Przeszłość Demograficzna Polski

Poland's Demographic Past


ISSN: 0079-7189    eISSN: 2719-4345    OAI    DOI: 10.18276/pdp.2025.47-06
CC BY-SA   Open Access   DOAJ  ERIH PLUS  DOAJ  DOAJ

Lista wydań / 47, 2025
Małżeństwa w Pstrągowej w latach 1851–1914

Autorzy: Ewelina Wałach ORCID
Badacz niezależny, Rzeszów
Słowa kluczowe: małżeństwa Galicja Pstrągowa Podkarpacie stan cywilny wiek nowożeńca sezonowość księgi metrykalne demografia historyczna
Data publikacji całości:2025-12
Liczba stron:42 (191-232)
Cited-by (Crossref) ?:
Liczba pobrań ?: 444

Abstrakt

Artykuł dotyczy małżeństw zawieranych w Pstrągowej w latach 1851–1914. Przedstawiono najdawniejsze dzieje parafii, postępującą zmianę ludności oraz obsadę urzędu parafialnego. Osobny fragment poświęcono materiałowi źródłowemu; opisano miejsce przechowywania, sposób udostępniania oraz ewentualne mankamenty. Dane pozyskiwane podczas analizy rocznej liczby ślubów, a w szczególności stanu cywilnego, wieku nowożeńców, a także sezonowości zestawiano z pracami badaczy, starając się odnaleźć pewne ogólne prawidłowości. Udowodniono, że czynniki zewnętrzne oddziaływały na roczną liczbę ślubów. Pstrągowa nie odróżniała się od innych miejscowości pod względem stanu cywilnego. Zgodnie z zachodnim modelem rodziny opóźniano wiek zawarcia małżeństwa. Sezonowość miesięczna nie wykazała żadnych zmian, w przeciwieństwie do tygodniowej. Dzień tygodnia zależał od decyzji proboszcza i lokalnej mody.
Pobierz plik

