The natural theology of Jacques Abbadie

Jacques Abbadie (ok. 1654–1727), francuski teolog hugenocki, był szanowanym kaznodzieją i autorem, który łączył przekonania religijne z intelektualną rzetelnością, zwłaszcza w swoich wysiłkach na rzecz pogodzenia rozumu i wiary w okresie szybkiego rozwoju nauki i filozofii. Abbadie posługiwał się klasycznymi dowodami na istnienie Boga, jednak w jego pracy centralną rolę odgrywał argument teleologiczny, uznający badanie księgi natury za niezbędny warunek wiary chrześcijańskiej. W tym podejściu stał na stanowisku fizykoteologii, która zyskała na znaczeniu w XVIII wieku. Abbadie odróżniał prawo natury jako coś dynamicznego, dostosowującego się na przestrzeni dziejów do rozwoju ludzkości – od prawa mojżeszowego i ewangelii. Choć głęboko wierzył w wartość rozumu, utrzymywał, że objawienie Boże go dopełnia i ostatecznie koryguje. Jego zdaniem wiara wykracza poza rozum, nie przecząc mu, jednak mimo wiary w ludzką racjonalność uważał, że namiętności i wyobraźnia mogą zaciemniać osąd, a to sprawia, że konieczne jest skorzystanie z boskiego przewodnictwa.