boehmer Felix. Geschichte der Stadt Stargard und Pommern. T. 1. Stargard: Verlag F. Gendetz, 1903.
- Brzustowicz, Grzegorz J. Choszczno jakiego nie znacie. T. 1. Choszczno inaczej Arnswalde. Choszczno, 2003.
- Brzustowicz, Grzegorz J. Rycerstwo ziemi choszczeńskiej XI–XVI wieku. Polityka – gospodarka – kultura – genealogia. Warszawa, 2004.
- Codex diplomaticus Brandenburgensis, red. A F. Riedel, Berlin 1838–1869, Hauptteil I, Bd. I–XXV; Hauptteil II, Bd. I–VI; Hauptteil III, Bd. I–III; Hauptteil IV, Bd. I; Suplementband. Codex Pomeranie diplomaticus, Stettin 1843–1863.
- Cramer, Helga. „Die Herren von Wedel im Lande über der Oder. Besitz-und Herschaftsbildung bis 1402”. Jahrbuch für die Geschichte Mittel-und Ostdeutschlands 18 (1969): 63–129.
- Cramer, Reinhold. Geschichte der Lande Lauenburg und Bütow. T. 2. Königsberg, 1858.
- Curschmann, Fritz. „Die Landeseinteilung Pommerns in Mittealter und die Verwaltungseinteilung der Neuzeit”. Pommersche Jahrbücher 12 (1911).
- Frederichs, Hans. „Herzog Barnim im Streit mit dem Johanniterorden”. Baltische Studien: Neue Folge 36 (1934): 256–267.
- Gahlbeck, Christian. „Zur Herkunft und Zusammensetzung des neumärkischen Adel bis zur Mitte des 14. Jahrhunderts”. W: Landesherr, Adel und Städte in der mittelalterlichen und frühneu-zeitlichen Neumark, red. Klaus Neitmann. Berlin, 2015.
- Guzikowski, Krzysztof. Obce rycerstwo na Pomorzu Zachodnim do początku XIV wieku. Szczecin: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, 2013.
- Historia Gdańska. T. 1. Gdańsk 1978.
- Hoogeweg, Hermann. Die Stifter und Klöster der Provinz Pommern. T. 2. Stettin, 1924.
- Kantzow, Thomas. Pomerania. Kronika pomorska z XVI wieku. T. 1. Tłum. Krzysztof Golda. Przypisy i oprac. Tadeusz Białecki, Krzysztof Gołda, Edward Rymar, Szczecin: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, 2005.
- Kletke, Karl, wyd., Regesta Historiae Neomarchicae, Märkische Forschungen” 10 (1867).
- Krabbo, Hermann, Georg Winter, oprac., Regesten der Markgrafen von Brandenburg aus askanischem Hause. Leipzig–Berlin–Dahlem, 1910–1933.
- Kratz, Gustav. Geschichte des Geschlechts von Kleist. T. 1. Berlin 1887.
- Kuhn, Walter. „Kirchliche Siedlung als Grenzschutz 1200 bis 1250 (Am Beispiel des mittleren Oderraumes)”. W: Vergleichende Untersuchungen zur mittelalterlichen Ostsiedlung. Köln–Wien, 1973.
- Labuda, Gerard. „Marginalne uwagi o dziejach Pomorza Sławieńsko-Słupskiego w XII i XIII wieku”. Zapiski Historyczne 42 (1977), 2.
- Labuda, Gerard. „Mściwoj II”. W: Polski Słownik Biograficzny. T. 22. Wrocław–Kraków, 1977.
- Labuda, Gerard. Historia Kaszubów w dziejach Pomorza. T. 1. Czasy średniowieczne. Gdańsk, 2006.
- Labuda, Gerard, red. Historia Pomorza. T. 1. Poznań, 1972.
- Łęga, Władysław, Społeczeństwo i państwo gdańsko-pomorskie w XII i XIII wieku. Poznań, 1956.
- Mecklenburgisches Urkundenbuch. T. III–XXV. Schwerin, 1865–1936.
- Niessen, Paul von. „Geschichte der Neumark im Zeitalter ihrer Entstehung und Besiedlung”. Schriften des Vereins für Geschichte der Neumark 3 (1895).
- Perlbach, Max, red. Pommerellisches Urkundenbuch. Danzig, 1882.
- Pflugk-Harttung, Johann von. „Unechte Urkunden, der Johanniter-ordens aus dem 12. und 13. Jahrhundert”. Forschungen zur Brandenburgische und Preussische Geschichte 11 (1898).
- Piskorski, Jan M. Miasta księstwa szczecińskiego do połowy XIV wieku. Warszawa–Poznań: Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, 1987.
- Pommersches Urkundenbuch. T. I–XI, Stettin, 1868–1936. Köln, 1961–1990.
- Quandt, Ludwig. „Das Land an der Netze nebst der Neumark, wie sie von Pommern besessen und verloren wurden”. Baltische Studien. Alte Folge 15 (1853), 1.
- Quandt, Ludwig. „Ostpommern, seine Fürsten, fürstlichen Landestheilungen und Distrricte”. Baltische Studien. Alte Folge. 1856.