Plik artykułu

Bibliografia

1.Baran, Arkadiusz, i Henryk Pietras, oprac., Dokumenty soborów powszechnych. T. 4: lateran I, Trydent, Watykański I. Wydawnictwo WAM, 2004.
2.Borowski, Stanisław. „Rozwój demograficzny i problem maltuzjańskim na ziemiach polskich pod panowaniem niemieckim w latach 1807–1914”. Przeszłość Demograficzna Polski – Poland’s Demographic Past 3 (1970): 125–37.
3.Brodnicka, Emilia. „Ludność parafii Wieleń nad Notecią w drugiej połowie XVIII w.”. Przeszłość Demograficzna Polski – Poland’s Demographic Past 2 (1969): 177–215.
4.Bujak, Grzegorz. „Kancelaria parafialna w zaborze austriackim i jej dokumentacja na przełomie XIX i XX wieku”. Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne 116 (2021): 15–35.
5.Ceynowa, Tadeusz. „Księgi metrykalne parafii rzymskokatolickiej w Grzymałowie przechowywane w Archiwum Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej”. Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne 112 (2019): 93–111.
6.Czop, Anna. „Ruch naturalny ludności w parafii juncewskiej w latach 1801–1870 (na podstawie ksiąg metrykalnych)”. Przeszłość Demograficzna Polski – Poland’s Demographic Past 29 (2010): 99–139.
7.Dacewicz, Leonarda, Jolanta Chomko i Joanna Smakulska. Księgi metrykalne chrztów kościoła rzymskokatolickiego dekanatu białostockiego z II połowy XIX wieku. Treść i struktura metryk. Alfabetyczne spisy imienne. Cz. 1: Rok 1875. Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, 2017.
8.Dobrzyński, Jakub. „Małżeństwa w parafii Łapy w latach 1919–1939”. Przeszłość Demograficzna Polski – Poland’s Demographic Past 45 (2023): 175–94. https://doi.org/10.18276/pdp.2023.45-07.
9.Dobrzyński, Jakub. „Społeczeństwo parafii w Płonce Kościelnej w świetle akt metrykalnych z lat 1826–1868”. Rocznik Białostocki 21 (2018): 95–126.
10.Drożdż, Anna. „Zachowania magiczne, wróżby i prognostyki podczas wstępnych etapów wesela wiejskiego (w oparciu o materiały polskiego atlasu etnograficznego)”. Lud 92 (2008): 201–13.
11.Fihel, Agnieszka. Płeć a trwanie życia. Analiza demograficzna. Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2011.
12.Gapiński, Bartłomiej. „Samotność w tradycyjnej społeczności wiejskiej. Rozważania na przykładzie materiałów etnograficznych z drugiej połowy XIX i XX wieku”. Biuletyn Biblioteki Jagiellońskiej 69–70 (2019–2020): 145–81.
13.Gawrysiakowa, Janina. „Praktyki religijne w XIX w. (na podstawie metryk parafii Rudka, powiat Bielsk Podlaski)”. Roczniki Humanistyczne 18, z. 2 (1970): 85–99.
14.Gieysztorowa, Irena. „Rodzina staropolska w świetle badań demograficznych. Zarys problematyki”. W Społeczeństwo staropolskie, redaktor Andrzej Wyczański. T. 2. PWN, 1979.
15.Gieysztorowa, Irena. Wstęp do demografii staropolskiej. PWN, 1976.
16.Górna, Krystyna. „Analiza demograficzna metryk dolnośląskiej parafii Rząśnik z lat 1794–1874”. Przeszłość Demograficzna Polski – Poland’s Demographic Past 17 (1986): 185–205.
17.Górny, Marek. „Ruch naturalny ludności Tarnowskich Gór w latach 1801–1870”. Studia i Materiały z Dziejów Śląska 13 (1983): 8–86.
18.Gręźlikowski, Janusz. „Czym był dla Kościoła Sobór Trydencki (1545–1563)? (refleksje w 440 – tą rocznicę od zakończenia obrad)”. Prawo Kanoniczne: kwartalnik prawno-historyczny 46, (2003), 2–3: 171–226.
19.Hrynicki, Wojciech. „Organizacja rejestracji stanu cywilnego w Polsce w ujęciu historycznym”. Ius Novum 4 (2016): 358–74.
20.Gwoździcki, Władysław. Dzieje miasteczka i parafii Czudec. Wydawnictwo Archidiecezji Przemyskiej, 1992.
21.Karaś, Mieczysław. „Nazwy miejscowe byłego powiatu strzyżowskiego”. W Studia nad dziejami Strzyżowa i okolic, redaktor Stanisław Cynarski. Towarzystwo Naukowe w Rzeszowie, 1980.
