Studia Maritima

Jeden z najdłużej urzędujących wyższych urzędników państwowych w pruskiej prowincji Pomorze oraz oddany lokalny patriota Szczecina (Stettina) pozostaje do dziś postacią niemal nieznaną. Niniejszy artykuł ma zatem na celu krytyczną ocenę jego dokonań. Przede wszystkim Julius Lippmann, urodzony w Gdańsku (Danzigu) w żydowskiej rodzinie o skromnych środkach, był symbolem demokracji oraz kluczowym inicjatorem i promotorem programów gospodarczych i społecznych dla portu w Szczecinie, a także dla pomorskiego systemu opieki społecznej i rolnictwa. Lippmann rozpoczął swoją karierę jako prawnik w kancelarii partnerskiej, a od 1900 roku wkroczył na drogę polityki – zarówno jako liberalnie nastawiony radny miejski Szczecina, jak i jako poseł do pruskiego parlamentu. Od samego początku opowiadał się za interesami Szczecina wobec państwa pruskiego, co konsekwentnie realizował również w swojej polityce gospodarczej podczas kadencji jako prezydent prowincji Pomorze. Już we wczesnym etapie swojej działalności politycznej opowiedział się za lewicowo- -liberalnym kierunkiem, łączącym idee gospodarki rynkowej z silnym poczuciem praworządności i odpowiedzialności społecznej. Jego niemal dwudziestoletnia kariera polityczna umożliwiła mu bliską współpracę z niewielką siecią liberalnych i socjaldemokratycznych polityków oraz urzędników w Berlinie i na Pomorzu, choć zawsze zachowywał pewien dystans. Działalność Lippmanna na rzecz portu w Szczecinie pokazuje, że od 1922 roku pełnił rolę ważnego koordynatora między miastem Szczecin, lokalnymi kupcami a państwem pruskim. Dzięki temu udało mu się zapewnić portowi stabilne i trwałe podstawy rozwoju. Jako pruski urzędnik państwowy działający w jednej prowincji był jednak bezsilny wobec kryzysów gospodarczych drugiej połowy lat 20., które w 1929 roku osiągnęły również wymiar globalny. W obliczu załamania przemysłu stoczniowego i kryzysów w wielu innych sektorach, w tym w rolnictwie, nadal zabiegał o interesy Szczecina i Pomorza, podejmując projekty społeczne dla dotkniętych kryzysem pracowników oraz organizując pożyczki dla rolników. Choć Lippmann i jego rodzina przeszli z judaizmu na luteranizm już w 1901 roku, nie uniknął prześladowań ze strony nazistów. Po jego śmierci rodzina syna zabrała ze sobą do Stanów Zjednoczonych ważne dokumenty należące do Lippmanna. Dopiero w 2024 roku udało się zwrócić te historyczne dokumenty do Niemiec, gdzie zostały przekazane do Pomorskiego Muzeum Państwowego w Greifswaldzie przez jedną z prawnuczek Lippmanna. Ponieważ Lippmann nie pozostawił żadnych innych dokumentów osobistych ani wspomnień, to przede wszystkim jego korespondencja zawarta w aktach administracyjnych przechowywanych w archiwach w Szczecinie, Greifswaldzie i Berlinie stanowi najważniejszą podstawę niniejszego artykułu.