- Rymar, Edward. „Dzieje ziemi choszczeńskiej wiekach średnich”. W: Ziemia Choszczeńska. Przeszłość i teraźniejszość, red. Stanisław Laska, 38–96. Szczecin, 1976.
- Rymar, Edward. „Materiały do słownika geograficzno-historycznego Pomorza Zachodniego w średniowieczu. Południowa połać obecnego powiatu stargardzkiego (gm. Stargard, Dolice). Cz. I.” Stargardia 4 (2006).
- Rymar, Edward. „Cystersi na terytorium Nowej Marchii przed i w trakcie jej tworzenia oraz ich stosunki z margrabiami z dynastii askańskiej”. W: Historia i kultura cystersów w dawnej Polsce, red. Jerzy Strzelczyk. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 1987.
- Rymar, Edward. „Henryk hrabia Kirchberg, szwagier Mściwoja II pomorskiego”. Zapiski Historyczne 48 (1983), 1–2.
- Rymar, Edward. „Itinerarium książąt pomorskich Barnima I (1220/1221–1278) i Warcisława III (1219/1220–1264)”. Przegląd Zachodniopomorski 4 (2008).
- Rymar, Edward. „Kolińska komturia na tle dawnych dziejów stargardzkich joannitów”. Stargardia 3 (2003).
- Rymar, Edward. „Mściwoj II jako lennik margrabiów brandenburskich (w latach 1269–1273)”. Studia z Dziejów Średniowiecza 23 (2019): 216–243.
- Rymar, Edward. „Udział rodu Wedlów w ekspansji margrabiów brandenburskich na Pomorze Środkowe i Wschodnie w latach 12[9]6–1313”. W: Pomorze Słowiańskie i jego sąsiedzi X – XV w., red. Jerzy Hauziński, 45–60. Gdańsk: Marpress, 1995.
- Rymar, Edward. „Władcy Brandenburgii na dzisiejszych ziemiach polskich, zwłaszcza w Nowej Marchii i na Pomorzu w latach 1200–1319 (itinerarium). Wyd. 2”. Nadwarciański Rocznik Historyczno-Archiwalny 15 (2008): 17–40.
- Rymar, Edward. Rodowód książąt pomorskich. Wyd. II. Szczecin: Książnica Pomorska im. Stanisława Staszica, 2005.
- Salis, Friedrich. „Forschungen zur älteren Geschichte des Bistums Kamminˮ. Baltische Studien. Neue Folge 26 (1924): 1–153.
- Sauer, Eberhardt. Der Adel während der Besiedlung Ostpommerns (der Länder Kolberg, Belgard, Schlawe, Stolp) 1250–1350. Stettin,1939.
- Śliwiński, Błażej. M ściwoj I I ( 1224–1294) książę wschodniopomorski (gdański). Warszawa: Wydawnictwo DiG, 2016.
- Śliwiński, Błażej. Układ księcia wschodniopomorskiego Mściwoja II z margrabiami brandenburskimi w Choszcznie w 1269 r. Powrót problemu. W: Mieszczanie, wasale, zakonnicy, red. Błażej Śliwiński. Malbork: Muzeum Zamkowe Malbork, 2004.
- Smoliński, Marek. „Sytuacja na pograniczu askańsko-meklemburskim w II połowie XIII w. i na przełomie XIII/XIV w. Najazd Brandenburgii na Pomorze Sławieńskie w 1306 r.”. W: Mazowsze, Pomorze, Prusy, red. Błażej Śliwiński. Gdańsk: Offinicina Ferberiana, 2000.
- Smoliński, Marek. Joannici w polityce książąt polskich i pomorskich od połowy XI do pierwszego ćwierćwiecza XIV wieku. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 2008.
- Spors, Józef. „Dokument Barnima I z roku 1229”. Studia Źródłoznawcze 17 (1972).
- Tümpel, Karl. Neustettin in 6. Jahrhunderten. Neustettin, 1910.
- Voigt, Johann Die Erwerbung der Neumark. Ziel und Erfolg der brandenburgischen Politik unter dem Kurfürsten Friedrich I und II von 1302–1457. Berlin, 1863.
- Wehrmann, Martin. Geschichte von Pommern. T. 1. Gotha, 1921.
- Wittlinger, Helmut. „Untersuchungen zur Entstehungen und Frühgeschichte der neumärkischen Städteˮ. Die Neumark 8 (1932).
- Wybranowski, Dariusz. „Jeszcze raz o konflikcie Barnima I z joannitami ze Stargardu i Korytowa z lat 1268–1271. Próba identyfikacji osób wasali książęcych z dokumentów Alberta Wielkiego”. Przegląd Zachodniopomorski 16 (2001), 3: 7–40.
- Wybranowski, Dariusz. „Początki świeckiego kręgu wasali biskupa Hermana von Gleichena (1251–1288/89) na tle działalności politycznej i kolonizacyjnej. Przyczynek
- do dziejów państwa biskupiego w XIII w., cz. 1: (1251–1274)”. W: Biskupi, lennicy, żeglarze, red. Błażej Śliwiński. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 2003.