22.Karbowska, Jolanta. „Ludność Lubawki w latach 1801–1850”. Przeszłość Demograficzna Polski – Poland’s Demographic Past 24 (2003): 103–54.
23.Klotzke, Zbigniew. „Ludność obwodu Urzędu Stanu Cywilnego Luzino w latach 1874–1918”. Przeszłość Demograficzna Polski – Poland’s Demographic Past 12 (1980): 65–104.
24.Kostrzewski, Piotr, i Janusz Ziółkowski, red. Mała encyklopedia medycyny PWN. Wydawnictwo Naukowe PWN, 1999.
25.Kowalczyk, Janina. „Wartość źródłowa metryk parafii Serniki (pow. Lubartów) z lat 1697–1865”. Przeszłość Demograficzna Polski – Poland’s Demographic Past 3 (1969): 63–113.
26.Kozak, Szczepan. Kobieta na prowincji galicyjskiej w świetle akt notarialnych 1871–1914. Studium historyczno-źródłoznawcze. Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2013.
27.Kozak, Szczepan. The Woman in the Galician Provinces in the Light of Notarial Records (1871–1914). Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2024.
28.Kozłowski, Łukasz. „Zawieranie małżeństw na przedmieściu Szczecina w świetle akt stanu cywilnego z obwodu USC Gumieńce w latach 1875–1906. Część I. Roczne liczby małżeństw i sezonowość małżeństw”. Przeszłość Demograficzna Polski – Poland’s Demographic Past 37 (2015): 119–46. https://doi.org/10.18276/pdp.2015.3.37-04.
29.Kukier, Ryszard. „Ludowe zwyczaje i obrzędy weselne na ziemi lubawskiej i pograniczu lubawsko-mazurskim”. Komunikaty Mazursko-Warmińskie 3 (1966): 391–413.
30.Kuklo, Cezary. Demografia Rzeczypospolitej przedrozbiorowej. Wydawnictwo DiG, 2009.
31.Kuklo, Cezary. „Próba analizy demograficznej rejestracji metrykalnej ślubów parafii Trzcianne w I połowie XVII w.”. Przeszłość Demograficzna Polski – Poland’s Demographic Past 13 (1981): 89–115.
32.Kumor, Bolesław. „Przepisy państwowe i kościelne dotyczące metryk kościelnych w zaborze austriackim (1800–1914)”. Przeszłość Demograficzna Polski – Poland’s Demographic Past 7 (1975): 93–107.
33.Kumor, Bolesław. „Reforma metryk kościelnych w zaborze austriackim (1775–1788)”. Zeszyty Naukowe Akademii Ekonomicznej w Krakowie 70 (1975): 327–36.
34.Kurpas, Józef. „Początki ksiąg metrykalnych”. Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne 2 (1961): 5–42.
35.Ładogórski, Tadeusz. „Periodyzacja rozwoju demograficznego ludności polskich ziem zachodnich i północnych w latach 1816–1914”. Przeszłość Demograficzna Polski – Poland’s Demographic Past 5 (1972): 103–17.
36.Maksimowicz, Alicja, Beata Pułaska-Turyna i Małgorzata Rószkiewicz. „Rodowód i ewolucja teorii przejścia demograficznego”. W Teoria przejścia demograficznego, redaktor Marek Okólski. PWE, 1990.
37.Myszka, Agnieszka. Toponimia powiatu strzyżowskiego. Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2006.
38.Okólski, Marek. „Modernizacja społeczeństwa a przejście demograficzne”. W Teoria przejścia demograficznego, redaktor Marek Okólski. PWE, 1990.
39.Ogórek, Bartosz. „Populacja Krakowa w kontekście długofalowych procesów demograficznych na przełomie XIX i XX wieku”. Przeszłość Demograficzna Polski – Poland’s Demographic Past 32 (2013): 25–87.
40.Ogórek, Bartosz. „Transformacja demograficzna ludności Krakowa w latach 1859–2010”. Rocznik Małopolski 15 (2013): 105–27.
41.Pasieka, Waldemar. „Śluby w parafii opolskiej w latach 1801–1850”. Przeszłość Demograficzna Polski – Poland’s Demographic Past 21 (2000): 35–86.
42.Piasecki, Edmund. Ludność parafii bejskiej (woj. kieleckie) w świetle ksiąg metrykalnych z XVIII–XX wieku. Studium demograficzne. PWN, 1990.
43.Piech, Stanisław. „Emigracja z diecezji tarnowskiej w świetle ankiet konsystorza z lat 1907 i 1910”. Nasza Przeszłość 65 (1986): 145–97.
44.Pilarz, Barbara, Barbara Stec i Marian Złotek. Pstrągowa. Nasza mała ojczyzna. Poligrafia Wyższego Seminarium Duchownego, 2004.
45.Pociecha, Józef. „The Process of Demographic Transition in Lands of the Former Polish-Lithuanian Commonwealth and Other Areas with Polish-Speaking Populations 1865–1912”. Przeszłość Demograficzna Polski – Poland’s Demographic Past 42 (2020): 123–46. https://doi.org/10.18276/pdp.2020.42-05.
46.Puczyński, Bohdan. „Ludność Brzeżan i okolicy w XVII i XVIII wieku. Część II”. Przeszłość Demograficzna Polski – Poland’s Demographic Past 5 (1972): 15–64.
47.Rachwał, Piotr. „Księgi metrykalne z czasów zaboru austriackiego w archiwach parafialnych w Lubelskiem – regulacje prawne, stan zachowania”. Rocznik Lubelskiego Towarzystwa Genealogicznego 6 (2014): 306–25.
48.Rejman, Sabina. Ludność podmiejska Rzeszowa w latach 1784–1880. Studium demograficzno-historyczne. Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2006.
49.Rejman, Sabina. „Pierwsze przejście demograficzne w Galicji jako element modernizacji – Rzeszów na tle największych miast Galicji: Lwowa i Krakowa”. Galicja 7 (2021): 327–43.
50.Rejman, Sabina. „Śluby w okolicach Rzeszowa w okresie przedautonomicznym na podstawie ksiąg metrykalnych”. Prace Historyczno-Archiwalne 7 (1999): 87–103.
51.Rejman, Sabina. „Zgony i ich uwarunkowania w parafii farnej w Rzeszowie w latach 1876–1913 w kontekście pierwszego przejścia demograficznego”. Przeszłość Demograficzna Polski – Poland’s Demographic Past 40 (2018): 245–70. https://doi.org/10.18276/pdp.2018.40-11.
52.Siłuch, Anna. „Rejestracja metrykalna ślubów w parafii Ostrów Mazowiecka w XVII w.”. Przeszłość Demograficzna Polski – Poland’s Demographic Past 14 (1983): 69–97.
53.Skąpska-Homola, Irena. „Duchowieństwo Krakowa w okresie autonomii galicyjskiej 1867–1914 (wykształcenie i sytuacja materialna)”. Nasza Przeszłość 60 (1983): 277–281.
54.Szulc, Zofia. „Przepisy prawne dotyczące prowadzenia ksiąg metrykalnych w Galicji”. Prace Historyczno-Archiwalne 3 (1995): 27–42.
55.Ślusarek, Krzysztof. W przededniu autonomii. Własność ziemska i ziemiaństwo zachodniej Galicji w połowie XIX wieku. Wydawnictwo DiG, 2013.
56.Taszycki, Witold. „Rzekomo dzierżawcze nazwy miejscowe (Znaczenie przyrostków -ów, -owa, -owo oraz -in, -ina, -ino)”. Język Polski 22, nr 4 (1937): 104–11.
57.Turoň, Lukáš. „Małżeństwa mieszkańców katolickiej parafii Mosty koło Jabłonkowa w „długim wieku XIX”. Wieki Stare i Nowe 14, nr 19 (2019): 183–202.
58.Waluś, Justyna. „Księgi metrykalne Pomorza Zachodniego”. Colloquia Theologica Ottoniana 1 (2010): 141–68.
59.Wiśniowski, Eugeniusz. „Uwagi o początkach organizacji parafialnej w Polsce”. Przegląd Historyczny 55, z. 3 (1964): 492–500.
60.Wnęk, Konrad, Lidia Zyblikiewicz i Ewa Callahan. Ludność nowoczesnego Lwowa w latach 1857–1938. Towarzystwo Naukowe Societas Vistulana, 2006.
61.Wnęk, Konrad. „Przemiany demograficzne we Lwowie w latach 1829–1938”. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego 135 (2008): 113–27.
62.Wrońska-Gmurczyk, Małgorzata. „Emigracja zarobkowa z Galicji do Francji na początku XX w. – stan badań i postulaty badawcze”. Dzieje Najnowsze 55 (2023): 31–47.
63.Zamorski, Krzysztof. Transformacja demograficzna w Galicji na tle przemian ludnościowych innych obszarów Europy Środkowej w drugiej połowie XIX wieku i na początku XX w. Nakładem Uniwersytetu Jagiellońskiego, 1991.
64.Zielińska, Agnieszka. „Śluby w parafiach katolickich w XIX wieku: z zagadnień demograficznych Torunia”. Czasy Nowożytne 21 (2008): 47–68.
65.Żmijewska, Małgorzata. „Ludność parafii tyskiej od 1749 roku do połowy XIX wieku w świetle ksiąg metrykalnych. Studium demograficzno-społeczne”. Rozprawa doktorska, Uniwersytet Śląski, 2007.